«Διατίθεται απόγνωσις εις αρίστην κατάστασιν, και ευρύχωρον αδιέξοδον. Σε τιμές ευκαιρίας». Δεν θα ήταν υπερβολή εάν, με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν, προσπαθούσαμε να περιγράψουμε την κατάσταση στην Αριστερά με τον στίχο της Κικής Δημουλά. Κατά έναν περίεργο τρόπο, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά κατάφεραν να διχαστούν ακόμη και για τη στρατιωτική βοήθεια που πρόσφερε η Ελλάδα στην Κύπρο μετά το χτύπημα με drones της βρετανικής στρατιωτικής βάσης στο Ακρωτήρι. Να πει «όχι στον πόλεμο» ήταν η αξίωση μερίδας στελεχών από τα δύο κόμματα, αλλά και από το ΚΚΕ και λοιπές αριστερές δυνάμεις. Η θέση «όχι στον πόλεμο» όταν ο πόλεμος είναι γεγονός μάλλον ξενίζει. Είναι σωστό να απαιτείς τη μη εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο, αλλά είναι εντελώς λάθος να αρνείσαι την πραγματικότητα. Ο πόλεμος υπάρχει, εμπλέκονται σε αυτόν 14 χώρες και πλέον δεν είναι ένας περιφερειακός πόλεμος, αλλά ο τρίτος μεγαλύτερος μετά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.
Η αποστολή δύο φρεγατών στη Λάρνακα και τεσσάρων F16 στην Πάφο αποδείχθηκε ότι ήταν σωστή. Πρώτον, αμφισβήτησε εμπράκτως το λανθασμένο, επί Κωνσταντίνου Καραμανλή, δόγμα «Η Κύπρος κείται μακράν» και αναβίωσε το δόγμα του Ανδρέα Παπανδρέου περί Ενιαίου Αμυντικού Χώρου. Δεύτερον, κατέδειξε το ενιαίον του Ελληνισμού και την οφειλόμενη, εκατέρωθεν, αλληλεγγύη. Τρίτον, έφερε σε δύσκολη θέση την Τουρκία αφού την υπεράσπιση ακόμη και των πολιτών στην κατεχόμενη Βόρεια Κύπρο ανέλαβε, όπως δήλωσε και ο υπουργός Αμυνας Νίκος Δένδιας, η Ελλάδα. Οι εκ των υστέρων ανακοινώσεις της Αγκυρας για τις φρεγάτες, τα F16, αλλά και τους Patriot στην Κάρπαθο, περισσότερο έγιναν για την τιμή των όπλων και κυρίως επειδή είδε πως την «επιθετική» πρωτοβουλία της Αθήνας ακολούθησαν και άλλες χώρες της Ε.Ε. (Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Γερμανία, αλλά και η Ισπανία, η οποία διά του πρωθυπουργού της Πέδρο Σάντσεθ είχε πει «όχι» στον πόλεμο του Τραμπ και του Νετανιάχου), καθώς και η Βρετανία.
Τέταρτον, και ενδεχομένως το πιο σημαντικό, με τη στρατιωτική της συνδρομή στη Λευκωσία η Αθήνα ουσιαστικά εφάρμοσε τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας (άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Λισαβόνας) και τη ρήτρα αλληλεγγύης (άρθρο 222 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης). Και τα δύο άρθρα προβλέπουν την υποχρέωση των κρατών-μελών να ενεργούν από κοινού εάν ένα εξ αυτών δεχθεί ένοπλη ή τρομοκρατική επίθεση. Η ενεργοποίηση των δύο αυτών άρθρων είναι σημαντική καθώς δημιουργεί προηγούμενο, το οποίο θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπ’ όψιν του ο Ερντογάν σε περίπτωση που θελήσει να δοκιμάσει εμπράκτως τον τουρκικό αναθεωρητισμό είτε στην Κύπρο είτε στο Αιγαίο. Τα ανωτέρω συνδέονται με την άμυνα της χώρας στους ταραγμένους και αδιάβαστους καιρούς που ζούμε και δεν συνιστούν εμπλοκή στον πόλεμο, ούτε αποτελούν επιθετική ενέργεια κατά της Τουρκίας (που μονίμως απειλεί). Ορθά και ο Νίκος Ανδρουλάκης και ο Αλέξης Τσίπρας, αλλά στη συνέχεια και οι Σωκράτης Φάμελλος και Αλέξης Χαρίτσης -ξεπερνώντας τον εσωκομματικό πόλεμο για τον πόλεμο στο Ιράν- έκαναν τον διαχωρισμό ανάμεσα στην οφειλόμενη υπεράσπιση της Κύπρου και την άρνηση να εμπλακεί, έστω μέσω της Σούδας, στα πολεμικά σχέδια των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Ο «νέος πατριωτισμός»
Σημειώνουμε ότι από τη στάση της αντιπολίτευσης κερδισμένο βγαίνει το ΠΑΣΟΚ επειδή έδειξε πως διαθέτει απόθεμα κυβερνητικής και πατριωτικής υπευθυνότητας στη διαχείριση μειζόνων εθνικών απειλών. Αντίθετα, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά έδειξαν ότι υπάρχουν στελέχη τους τα οποία, αν και την περίοδο 2015-2019 έχουν βρεθεί σε θέσεις κυβερνητικής ευθύνης, δεν κατανοούν ότι η «επιθετική» άμυνα της χώρας δεν συνιστά εμπλοκή στον πόλεμο. Ούτε ο «νέος πατριωτισμός» (τον οποίο, μετά τον Γιώργο Παπανδρέου, επικαλείται και ο Τσίπρας) είναι ιδεολογική υποχώρηση και υποταγή στον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ. Και επειδή αναφερθήκαμε στον Τσίπρα, να σημειώσουμε ότι ο πρώην πρωθυπουργός εκ των πραγμάτων αναγκάστηκε να αλλάξει το νόημα και το περιεχόμενο των παρεμβάσεών του στη Θεσσαλονίκη και την Κοζάνη. Αντί για την ανασυγκρότηση της Αριστεράς, ήταν λογικό να επικεντρωθεί στον πόλεμο και τη στάση που πρέπει να κρατήσει η χώρα. Θα ήταν, άλλωστε, παράδοξο, για να το πούμε όσο γίνεται πιο κομψά, την ώρα που οι βόμβες πέφτουν σαν το χαλάζι στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, ένας πρώην πρωθυπουργός να ασχολείται με τις αγωνίες του Στυλιανού, του Μαραντζίδη, του Μαμουλίδη και του Καρυπίδη για τους «πυρήνες» υποστήριξης τού (υπό ίδρυση) κόμματός του. Και φυσικά είναι λογικό οι θέσεις του στην Κοζάνη για την ηλεκτρική ενέργεια, την απολιγνιτοποίηση, τους κάθετους άξονες και το αμερικανικό LNG να έχουν φιλτραριστεί με τα νέα δεδομένα που προκύπτουν από το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ, το νέο ενεργειακό σοκ και την αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων.
Παρά την αλλαγή ρητορικής και ατζέντας, τόσο ο Τσίπρας όσο και ο Ανδρουλάκης, καθώς και οι αρχηγοί των άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης, γνωρίζουν πως η κατάσταση, όπως διαμορφώνεται μέχρι σήμερα, ευνοεί τον Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του. «Η συσπείρωση γύρω από τη σημαία», που είναι το χαρακτηριστικό σε περιόδους κρίσης και εθνικής απειλής, εκ των πραγμάτων υποβαθμίζει άλλα εσωτερικής υφής μείζονα γεγονότα, όπως είναι για παράδειγμα οι υποκλοπές, τα Τέμπη, ο ΟΠΕΚΕΠΕ.
Μάλιστα, όπως μας λέει ένας πολιτικός αρχηγός, «για πρώτη φορά μετά την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου της Αθήνας για τις υποκλοπές πίστεψα ότι ο Μητσοτάκης περιέρχεται σε δυσχερή θέση. Η απόφαση για επανεξέταση του σκανδάλου και η βασίμως πιθανολογούμενη διεύρυνση των κατηγοριών, αλλά και της λίστας των κατηγορουμένων θεώρησα -όχι μόνο εγώ, αλλά και οι υπόλοιποι αρχηγοί με τους οποίους συνομίλησα- ότι θα ήταν η αχίλλειος πτέρνα του πρωθυπουργού». Και συμπληρώνει: «Ομως, ο άνθρωπος έχει το κοκαλάκι της νυχτερίδας. Οσο “γκαντέμης” ήταν, όπως έλεγαν, ο πατέρας του, άλλο τόσο “Γκαστόνε” αποδεικνύεται ο Κυριάκος».
Δημοσκοπήσεις
Οι ηγεσίες των κομμάτων της αντιπολίτευσης φοβούνται πως οι επόμενες δημοσκοπήσεις το πιθανότερο είναι να δείξουν αύξηση των ποσοστών της Ν.Δ. Κάποιοι, μάλιστα, στις συζητήσεις που γίνονται στα κομματικά επιτελεία, δεν αποκλείουν η Ν.Δ. να βρεθεί στην περιοχή του 30%. Αν μέχρι τώρα λέγαμε πως η Ν.Δ. δυσκολεύεται να κερδίσει το μπόνους του 25%, ίσως δεν θα πρέπει να εκπλαγούμε εάν η εκλογική της απήχηση -χωρίς αναγωγή ή εκτίμηση ψήφου- ξεπεράσει το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών. Σε ορισμένους η «επιθετική» άμυνα της Ελλάδας στην Κύπρο (με τις φρεγάτες και τα F16) και στην Κάρπαθο (με τους Patriot) θυμίζει το 2020 με τον Εβρο και την αποτροπή των χιλιάδων μεταναστών στα σύνορα. Τότε η δημοσκοπική επίδοση της Ν.Δ. εκτινάχτηκε. Λέγεται πως ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας διαμαρτυρήθηκε στον Στράτο Φαναρά, με τον οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ συνεργαζόταν, για δημοσκόπηση της Metron Analysis που έδειχνε τη δημοσκοπική βελόνα της Ν.Δ. να σημειώνει κατακόρυφη άνοδο. «Τι είναι αυτό που βγάζεις;» του είπε ο Αλέξης. «Τι να κάνω, αυτό βγαίνει», του απάντησε ο Στράτος.
Ενδεχομένως, το ίδιο να συμβεί και τώρα, αν και ιδιαίτερα από το ΠΑΣΟΚ δηλώνουν καχύποπτοι για τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων. Θεωρούν πως η φθορά της κυβέρνησης από υποκλοπές, Τέμπη και ΟΠΕΚΕΠΕ, σε συνδυασμό με την ακρίβεια, δεν μπορεί να ανακοπεί. Μπορεί, μάλιστα, λένε συνεργάτες του Ανδρουλάκη, η κυβερνητική φθορά να μεγαλώσει, αφού ο πόλεμος στο Ιράν θα έχει δραματικές επιπτώσεις στο πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στο ηλεκτρικό, στο εμπόριο, στον τουρισμό, στον πληθωρισμό, στα σούπερ μάρκετ, ενώ θα επιβραδύνει και την ανάπτυξη. Ο αντίλογος είναι ότι με τη «συσπείρωση γύρω από τη σημαία» και τη συνακόλουθη δημοσκοπική ανάκαμψη ο Μητσοτάκης κερδίζει χρόνο προκειμένου να απορροφήσει τους κραδασμούς από τις επιπτώσεις του πολέμου, αλλά και από εσωτερικά προβλήματα (υποκλοπές, ακρίβεια κ.ά.). Μάλιστα, ακόμη κι αν ο πόλεμος διαρκέσει πέραν του αναμενομένου και η εξομάλυνση στο εσωτερικό του Ιράν και τη Μέση Ανατολή φτάσει, ας πούμε, μέχρι και στις αρχές καλοκαιριού, όπως κάποιοι αναλυτές προβλέπουν, το (αναπόφευκτο) οικονομικό rebound που θα υπάρξει στα καθ’ ημάς το πιθανότερο είναι να ευνοήσει παρά να βλάψει τον Μητσοτάκη, αφού αυτό θα γίνει σε χρόνο κοντά στις εκλογές. Οπως αποφαίνεται συνομιλητής του πρωθυπουργού, «όσο πιο κοντά στις εκλογές το rebound, τόσο καλύτερα για τον Κυριάκο».
Αλλωστε αυτός είναι και ένας από τους λόγους που ο πρωθυπουργός δεν πρόκειται, όπως κάποιοι συνομιλητές και συνεργάτες του εισηγούνται και στην αντιπολίτευση φοβούνται, να στήσει πρόωρα κάλπες. Επιπροσθέτως, θέλει αφενός να ολοκληρώσει τη Συνταγματική Αναθεώρηση και αφετέρου να εμφανιστεί στη ΔΕΘ με νέο πακέτο παροχών και φορολογικών απαλλαγών. Οπως υποστηρίζουν συνομιλητές του, το βασικό επιχείρημα του πρωθυπουργού για τις εκλογές θα είναι η εμπιστοσύνη. Το «Ποιον εμπιστεύεστε για να διαχειριστεί τις τύχες της χώρας και το μέλλον;» θα είναι, μας λένε συνεργάτες του πρωθυπουργού, η κατακλείδα της στρατηγικής του για να κερδίσει και τρίτη συνεχόμενη τετραετία. Με δεδομένη την ανημπόρια της αντιπολίτευσης να βρει κοινό βηματισμό στην πορεία προς τις κάλπες και τον περαιτέρω κατακερματισμό της όταν εμφανιστούν και τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού, ο πόλεμος εκ των πραγμάτων, λόγω και της ορθής τακτικής να απλώσει ομπρέλα ασφαλείας στην Κύπρο, ενισχύει τον Μητσοτάκη.
Δικαστική απόφαση
Ο Νίκος Ανδρουλάκης επίσης ενισχύεται. Οχι για να κερδίσει έστω και με μία ψήφο τις εκλογές, αλλά για να καθυποτάξει στο συνέδριο όσους τον αμφισβητούν. Θα μπορούσε τα κέρδη του να ήταν πολύ μεγαλύτερα εάν ο πόλεμος δεν έφερνε σε δεύτερη μοίρα τη δικαστική απόφαση για τις υποκλοπές, η οποία ουσιαστικά τον δικαίωσε. Πάντως, αν η εμπιστοσύνη είναι, όπως λένε, ένα άλμα πίστης, τότε οι ψηφοφόροι της ευρύτερης Κεντροαριστεράς θα χρειαστούν -λόγω και των συνθηκών που διαμορφώνει ο πόλεμος στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή- να κάνουν πολλά άλματα για να εμπιστευθούν τον Ανδρουλάκη, αλλά και τον Τσίπρα, ο οποίος ακόμη κι αν ήθελε (που δεν θέλει) να ανακοινώσει την ίδρυση του κόμματός του αμέσως μετά το Πάσχα θα το σκεφτεί δύο και τρεις φορές, αφού πλέον είναι ισχυρή η πιθανότητα τα δημοσκοπικά του ποσοστά (εφόσον φτιάξει το κόμμα και οι δημοσκόποι το μετρήσουν ως κάτι υφιστάμενο και όχι ως υπόθεση εργασίας) να μην είναι αυτά που να προοιωνίζονται καλύτερες μέρες για τον ίδιο. Τον… αιματηρό πόλεμο με τον Ανδρουλάκη για τη δεύτερη θέση το πιθανότερο είναι να τον ξεκινήσει το φθινόπωρο και μπορεί να είναι και διμέτωπος, κάτι που το απεύχεται, εάν το κόμμα της Καρυστιανού, αφού ιδρυθεί, δεν «ξεφουσκώσει», όπως ελπίζει, αλλά συνεχίσει να συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά δημοτικότητας. Το «ραντεβού τον Οκτώβριο» ενδεχομένως να είναι καλύτερα γι’ αυτόν και την αναδιοργάνωση της Αριστεράς, όπως διατείνονται ακόμη και βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς, που μέχρι πρότινος ήταν θιασώτες του «όσο γρηγορότερα τόσο καλύτερα».
Η «αστοχία υλικού»
Προφανώς, δεν είναι μόνο ο πόλεμος ούτε η εικαζόμενη δημοσκοπική ενίσχυση της Ν.Δ., ενδεχομένως και του ΠΑΣΟΚ, αλλά και η «αστοχία υλικού», όπως χαρακτηρίζουν ορισμένοι, μεταξύ των οποίων και φίλα προσκείμενοι στον Τσίπρα, τους -πρώην κατά βάση- συντρόφους τους που στελεχώνουν τους πυρήνες του -υπό ίδρυση- κόμματος του Αλέξη. Οσοι εμφανίζονται να πρωταγωνιστούν για το νέο κόμμα είναι, όπως μας λέει στέλεχος της Κεντρικής Επιτροπής και της Πολιτικής Γραμματείας επί Τσίπρα, σε ποσοστό 80% πρώην Συριζαίοι (ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά, Βαρουφάκης, Ζωή, Κασσελάκης κ.ά.), 10% πρώην πασοκογενείς και 10% γενικώς προοδευτικοί πολίτες. Εξυπακούεται ότι η σύνθεση δεν είναι ενθαρρυντική για κάποιον που θέλει να αναδιοργανώσει εκ βάθρων και με κυβερνητικούς όρους την Προοδευτική Παράταξη.
Οπως δεν είναι ενθαρρυντικό για τα δύο -υπό αναστολή λειτουργίας μέχρι να ανακοινώσει τις αποφάσεις του ο Αλέξης- κόμματα. Τόσο στον ΣΥΡΙΖΑ όσο και στη Νέα Αριστερά υπήρξαν αντιδράσεις ακόμη και για την απόφαση των Φάμελλου και Χαρίτση να καταθέσουν από κοινού το αίτημα για σύγκληση συμβουλίου πολιτικών αρχηγών. Τόσο καλά. Οχι μόνο για τη στάση που θα έχουν απέναντι στον πόλεμο και τη βοήθεια στην Κύπρο, αλλά και πώς θα ενημερωθούν επισήμως. Δυστυχώς, θυμίζουν τους κυνηγούς που έχουν καλό σημάδι σε πουλιά βαλσαμωμένα. Ευτυχώς, από τον μικρό -και παρασκηνιακό- αυτό εμφύλιο τους έβγαλε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο οποίος ενημέρωσε και τον Σωκράτη Φάμελλο και τον Αλέξη Χαρίτση ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θέλει να γίνει Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών επειδή φοβάται πως η εικόνα που θα δοθεί δημοσίως από τις ηγεσίες των μικρότερων κομμάτων (Πλεύση Ελευθερίας, Ελληνική Λύση, Νίκη) δεν θα είναι αυτή που απαιτεί η σοβαρότητα του πολέμου. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο μόνος που εξασφάλισε τη photo opportunity με τον πρωθυπουργό ήταν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης…