Θέμα: «Να στηριχθούν έμπρακτα οι νέες οικογένειες και η Τοπική Αυτοδιοίκηση απέναντι στη δημογραφική κρίση».
Την ανάγκη άμεσης θεσμικής παρέμβασης για τη στήριξη των νέων γεννήσεων και της κοινωνικής πολιτικής των δήμων αναδεικνύουν με κοινοβουλευτική τους ερώτηση ο βουλευτής Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Ιωάννης Τσίμαρης, και η κοινοβουλευτική υπεύθυνη του Τομέα Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας του ΠΑΣΟΚ, Αικατερίνη Καζάνη. Η ερώτηση κατατέθηκε με αφορμή την ακύρωση από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας της απόφασης του Δήμου Ζίτσας για τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης σε οικογένειες με νεογέννητα τέκνα για το έτος 2025.
Όπως επισημαίνουν οι βουλευτές, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία του Δήμου Ζίτσας ανταποκρινόταν σε πραγματικές κοινωνικές ανάγκες, σε μια περιοχή που πλήττεται έντονα από τη δημογραφική γήρανση και την ερημοποίηση της υπαίθρου. Η ακύρωσή της, με επίκληση μιας στενής ερμηνείας του ισχύοντος νομικού πλαισίου, υπονομεύει τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως αυτόνομου φορέα κοινωνικής πολιτικής και έρχεται σε αντίθεση με τις κυβερνητικές εξαγγελίες για στήριξη της οικογένειας και αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας.
Σε μια Περιφέρεια όπως η Ήπειρος, που βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό κίνδυνο πληθυσμιακής συρρίκνωσης, οι δήμοι που επιλέγουν να στηρίξουν έμπρακτα τις νέες οικογένειες θα πρέπει να ενθαρρύνονται και όχι να αποθαρρύνονται από τη Διοίκηση.
Με την ερώτησή τους προς τους αρμόδιους Υπουργούς, οι βουλευτές θέτουν τα εξής ερωτήματα:
- Προτίθεται η Κυβέρνηση να προχωρήσει σε νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέπει ρητά στους ΟΤΑ Α’ βαθμού να χορηγούν επιδόματα γέννησης στο πλαίσιο της τοπικής κοινωνικής πολιτικής;
- Έχει προβλεφθεί σχετική χρηματοδότηση των δήμων για τον σκοπό αυτό;
- Πώς διασφαλίζεται η συνέπεια μεταξύ των κυβερνητικών εξαγγελιών για την ενίσχυση της οικογένειας και ενός θεσμικού πλαισίου που στην πράξη ακυρώνει αντίστοιχες πρωτοβουλίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
- Συμφωνεί το Υπουργείο με την ερμηνεία ότι η υπογεννητικότητα και η δημογραφική κατάρρευση ολόκληρων περιοχών της χώρας δεν συνιστούν εξαιρετικές περιστάσεις που να δικαιολογούν κοινωνικές παρεμβάσεις των Δήμων;
- Προτίθεται η Κυβέρνηση να ξεκινήσει θεσμικό διάλογο για τη διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου στήριξης των νέων γονέων μέσω της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς
Τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Θεόδωρο Λιβάνιο
Την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας κα. Δόμνα Μιχαηλίδου
Θέμα: «Ακύρωση της υπ’ αριθ. 208/2025 απόφασης του Δήμου Ζίτσας περί οικονομικής ενίσχυσης οικογενειών με νεογέννητα τέκνα – Αίτημα άμεσης αναθεώρησης διοικητικής πρακτικής υπέρ της δημογραφικής πολιτικής
Κυρία και Κύριε Υπουργοί,
Έχει περιέλθει στην αντίληψή μας, η Απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας να ακυρώσει την υπ’ αριθ. 208/2025 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ζίτσας, η οποία προέβλεπε τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης σε οικογένειες που απέκτησαν τέκνο εντός του 2025.
Η απόφαση του Δήμου Ζίτσας τεκμηρίωνε κοινωνική ανάγκη — και μάλιστα μια από τις πιο πιεστικές στην ελληνική επικράτεια: την ανάγκη να στηριχθούν οι νέες οικογένειες που επιλέγουν να μείνουν και να μεγαλώσουν παιδιά σε περιοχές που αδειάζουν.
Στο σκεπτικό της απόφασης γινόταν αναφορά στην ερημοποίηση της υπαίθρου, στις επιπτώσεις της πανδημίας, στο αυξημένο ενεργειακό κόστος και στις γενικότερες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέες οικογένειες.
Ωστόσο, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση έκρινε ότι η απόφαση δεν εδράζεται στο ισχύον νομικό πλαίσιο και συγκεκριμένα στο άρθρο 202 παρ. 2 του ν. 3463/2006, σύμφωνα με το οποίο η χορήγηση χρηματικών βοηθημάτων από ΟΤΑ επιτρέπεται μόνο σε «εξαιρετικές περιπτώσεις» και για την αντιμετώπιση «έκτακτης και σοβαρής ανάγκης», κατόπιν εξατομικευμένης κοινωνικής αξιολόγησης.
Κατά το σκεπτικό της ακύρωσης, η ενίσχυση της τεκνογονίας αποτελεί στοιχείο δημογραφικής πολιτικής, αρμοδιότητα που ανήκει στο κεντρικό κράτος και όχι στους δήμους, η παροχή ενίσχυσης με βάση αποκλειστικά τον αριθμό τέκνων, χωρίς κοινωνικά κριτήρια εξατομίκευσης, υπερβαίνει τις αρμοδιότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ η υπογεννητικότητα και οι γενικές οικονομικές συνθήκες, «δεν συνιστούν εξαιρετικές περιστάσεις» και δεν δικαιολογούν την έγκριση της ενίσχυσης βάσει του άρθρου 202 Ν. 3463/2006.
Η στήριξη των νέων γεννήσεων αποτελεί πυρήνα κοινωνικής πρόνοιας, πλήρως εντός των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 75 του ίδιου νόμου για την προστασία οικονομικά αδύναμων δημοτών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των τοπικών κοινωνιών.
Η ακύρωση της απόφασης από την Αποκεντρωμένη Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας συνιστά, πρακτικά, ακύρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης ως αυτόνομου θεσμού κοινωνικής πολιτικής και έρχεται σε πλήρη αντίθεση: με τις δημόσιες δεσμεύσεις του Υπουργείου Εσωτερικών για στήριξη της οικογένειας, με την ανάγκη ενεργητικής αντιμετώπισης της δημογραφικής κρίσης, με τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο των ΟΤΑ στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής.
Επειδή η Ήπειρος είναι από τις πιο γηρασμένες περιφέρειες της χώρας αντιμετωπίζοντας άμεσο κίνδυνο πληθυσμιακής κατάρρευσης και ερημοποίησης της υπαίθρου,
Επειδή δεν είναι δυνατόν η ίδια η Διοίκηση να διακηρύσσει την ανάγκη αντιμετώπισης της υπογεννητικότητας, και την ίδια στιγμή να ακυρώνει κάθε προσπάθεια των δήμων προς αυτή την κατεύθυνση.
Επειδή οι δήμοι που επιλέγουν να στηρίξουν τις οικογένειες και τις νέες γεννήσεις πρέπει να ενθαρρύνονται και όχι να αποθαρρύνονται.
Ερωτάσθε κ.κ. Υπουργοί,
- Προτίθεται η Κυβέρνηση να προχωρήσει σε νομοθετική ρύθμιση, που θα επιτρέπει ρητά στους ΟΤΑ A’ βαθμού να χορηγούν επιδόματα γέννησης, στο πλαίσιο της τοπικής κοινωνικής πολιτικής;
- Έχετε προγραμματίσει σχετική χρηματοδότηση των δήμων για το σκοπό αυτό;.
- Πώς διασφαλίζεται η συνέπεια μεταξύ των κυβερνητικών εξαγγελιών περί ενίσχυσης της οικογένειας και του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου που, στην πράξη, δεν επιτρέπει αντίστοιχες πρωτοβουλίες της τοπικής αυτοδιοίκησης;
- Συμφωνεί το Υπουργείο με την ερμηνεία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ότι η υπογεννητικότητα και η δημογραφική κατάρρευση ολόκληρων περιοχών της χώρας δεν συνιστούν εξαιρετικές περιστάσεις που να δικαιολογούν κοινωνικές παρεμβάσεις των Δήμων;
- Προτίθεστε να ξεκινήσετε θεσμικό διάλογο με την ΟΠΟΤΤΕ για τη διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου στήριξης των νέων γονέων μέσω της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
Αθήνα, 18.02.2026
Ο ερωτώντες Βουλευτές
Ιωάννης Τσίμαρης
Αικατερίνη Καζάνη