Ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε, τελικά, να φτάσει το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ στα όριά του.
Με την απόρριψη του ισχυρισμού του Τραμπ ότι διαθέτει απεριόριστη εξουσία να επιβάλλει και να καταργεί δασμούς, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επαναβεβαίωσε τον ρόλο του ως συνταγματικό ανάχωμα και έθεσε νέα όρια στην προεδρική εξουσία, σύμφωνα με το Bloomberg. Η απόφαση ακολουθεί έναν χρόνο κατά τον οποίο το δικαστήριο, στο οποίο κυριαρχούν οι συντηρητικοί, είχε σε μεγάλο βαθμό ανεχθεί τις κινήσεις του Τραμπ για τη μεταμόρφωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Αν και η απόφαση με πλειοψηφία 6-3 δεν θα επηρεάσει απαραίτητα άλλες νομικές διαμάχες που αφορούν τον Τραμπ, εντούτοις έστειλε προειδοποιητικά μηνύματα προς αυτόν. Στην πλειοψηφία περιλαμβάνονταν τρεις διορισμένοι από Ρεπουμπλικάνους δικαστές — δύο εκ των οποίων είχαν προταθεί από τον ίδιο τον Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία — οι οποίοι υπογράμμισαν τα συνταγματικά όρια της προεδρικής εξουσίας και επέκριναν τον Τραμπ επειδή επιδίωξε μια “μετασχηματιστική επέκταση” των αρμοδιοτήτων του.
“Στέλνει το μήνυμα ότι οι δικαστές δεν πρόκειται να λειτουργούν ως σφραγίδα έγκρισης των ενεργειών του προέδρου Τραμπ”, δήλωσε ο Erwin Chemerinsky, κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του UC Berkeley.
Κατά τον περασμένο χρόνο, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε ταχθεί υπέρ του Τραμπ σε περισσότερα από 20 επείγοντα αιτήματα. Οι δικαστές είχαν τουλάχιστον προσωρινά επιτρέψει στην κυβέρνηση να “παγώσει” ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις και άλλα κονδύλια, να απομακρύνει υψηλόβαθμους αξιωματούχους από ανεξάρτητες αρχές και να αποκλείσει τρανς άτομα από τη στρατιωτική θητεία.
Η απόφαση για τους δασμούς είναι η πρώτη από μια σειρά ηχηρών αποφάσεων που αναμένονται σχετικά με τις εξουσίες του Τραμπ κατά τη δικαστική περίοδο του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, η οποία διαρκεί έως τα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου. Το δικαστήριο ενδέχεται να επιφέρει και άλλες ήττες στον Τραμπ. Οι δικαστές εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στην προσπάθειά του να αποπέμψει τη διοικήτρια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, Λίσα Κουκ, ενώ το σχέδιό του να περιορίσει το αυτόματο δικαίωμα ιθαγένειας εκ γεννήσεως ενδέχεται να προκαλέσει σκεπτικισμό όταν το δικαστήριο ακούσει τα επιχειρήματα την 1η Απριλίου.
Ο πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, John Roberts, υπογράμμισε τη συνταγματική διάσταση της υπόθεσης των δασμών. Γράφοντας την κύρια γνώμη του δικαστηρίου, ανέφερε ότι οι συντάκτες του Συντάγματος ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στη “φορολογία χωρίς εκπροσώπηση” και συνειδητά ανέθεσαν τη φορολογική εξουσία στο Κογκρέσο.
“Δεν ανέθεσαν κανένα μέρος της φορολογικής εξουσίας στην εκτελεστική εξουσία”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Τα λόγια αυτά διεύρυναν τη σύγκρουση γύρω από τη διατύπωση του νόμου περί εκτάκτων εξουσιών του 1977, γνωστού ως IEEPA (International Emergency Economic Powers Act), τον οποίο επικαλέστηκε ο Τραμπ για να επιβάλει τους σαρωτικούς παγκόσμιους δασμούς του. Ο νόμος δεν αναφέρει ρητά τους δασμούς, αν και εξουσιοδοτεί τον πρόεδρο να “ρυθμίζει” την “εισαγωγή” περιουσιακών στοιχείων για την αντιμετώπιση μιας κρίσης.
“Το ότι ο Ρόμπερτς ξεκινά από τη συνταγματική αρχή ότι το Κογκρέσο έχει την εξουσία φορολόγησης και ότι το δικαστήριο θα την επιβάλει, νομίζω πως είναι ιδιαίτερα σημαντικό”, δήλωσε ο Erwin Chemerinsky.
Ο Ρόμπερτς, ο οποίος διορίστηκε από τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο Τζορτς Μπους, ανέφερε ότι η ερμηνεία της κυβέρνησης για τον νόμο του 1977 “θα επέφερε μια σαρωτική μεταβίβαση της εξουσίας του Κογκρέσου να καθορίζει τη δασμολογική πολιτική — εξουσιοδοτώντας τον πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς απεριόριστου ύψους και διάρκειας, σε οποιοδήποτε προϊόν από οποιαδήποτε χώρα”.
Αναχαιτίζοντας τον Τραμπ
Ο πρόεδρος του δικαστηρίου συντάχθηκε επίσης με τους δικαστές Neil Gorsuch και Amy Coney Barrett, επικαλούμενος το λεγόμενο “δόγμα των μείζονων ζητημάτων”, το οποίο απαιτεί σαφή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο προτού το δικαστήριο ερμηνεύσει έναν νόμο ως επιτρέποντα εκτεταμένες ενέργειες της εκτελεστικής εξουσίας. Οι συντηρητικοί του δικαστηρίου είχαν χρησιμοποιήσει επανειλημμένα το δόγμα αυτό για να αναχαιτίσουν τον Τζο Μπάιντεν όταν ήταν πρόεδρος.
Την Παρασκευή, οι τρεις συντηρητικοί δικαστές δήλωσαν ότι το δόγμα ισχύει εξίσου για τους δασμούς του Τραμπ όσο και για τις προσπάθειες του Μπάιντεν να μειώσει το φοιτητικό χρέος, να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή και να αναστείλει εξώσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19. Ο Ρόμπερτς επεσήμανε ότι η κυβέρνηση υποστήριξε πως οι δασμοί θα μείωναν το εθνικό έλλειμμα κατά 4 τρισ. δολάρια και θα επηρέαζαν διεθνείς συμφωνίες αξίας 15 τρισ. δολαρίων.
“Όπως παραδέχεται -και μάλιστα καυχιέται- η κυβέρνηση, οι οικονομικές και πολιτικές συνέπειες των δασμών βάσει του IEEPA είναι εντυπωσιακές”, έγραψε ο Ρόμπερτς. Τα διακυβεύματα “ξεπερνούν εκείνα άλλων υποθέσεων μείζονος σημασίας”.
Η απόφαση έφερε στην επιφάνεια ρήγμα μεταξύ των έξι συντηρητικών δικαστών. Οι δικαστές Clarence Thomas, Samuel Alito και Brett Kavanaugh μειοψήφησαν, εκφράζοντας την άποψη ότι ο πρόεδρος ενήργησε εντός των εξουσιών του βάσει του IEEPA. Στη γνώμη που συνέταξε για την ομάδα, ο διορισμένος από τον Τραμπ Κάβανο δήλωσε ότι η διαμάχη για τους δασμούς αφορά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, τομέα στον οποίο -όπως υποστήριξε- ο πρόεδρος διαθέτει ευρύ συνταγματικό περιθώριο.
Η απόφαση προκάλεσε μια ασυνήθιστα σφοδρή λεκτική επίθεση από τον Τραμπ. Σε συνέντευξη Τύπου μετά την απόφαση την Παρασκευή, επιτέθηκε στους δικαστές που τάχθηκαν εναντίον του, χαρακτηρίζοντάς τους “ανόητους”, “υποχείρια”, “αντιπατριώτες”, “αφοσιωμένους όχι στο Σύνταγμα” και “ντροπή για τις οικογένειές τους”. Υπαινίχθηκε, χωρίς να προσκομίσει αποδείξεις, ότι ενδέχεται να είχαν επηρεαστεί από ξένες οντότητες.
Ωστόσο, το Σάββατο επανήλθε με νέα επίθεση κατά του δικαστηρίου, χαρακτηρίζοντας την απόφαση “εξαιρετικά αντιαμερικανική” και αυξάνοντας το νέο του σχέδιο δασμών από το 10% που είχε ανακοινώσει την Παρασκευή στο 15%.
Οι δικαστές ενδέχεται να ακούσουν περισσότερα από τον Τραμπ την Τρίτη, κατά την ομιλία του για το State of the Union, μια εκδήλωση στην οποία παρίστανται συνήθως αρκετά μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Πέρυσι, ο Τραμπ σταμάτησε και αντάλλαξε χειραψία με τον πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, ενώ ακούστηκε να τον ευχαριστεί. Το σχόλιό του ήρθε λίγους μήνες αφότου ο Ρόμπερτς συνέταξε τη γνωμοδότηση του δικαστηρίου το 2024, η οποία ουσιαστικά παρείχε στον Τραμπ ευρεία προεδρική ασυλία από ποινικές διώξεις.
Ενδέχεται να μην είναι η τελευταία φορά που ο Τραμπ θα βρεθεί σε θέση να επιτεθεί φραστικά στο Ανώτατο Δικαστήριο τους επόμενους μήνες. Τα επιχειρήματα τον Ιανουάριο έδειξαν ότι οι δικαστές πιθανότατα θα επιτρέψουν στη Λίσα Κουκ να παραμείνει προς το παρόν στη θέση της στη Fed, εν μέσω της προσπάθειας του Τραμπ να την αποπέμψει, βάσει μη αποδεδειγμένων κατηγοριών για ενυπόθηκη απάτη, τις οποίες η ίδια αρνείται.
Και κατώτερα δικαστήρια έχουν ομόφωνα κρίνει αντισυνταγματικούς τους περιορισμούς του στο δικαίωμα ιθαγένειας εκ γεννήσεως. Το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ θα ανέτρεπε τη μακροχρόνια ερμηνεία ότι η 14η Τροπολογία του Συντάγματος απονέμει την αμερικανική ιθαγένεια σχεδόν σε όλους όσοι γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος, περιορίζοντάς την μόνο σε βρέφη με τουλάχιστον έναν γονέα που είναι Αμερικανός πολίτης ή κάτοχος πράσινης κάρτας.
Συντηρητικό Δικαστήριο
Η απόφαση για τους δασμούς “παρέχει κάποια διαβεβαίωση ότι σε άλλες υποθέσεις, όπως εκείνη για την ιθαγένεια εκ γεννήσεως, όπου ο νόμος είναι σαφής, το δικαστήριο θα είναι διατεθειμένο να αντισταθεί σε αυτόν τον πρόεδρο και να υπερασπιστεί τον νόμο”, δήλωσε ο Cary Coglianese, καθηγητής στη Νομική Σχολή Carey του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια.
Παρά την απόφαση της Παρασκευής, το Ανώτατο Δικαστήριο παραμένει ένα βαθιά συντηρητικό σώμα που μετασχηματίζει σταδιακά το αμερικανικό δίκαιο. Τις επόμενες εβδομάδες, οι δικαστές ενδέχεται να περιορίσουν περαιτέρω τον ιστορικό Voting Rights Act, μειώνοντας σημαντικά τη χρήση του για τη δημιουργία εκλογικών περιφερειών με πλειοψηφία Αφροαμερικανών ή Ισπανόφωνων ψηφοφόρων. Το δικαστήριο φαίνεται επίσης έτοιμο να ακυρώσει πολιτειακούς νόμους που απαγορεύουν σε αδειοδοτημένους συμβούλους να χρησιμοποιούν ψυχοθεραπευτικές μεθόδους για να επιχειρούν να αλλάξουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου ενός παιδιού.
Σε άλλη υπόθεση που επηρεάζει τις εξουσίες του Τραμπ, οι συντηρητικοί δικαστές έχουν δείξει ότι κλίνουν προς το να του επιτρέψουν να αποπέμψει ένα Δημοκρατικό μέλος της Federal Trade Commission, παρά τις θεσμικές εγγυήσεις προστασίας της θέσης που έχει θεσπίσει το Κογκρέσο. Με αυτόν τον τρόπο, το δικαστήριο θα μπορούσε να ανατρέψει απόφαση του 1935 που αποτέλεσε το νομικό θεμέλιο για δεκάδες ανεξάρτητες ομοσπονδιακές αρχές.
Η απόφαση για τους δασμούς “δείχνει ότι το Ανώτατο Δικαστήριο είναι διατεθειμένο να αποφανθεί κατά του προέδρου και να το κάνει σε μια υπόθεση που είχε μεγάλη σημασία για τον ίδιο”, δήλωσε ο Κογλιανέζε. “Αλλά δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να συμπεράνει από αυτή την απόφαση ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα χάνει πάντοτε”.