Του Τάσου Δασόπουλου
Η πεποίθηση ότι αν οι ΗΠΑ αυξήσουν τον “παγκόσμιο” δασμό στο 15%, η Ευρώπη θα πρέπει να ανταποδώσει, εδραιώνεται πλέον στις μεγάλες οικονομίες της ΕΕ, μετά την ad hoc ανατροπή της συμφωνίας που έγινε τον περασμένο Ιούλιο μεταξύ της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν και του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τους δασμούς.
Ωστόσο, από τη συμφωνία του Ιουλίου μέχρι και σήμερα ήρθαν δύο μεγάλες αλλαγές:
Η πρώτη είναι ότι η Ευρώπη έχει αρχίσει να προσανατολίζεται σε μια κοινή δράση για την ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της. Μέσα από αυτή την προσπάθεια, προέκυψε η πρωτοβουλία των έξι μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία και Πολωνία) όχι μόνο για να προωθήσουν συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, αλλά και για να αποκτήσει η ΕΕ τη δύναμη να μπορεί να διαπραγματεύεται με τους εμπορικούς της εταίρους. Αυτό είναι το πρώτο σοβαρό θέμα που προκύπτει μετά την άτυπη σύσταση της πρωτοβουλίας.
Η δεύτερη αλλαγή αφορά τη συμφωνία των δύο πλευρών από τον περασμένο Ιούλιο. Τώρα ο Τράμπ ζητάει να ανατρέψει τη συμφωνία, για να διαφύγει μιας δικαστικής απόφασης στις ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα, παρά την επιθετική ρητορική της Ουάσινγκτον, ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ έσπευσαν να καθησυχάσουν, διευκρινίζοντας ότι οι υφιστάμενες εμπορικές ρυθμίσεις με βασικούς εταίρους –μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα– παραμένουν σε ισχύ. Ωστόσο, η αγορά διαβάζει την αύξηση του γενικού δασμού ως σαφές σήμα ότι ο Λευκός Οίκος είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει εκ νέου το εμπόριο ως εργαλείο πίεσης.
Στη Γερμανία και στη Γαλλία, οι ηγέτες προειδοποιούν ότι η εμπορική αναταραχή παραμένει, ενώ παράλληλα εξετάζουν πιθανές αντιδράσεις και αντίμετρα. Μάλιστα ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρούνο Λεμέρ υπογράμμισε την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης, ενισχύοντας τα σενάρια για αντίμετρα αν οι νέοι δασμοί τεθούν σε πλήρη εφαρμογή. Ο Γάλλος υπουργός κατέστησε σαφές ότι η ΕΕ δεν θα μείνει παθητικός θεατής.
Το ευρωπαϊκό μπαζούκα κατά των δασμών
Στο παρασκήνιο όλοι περιμένουν να δούν πώς θα εφαρμοστεί ο νέος παγκόσμιος δασμός. Πάντως αν εφαρμοστεί και στην ΕΕ, η οποία έχει υπογράψει το περασμένο καλοκαίρι μια συμφωνία η οποία εκτός από τους δασμούς των ΗΠΑ στην ΕΕ χωρίς αντίμετρα εκ μέρους της Ευρώπης περιλαμβάνει και δεσμεύσεις για επενδύσεις 600 δισ. ευρώ στις ΗΠΑ και την αγορά φυσικού αερίου 700 δισ. ευρώ, υπάρχει πλέον πίεση για την εφαρμογή αντίμετρων με τη μορφή ανταποδοτικών δασμών.
Στην κατεύθυνση αυτή δεν αποκλείεται ούτε και η χρήση του Μέσου Καταστολής Καταναγκασμού της ΕΕ (Anti-Coercion Instrument – ACI). Το μέτρο θεσπίστηκε το 2023 και αφορά την αντιμετώπιση καταναγκαστικών μέτρων (όπως οι μονομερείς δασμοί Τράμπ). Το εργαλείο αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να πλήξει καίρια τις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες και άλλους στρατηγικούς κλάδους μέσω:
– Εξαγωγικών ελέγχων σε κρίσιμα εξαρτήματα προς τις ΗΠΑ. Παράλληλα, θα μπορεί να διακόπτει για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα εισαγωγές προς την ΕΕ για συγκεκριμένα αμερικανικά προϊόντα.
– Αποκλεισμού αμερικανικών επιχειρήσεων από δημόσιους διαγωνισμούς της Ένωσης και άρα αποκλεισμό αμερικανικών επενδύσεων.
– Επιβολής δασμών στις υπηρεσίες και τα ψηφιακά προϊόντα όπως οι αμερικανικές εταιρίες πληροφορικής και οι μηχανές αναζήτησης και άλλες μορφές διασκέδασης που έχουν δημιουργήσει.
Παράλληλα, βρίσκεται σε ετοιμότητα ένα πακέτο ανταποδοτικών δασμών ύψους άνω των 90 δισ. ευρώ που θα στοχεύσει εμβληματικά αμερικανικά προϊόντα, επαναφέροντας τη στρατηγική των “στοχευμένων αντιποίνων” σε μεγαλύτερη κλίμακα από ποτέ.