Οι φωτογραφίες της Καισαριανής και το αρχείο του ΚΚΕ

Έγινε πάλι ο απαραίτητος ελληνικός «πανζουρλισμός» με τις φωτογραφίες της Καισαριανής^[1]. Και το ζήτημα που ετέθη είναι πού πρέπει να πάνε οι εν λόγω φωτογραφίες, τα πρωτότυπα τυπώματα δηλαδή επειδή το περιεχόμενο των φωτογραφιών έχουν ήδη διαμοιραστεί μέσω του διαδικτύου, εφόσον βέβαια κριθούν από ειδικούς ότι είναι γνήσιες και εφόσον αποκτηθούν από το υπουργείο Πολιτισμού.

Ακούστηκαν πολλά και διάφορα. Μια από τις προτάσεις είναι ότι πρέπει να τις αγοράσει το κράτος και να τις παραδώσει στο ΚΚΕ, επειδή προφανώς οι εκτελεσθέντες ήταν κομμουνιστές, και κάποιοι ή όλοι, δεν γνωρίζω, μέλη του ΚΚΕ. Το ίδιο το ΚΚΕ, με σχετική ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του, της 15ης Φεβρουαρίου, αναφέρει:

Οι φωτογραφίες, που είδαν το φως της δημοσιότητας και αφορούν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, μελών και στελεχών του ΚΚΕ, πριν την εκτέλεση τους από τους ναζί κατακτητές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας. Εγείρεται συνεπώς σοβαρό ιστορικό και ηθικό ζήτημα και θα πρέπει με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά στον λαό και τη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο. Με βάση τα παραπάνω το ΚΚΕ θα καταθέσει άμεσα συγκεκριμένη πρόταση για την αξιοποίηση αυτών των ντοκουμέντων.^[2]

Με βάση λοιπόν τα παραπάνω ερχόμαστε στο κυρίως θέμα μας: «Ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας» δεν είναι μόνον οι παραπάνω φωτογραφίες αλλά, αν δεν κάνω λάθος, και ολόκληρο το αρχείο του ΚΚΕ! Το οποίο προφανώς και είναι το μεγαλύτερο αρχείο πολιτικού κόμματος στην Ελλάδα, περιέχοντας μοναδικά στοιχεία για τις πολύ ταραγμένες και πυκνές ιστορικά περιόδους της χώρας μας, όπως το λεγόμενο Μακεδονικό, η Κατοχή, η Εθνική Αντίσταση, ο εμφύλιος του 1946-1949 κ.λπ.

Άρα, λοιπόν, σύμφωνα με τα γραφόμενα του ΚΚΕ, και για το αρχείο του ΚΚΕ κατά μείζονα λόγο «εγείρεται συνεπώς σοβαρό ιστορικό και ηθικό ζήτημα και θα πρέπει με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί [ό]που ανήκουν». Πού ανήκουν; Στον ελληνικό λαό, κατά τη γνώμη μου.

Και γιατί να γίνει αυτό; Η απάντηση και πάλι από τα γραφόμενα του ΚΚΕ: «για να είναι προσιτά στον λαό και τη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο». Διαφωνεί κανείς με αυτό; Δεν νομίζω. Ε, τότε, γιατί τα αρχεία του ΚΚΕ είναι διπλοκλειδαμπαρωμένα στο άβατο του Περισσού; Γιατί δεν καθίστανται προσιτά σε οποιονδήποτε Έλληνα ή μη Έλληνα που του είναι χρήσιμα για επιστημονικούς, πολιτικούς ή ακόμα και προσωπικούς λόγους (ούτως ή άλλως σε όλες τις ελληνικές οικογένειες, είτε από δω είτε από κει, έχουν αφήσει ανεξίτηλα τα σημάδια τους η Κατοχή, η Εθνική Αντίσταση και ο Εμφύλιος).

Πολύ περισσότερο καθόσον αυτό ακριβώς λέει και ο σχετικός με αριθμό 4610/2019 νόμος για τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) και τα ιδιωτικά αρχεία, στα παρακάτω άρθρα του:

Άρθρο 165: 1. Ιδιωτικά αρχεία είναι ιδίως: α) …. β)…. γ) τα αρχεία των πολιτικών κομμάτων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων…. 2. Τα αρχεία της παραγράφου 1 υπάγονται στην εποπτεία των Γ.Α.Κ. και οι κάτοχοι ή οι κληρονόμοι τους υποχρεούνται να τα δηλώνουν στα Γ.Α.Κ. με μορφή συνοπτικού ευρετηρίου που εντάσσεται στο Ε.Ε.Α. των Γ.Α.Κ.  Άρθρο 166: 1)…, 2)…., 3) Οι φορείς φύλαξης και διαχείρισης ιδιωτικών αρχείων οφείλουν να γνωστοποιούν  το περιεχόμενο των αρχείων με μορφή συνοπτικού ευρετηρίου στο Ε.Ε.Α. των Γ.Α.Κ., να τηρούν τα αρχεία σε καλή κατάσταση και να εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη πρόσβαση του κοινού σε αυτά.     

Και με δεδομένο ότι το αρχείο του ΚΚΕ ως πολιτικού κόμματος εμπίπτει στην κατηγορία των ιδιωτικών αρχείων σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα αμέσως παραπάνω στο άρθρο 165, παρ. 1, εδ. γ του παραπάνω νόμου, τα ερωτήματα που αυτομάτως γεννιούνται διαβάζοντας τις παραπάνω διατάξεις είναι:

• Πρώτον, ασκούν όντως τα ΓΑΚ οποιαδήποτε εποπτεία επί του αρχείου του ΚΚΕ, όπως ορίζει η παραπάνω σε ισχύ νομική διάταξη του άρθρου 165 παρ. 2, εδ. 1, ή όχι;
• Δεύτερον, το ΚΚΕ, ώς μέχρι σήμερα ιδιοκτήτης του εν λόγω αρχείου, το έχει δηλώσει ποτέ στα ΓΑΚ με μορφή συνοπτικού ευρετηρίου όπως ορίζει η παραπάνω ισχύουσα νομική διάταξη του άρθρου 165 παρ. 2, εδ. 2, ή όχι;  
• Τρίτον, το ΚΚΕ, ώς μέχρι σήμερα ιδιοκτήτης και φορέας φύλαξης του εν λόγω ιδιωτικού αρχείου, το έχει γνωστοποιήσει ποτέ στα ΓΑΚ με μορφή συνοπτικού ευρετηρίου στο Ε.Ε.Α. των ΓΑΚ, όπως ορίζει η παραπάνω ισχύουσα νομική διάταξη του άρθρου 166 παρ. 3, εδ. 1, ή όχι;  
• Τέταρτον, το ΚΚΕ τηρεί το αρχείο του σε καλή κατάσταση – διότι, αν λάβουμε υπόψη μας τις πλημμύρες του 1994, οι ζημιές που προκλήθηκαν στο αρχείο του ΚΚΕ στον Περισσό, ήταν τεράστιες, μπορεί και αναντικατάστατες. Ποιος ξέρει;
• Και πέμπτον και κυριότερο, το ΚΚΕ εξασφαλίζει την απρόσκοπτη πρόσβαση του κοινού σε αυτό, σύμφωνα με όσα ορίζει η διάταξη του άρθρου 166 παρ. 3, εδ. 2, και που ενδιαφέρει περισσότερο τον ελληνικό λαό, ή όχι;

Προσωπικά δεν είμαι απολύτως βέβαιος για το τι από τα πέντε παραπάνω ισχύει, και θα ήθελα πάρα πολύ ως πολίτης αυτής της χώρας να μάθω, από τους υπεύθυνους και του ΚΚΕ και των ΓΑΚ.

Συνεπώς, δεν πιστεύω καθόλου το ΚΚΕ όταν λέει για τις φωτογραφίες ότι θέλει να είναι υλικά «προσιτά στο λαό και στη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο», αν κρίνω από την έως σήμερα έλλειψη δυνατότητας πρόσβασης των ερευνητών στο υπάρχον πλούσιο αρχείο του ΚΚΕ, που φυλάσσεται στον Περισσό. Με μια πρώτη ματιά, μάλιστα, στην επίσημη ιστοσελίδα του ΚΚΕ, και ενώ το πάτημα σε όλα τα link της (ΚΝΕ, Ριζοσπάστης, 902.GR, Οδηγητής, ΚΟΜΕΠ, Μνημεία και μουσεία, 70 χρόνια ΔΣΕ, 90,4 FM) τα ανοίγουν και αποδίδουν περιεχόμενο, το link Αρχείο ΚΚΕ ούτε ανοίγει ούτε αποδίδει οποιοδήποτε περιεχόμενο.

Επίσης, δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει το κράτος, αν καταφέρει να αποκτήσει τα εν λόγω ντοκουμέντα, να τα παραδώσει στο ΚΚΕ, για να τονίζει απλώς ακόμα περισσότερο την εξαιρετικότητά του. Και μάλιστα χωρίς να ισχύει η αμοιβαιότητα: χωρίς να ανοίξει το ΚΚΕ το πλουσιότατο αρχείο του στη δημόσια πρόσβαση, πράγμα το οποίο είναι και πιο λογικό, αφού τα ιστορικά αρχεία πρέπει, όπως λέει και το ίδιο το ΚΚΕ, να ανήκουν στο λαό.

Τέλος, προς αποφυγήν παρεξηγήσεως, αν και πιστεύω ότι τα ιστορικά αρχεία των ιστορικών πολιτικών κομμάτων ανήκουν πραγματικά στον ελληνικό λαό, δηλαδή στο κράτος, δεν εννοώ ότι αυτά πρέπει να «κατασχεθούν» καθ’ οιονδήποτε τρόπο και να αποτελέσουν διά της βίας μέρος των ΓΑΚ. Άλλωστε ούτε και ο παραπάνω σχετικός νόμος προβλέπει κάτι τέτοιο. Εκείνο όμως που προβλέπει και πρέπει να γίνει είναι να υπάρχει η δέουσα εποπτεία από τα ΓΑΚ, να δίδεται στα ΓΑΚ το περιεχόμενό τους υπό μορφή συνοπτικού ευρετηρίου και, φυσικά, το κυριότερο, να εξασφαλίζεται η απρόσκοπτη πρόσβαση του κοινού σε αυτά, πράγματα τα οποία μάλλον μέχρι σήμερα ουδόλως συμβαίνουν. Όπως, αντιθέτως ισχύει π.χ. με το αρχείο του πρώην ΚΚΕ Εσωτερικού, με τη δημιουργία των ΑΣΚΙ (Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας), τα οποία εξ όσων γνωρίζω είναι απολύτως προσβάσιμα.

Βεβαίως, τα εν λόγω πρωτότυπα τυπώματα των πολύ αξιόλογων και μοναδικών ιστορικά φωτογραφιών της Καισαριανής πρέπει να πάνε στον ελληνικό λαό, δηλαδή στο αρχείο της Βουλής των Ελλήνων, όλων των Ελλήνων. Όπου θα είναι απολύτως προσβάσιμες στο κοινό, σε όλους τους Έλληνες και όχι μόνον, όπως και όλα τα άλλα διαθέσιμα αρχεία της Βουλής, με πρώτα και καλύτερα τα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας.

^[1] To υπουργείο Πολιτισμού υπό τη Λίνα Μενδώνη, σε εγρήγορση, παρενέβη διαβεβαιώνοντας ότι θα προσπαθήσει να τις αγοράσει. Ήδη έχει σταλεί στη Γάανδη, όπου βρίσκεται ο κάτοχός τους, αντιπροσωπεία ειδικών, οπότε περιμένουμε την αίσια έκβαση του θέματος.

^[2] https://www.kke.gr/article/Gia-ta-fotografika-ntokoymenta-apo-tin-ektelesi-ton-200-kommoyniston-tis-Kaisarianis/