Ομιλία Δημήτρη Μάντζου, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής στο Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης
α. Για τη σχέση της Κυβέρνησης ΝΔ με την αντιμετώπιση της διαφθοράς
Πριν αρκετά χρόνια γυρίστηκε μια ταινία με τον τίτλο «Κοίτα ποιος μιλάει». Κι αν εκείνη ήταν μια μάλλον μέτρια ελαφριά κωμωδία, αυτό που ζούμε στη χώρα μας σίγουρα διεκδικεί βραβείο.
Αυτός είναι ο τίτλος που έρχεται αβίαστα στον νου κάθε πολίτη όταν ακούει αυτήν την κυβέρνηση, την Κυβέρνηση της ΝΔ, να επικαλείται την ανάγκη αντιμετώπισης της διαφθοράς. Διότι πράγματι η πραγματικότητα πλέον ξεπερνά τη φαντασία.
Η χθεσινή άδοξη αλλά προδιαγεγραμμένη κατάληξη της Εξεταστικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι καθ’ όλα δηλωτική.
Συζητάμε τόσους μήνες για μια υπόθεση διαφθοράς, απάτης, καταλήστευσης ενωσιακών πόρων. Έχουμε γίνει το «μαύρο πρόβατο» της Ευρώπης, σε μια εποχή που συζητείται η αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Επί μήνες μπροστά σε όλους τους πολίτες, σε ζωντανή σύνδεση, ξεδιπλώνεται όλη η πλοκή της διαφθοράς και οι πρωταγωνιστές της. Μια γαλάζια εγκληματική οργάνωση, ένα καθετοποιημένο σκάνδαλο. Με δομή, σκοπό και modus operandi.
Αυτό που περιγράφουμε στη γνώμη που κατέθεσαν ήδη χθες οι συνάδελφοί μας μέλη της Επιτροπής: ότι δεν μιλάμε τελικά για καμία διαχρονική παθογένεια. Αλλά για ένα πολύ συγκεκριμένο μοτίβο σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο: παράνομες πληρωμές, αποδυνάμωση ελέγχων, στοχοποίηση όσων ήθελαν τη νομιμότητα. Ένα νοσηρό σύστημα με βέβαιες πολιτικές και ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες υπουργών, που πρέπει να διερευνηθούν, όπως ο Νόμος ορίζει κι όπως το Σύνταγμα προβλέπει.
Κι όμως, τι γράφει η πλειοψηφία στο πόρισμά της; Ότι εντάξει αυτά συνέβαιναν πάντα. Φταίνε όλοι οι άλλοι, όλοι οι προηγούμενοι, όλοι εν πάση περιπτώσει εκτός από τους δύο υπουργούς της, που κατονομάζονται σε δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Καμία ποινική διερεύνηση. Για δεύτερη φορά, η ΝΔ ετοιμάζεται να ορθώσει τείχος προστασίας γύρω από τους κ.κ. Βορίδη και Αυγενάκη.
Αυτό πώς το λέτε; Είναι κράτος δικαίου; Είναι κράτος στο οποίο το δίκαιο και ο νόμος ορίζουν τι πρέπει να γίνει και αυτό γίνεται; Ή μια χώρα όπου η πλειοψηφία αποφασίζει μόνη της και κάνει ό,τι θέλει όπως το θέλει;
Πώς το είχε πει ο Υπουργός Υγείας, ο κ. Γεωργιάδης; «έχουμε πάνω από 151, θα κάνουμε ό,τι θέλουμε».
Επαναλαμβάνω, θυμίζει όλο αυτό ένα ισχυρό κράτος δικαίου;
Είναι η ίδια Κυβέρνηση και η ίδια πλειοψηφία που αρχειοθέτησαν δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη σύμβαση 717/2014 παρά την αιτιώδη σχέση της με το εγκληματικό δυστύχημα στα Τέμπη.
Τρία χρόνια μετά, δυόμιση χρόνια μετά το τείχος προστασίας που ορθώθηκε γύρω από τον κ. Καραμανλή. Και σήμερα το μόνο που βρήκε να πει ο κ. Υπουργός Δικαιοσύνης είναι ότι μια απεργία πείνας εκβίασε το δικαστικό σύστημα της χώρας.
Ο ίδιος Υπουργός που έλεγε πως το αίτημα του απεργού πείνας δεν μπορεί να ικανοποιηθεί, κι όμως ήρθε η Δικαιοσύνη και το έκανε δεκτό.
Δηλαδή τι μας λέτε σήμερα; Πως όλα είναι σωστά καμωμένα. Όλα έγιναν στην εντέλεια. Και ήρθε ένας πατέρας που έχασε το παιδί του να τολμήσει να εκβιάσει μια πολιτεία. Μόνος του -γιατί έτσι του ήρθε.
Είχαμε δηλαδή σιδηρόδρομους ασφαλείς, η κεντρική γραμμή είχε όλες τις ασφαλιστικές δικλίδες για τις οποίες υπήρχε και η σύμβαση και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Δεν είχαμε μια δεκαετία απραξίας και παλινωδίας.
Είχαμε την ορθή διαχείριση του τόπου του δυστυχήματος, χωρίς να αλλοιωθούν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία -δεν τα λένε αυτά από πραγματογνώμονες έως δικαστικά συμβούλια- δεν έχουμε έναν υπουργό στον δρόμο προς το Ειδικό Δικαστήριο για την υπόθεση αυτή.
Όλα έγιναν καλά κι ήρθε ένας γονιός να εκβιάσει.
Και τώρα αυτό το ονομάζετε πολιτική συμπεριφορά που στηρίζει το κράτος δικαίου.
Και μιλάτε σήμερα για αναθεώρηση του Συντάγματος, και ζητάτε και συναινέσεις. Ποιοι; Πού; Εσείς εδώ, για το άρθρο 86 Σ., που καταστρατηγήσατε τη διάταξη προκλητικά για να προστεύσετε υπουργούς σας. Σας φταίει τώρα το Σύνταγμα και όχι η καταστρατήγησή του. Υποκρισία και λαϊκισμός.
Μιλάτε για την ανάγκη ενίσχυσης της δικαιοσύνης. Ποιοι;
Η Κυβέρνηση που αγνοεί τις αποφάσεις της.
Είναι υπεράσπιση του κράτους δικαίου, να υπάρχει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που υποχρεώνει την ΕΥΠ να αποκαλύψει όλη την αλήθεια για το δυσώδες σκάνδαλο των υποκλοπών και να μην εφαρμόζεται;
Απειλή για τον πυρήνα καρδιά της Δημοκρατίας μας, περιέγραψε την υπόθεση ο εισαγγελέας της δίκης πριν μερικές ημέρες;
Πείτε μας, επιτέλους. Γιατί; Με ποιο δικαίωμα η ΕΥΠ και ο πολιτικός της προϊστάμενος, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, αρνούνται να εφαρμόσουν απόφαση του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου;
Ποια είναι η θέση του Υπουργού Δικαιοσύνης;
Δεν σας ενδιαφέρει η δημοκρατία, αλλά η Νέα Δημοκρατία.
Δεν σας νοιάζει η αλήθεια, αλλά η κομματική περιφρούρηση. Το κόμμα να είναι καλά, η κυβέρνηση να είναι σταθερή και όλα τα άλλα μπορούν να περιμένουν.
Πόσο ολέθριο, πόσο διαβρωτικό μήνυμα. Το κράτος λάφυρο. Ερήμην της κοινωνίας.
Και για να υπηρετηθεί αυτή η γραμμή, του τυφλού κομματικού συμφέροντος, όλα μπορούν να ειπωθούν προκειμένου να βρεθούν αλλού οι ένοχοι.
Για όλα πάντα φταίνε οι άλλοι.
Ένας διαθλαστικός φακός.
Όλοι ίδιοι είναι. Εξισώνονται όλοι.
Κι ακούμε τον Υφυπουργό Δικαιοσύνης να μιλά για «γαλάζιο ΠΑΣΟΚ».
Μιλάμε για τραγέλαφο. Θα ήταν αστείο, αν δεν ήταν αποκρουστικό. Ο Υφυπουργός της Δικαιοσύνης, να κάνει διάχυση ευθυνών και να χρωματίζει υποθέσεις που δεν έχουν καν αποτελέσει αντικείμενο της δικαιοσύνης, της ίδιας δικαιοσύνης που αποτελεί το χαρτοφυλάκιό του.
Ένα διαχρονικό πρόβλημα πάντα θα υπάρχει. Όλοι έκαναν τα ίδια και πάντως το ΠΑΣΟΚ έκανε τα χειρότερα. Και προσοχή εκεί είναι η παράνοια: το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει και τα κάνει.
Ποιος κυβερνά τον τόπο επτά χρόνια;
Αν είναι κάποιοι άλλοι να μας το πείτε.
Επειδή όμως είστε εσείς. Αδιάλειπτα, μόνοι σας, θα δεχτείτε ακέραιη ολόκληρη την πολιτική κριτική.
Και αλήθεια. Επτά χρόνια τι είναι; Δεν είναι διαχρονία;
Δεν είχατε επτά χρόνια στη διάθεσή σας;
Τι ζητάτε τώρα και από ποιον;
Δεν θα μας τρελάνετε.
Δεν θα το καταφέρετε.
β. Για το σχέδιο νόμου
Μέσα σε αυτό το κλίμα, προφανώς φαντάζει παράταιρη η σημερινή συζήτηση για τη διαφθορά και την καταγραφή των σχετικών υποθέσεων σε ψηφιακό μητρώο.
Παράταιρη διότι πρώτον αυτή η Κυβέρνηση έχει προ πολλού χάσει την όποια αξιοπιστία να μιλά για την αντιμετώπιση της διαφθοράς.
Και διότι δεύτερον η πραγματικότητα μας έχει ξεπεράσει κατά πολύ. Είναι τόσες πολλές και τόσο σοβαρές οι υποθέσεις αδιαφάνειας και διαφθοράς που η υιοθέτηση του μητρώου σήμερα φαντάζει μια κίνηση επικοινωνιακής απελπισίας.
Είναι σαν να καίγεται ένα σπίτι και ο ιδιοκτήτης του να αποφασίζει να βάψει την πόρτα.
Σας τα είπε αναλυτικά η εισηγήτριά μας, Ευαγγελία Λιακούλη, και στην αρμόδια Επιτροπή αλλά και σήμερα το πρωί εδώ στην Ολομέλεια.
Ο εισηγητής της πλειοψηφίας αναφέρθηκε στο Μητρώο λέγοντας ότι αποτελεί τον « ψηφιακό Πύργο ελέγχου της δικαιοσύνης». Δεν θα σταθώ στην εγγενή ειρωνεία του επιχειρήματος. Με τα γνωστά ζητήματα στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας στη χώρα μας, με το πρόσφατα περιστατικά και τους κινδύνους στην αεροναυτιλία, μόνο ως φάρσα μπορεί να ακούγεται κάτι τέτοιο από τη ΝΔ.
Θα πάω στην ουσία, την οποία την εξέθεσε η εισηγήτριά μας. Πώς στέκεται η αρμόδια ανεξάρτητη αρχή απέναντι στο νομοσχέδιο. Η οποία όχι δεν έχει αντιρρήσεις μόνο για τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά αντιτίθεται στον πυρήνα των διατάξεων. Σάς λέει ότι την ξεχάσατε, ότι δεν διαβουλευτήκατε μαζί της και ότι τη θυμηθήκατε εκ τω υστέρων. Συνήθης πρακτική για εσάς. Τώρα υπαναχωρείτε άτακτα, δικαιώνοντας την κριτική που σας κάναμε, ιδίως στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας, που ξανά πήγατε να εργαλειοποιήσετε.
Η σχέση της Κυβέρνησης ΝΔ με τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και με την εθνική ασφάλεια είναι γνωστή. Την είδαμε και με τις υποκλοπές και με τη διαρροή δεδομένων εκλογέων εξωτερικού.
Εμείς επιμένουμε ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά τα συνταγματικά δικαιώματα. Και αυτό που πάτε να δημιουργήσετε έχει θεμελιώδη προβλήματα νομικής φύσης.
Και είναι και αναποτελεσματικό στην ουσία. Διότι, τελικά, αφού δεν κάνετε τίποτα τόσα χρόνια για την καταπολέμηση της διαφθοράς είπατε να κάνετε κάτι για την εξαγωγή στατιστικών. Αντί δηλαδή να αντιμετωπίσετε τη διαφθορά είπατε να κρατάτε σημειώσεις για αυτήν. Αλλά ακόμα και αυτό το κάνετε λανθασμένα, καθώς δημιουργούνται κίνδυνοι για τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών.
Κατά τα λοιπά, τίποτε το ουσιαστικό.
Λίγες εβδομάδες μετά τη φωτογραφική ρύθμιση για τις υποθέσεις οικογενειακού δικαίου, που η Υπουργός Τουρισμού πρώτη έσπευσε να εφαρμόσει, για να σπεύσει μετά να ανακαλέσει.
Έρχεστε να κάνετε τα ίδια. Να νομοθετήσετε αποσπασματικά, χωρίς σχέδιο, χωρίς αξιολόγηση των μέχρι σήμερα ρυθμίσεων.
Δεν αγγίζετε τη δικαστηριακή καθημερινότητα των δικαστών, των δικηγόρων, των δικαστικών υπαλλήλων, στον μακρύ δρόμο της πολυδιαφημισμένης επιτάχυνσης.
Μόνο η γνωστή ιστορία των τροποποιήσεων του ΚΠολΔ. Ήδη προβαίνετε σε αναθεωρήσεις πριν στεγνώσει το μελάνι των προηγούμενων αλλαγών του και λίγο μετά την έναρξη της εφαρμογής τους.
Πολυνομία, ανασφάλεια δικαίου και το χάος των μεταβατικών διατάξεων. Ένα νομοθετικό vertigo. Στο μόνο που είστε σταθεροί είναι στο ότι προβαίνετε διαρκώς σε αλλαγές και πειραματισμούς. Το μόνο σταθερό είναι η αστάθειά σας. Οι πειραματισμοί αυτοί όμως έχουν συνέπειες σε ανθρώπους και θεσμούς.
Μια Κυβέρνηση, όμως, οφείλει να προνοεί και να προβλέπει τις συνέπειες των ενεργειών της, όχι να δημιουργεί η ίδια προβλήματα τα οποία μετά προσπαθεί- συνήθως καθυστερημένα, πρόχειρα και ανεπαρκώς- να αντιμετωπίσει.
Και όχι αυτή η Κυβέρνηση δεν μπορεί και δεν θέλει. Ειδικά στον τομέα της δικαιοσύνης και της διαφάνειας.
γ. Το πολιτικό διακύβευμα
Οι πολίτες -ολοένα και περισσότεροι- αποζητούν την πολιτική αλλαγή. Γιατί; Μα διότι γνωρίζουν το πρόβλημα. Το βιώνουν καθημερινά.
Πολίτες που νιώθουν περιθωριοποιημένοι και αδύναμοι.
Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποκομμένες από χρηματοδότηση και πρόσβαση σε αγορές μοιρασμένες σε μεγάλους.
Γνωρίζουν, γνωρίζουμε ότι:
Η ακρίβεια είναι αποτέλεσμα έλλειψης θεσμών ρύθμισης και ελέγχου.
Η στεγαστική κρίση, η ενεργειακή φτώχεια, είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών.
Η απώλεια της ιστορικής ευκαιρίας του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι μια υπόθεση με σοβαρές συνέπειες που απαιτεί λογοδοσία στη Βουλή.
Η απώλεια εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη είναι συνέπεια της κακοποίησης των θεσμών.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την αποκατάστασή της, η Ελληνική Δημοκρατία είναι ώριμη. Είναι και ανθεκτική, όπως αποδείχθηκε και στη μεγάλη κρίση.
Όμως οι αιτίες που οδήγησαν στη μεγάλη συστημική και οικονομική κρίση του 2008-2009 είναι ακόμη εδώ: ευνοιοκρατία, αδιαφάνεια, διαφθορά.
Είναι οι θεσμοί που θα κρατήσουν όρθια την κοινωνία μας. Είναι η δημοκρατία που θα εγγυηθεί τη συλλογική ευημερία, με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης. Μια ανάπτυξη πραγματική και δίκαιη, που θα αφορά σε όλους, όχι στους λίγους και ισχυρούς που η Κυβέρνηση αυτή θέλει να κάνει ακόμη ισχυρότερους.
Εν τέλει, όλο αυτό καταλήγει στην ποιότητα της δημοκρατίας. Αυτός είναι ο πυρήνας του ζητήματος.
Αυτό είναι το διακύβευμα της Πολιτικής Αλλαγής στις επόμενες εκλογές.
Αυτή είναι η δική μας αποστολή. Του ΠΑΣΟΚ, της Δημοκρατικής Παράταξης, του Κινήματος της Αλλαγής, που ήταν πάντα εκεί, παρόν, με τις ιδέες του, τις θέσεις του, το όραμά του, για μια Ελλάδα δημοκρατική και δίκαιη. Για μια Ελλάδα για όλους.