Οδεύοντας προς το Συνέδριο, το ΠΑΣΟΚ θυμίζει περισσότερο εσωτερική σκακιέρα παρά ενιαίο κόμμα.
Κάτω από την επίσημη ρητορική περί «ανασυγκρότησης» και «πολιτικής αλλαγής», οι δελφίνοι κινούνται μεθοδικά, με δικά τους επιτελεία, μηνύματα και κυρίως με το βλέμμα στην επόμενη μέρα της ηγεσίας. Οι διεργασίες στο παρασκήνιο είναι πυκνές, οι συμμαχίες ρευστές και οι προσωπικές φιλοδοξίες κοινό μυστικό.
Το Συνέδριο δεν θα κρίνει απλώς θέσεις και όργανα. Θα δείξει αν το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποκτήσει σαφή ταυτότητα, να αποφύγει τη σιωπηρή διάσπαση σε τάσεις εξουσίας, ή αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως αίθουσα αναμονής δελφίνων. Γιατί, στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι ποιος κινείται πιο έξυπνα στο παρασκήνιο. Είναι αν υπάρχει ηγεσία που μπορεί να βγει από αυτό.
Το Συνέδριο δεν θα είναι ευκαιρία επανεκκίνησης αλλά ακτινογραφία φθοράς. Όχι γιατί λείπουν πρόσωπα, αλλά γιατί περισσεύουν οι φιλοδοξίες χωρίς να υπάρχει σχέδιο εξουσίας. Οι δελφίνοι μετρούν κουκιά, χαμόγελα και χειροκροτήματα, την ώρα που η κοινωνία αναζητά λύσεις σε καθημερινά προβλήματα. Κι εκεί, το ΠΑΣΟΚ δεν μιλά με μία φωνή.
Ο ένας παριστάνει τον θεσμικό, ο άλλος τον εγγυητή της ενότητας, ο τρίτος τον ευρωπαϊκό νου και οι νεότεροι τον «καιρό της γενιάς τους». Κανείς όμως δεν λέει καθαρά το προφανές: ότι το κόμμα δεν χάνει επειδή το πολεμούν, αλλά επειδή δεν πείθει πως μπορεί να κυβερνήσει. Οι μηχανισμοί δουλεύουν υπερωρίες, οι ιδέες όχι.
Αν από το Συνέδριο βγει απλώς μια νέα ισορροπία δελφίνων, τότε το ΠΑΣΟΚ δεν θα έχει κερδίσει χρόνο· θα έχει σφραγίσει τη στασιμότητα. Και σε ένα πολιτικό σκηνικό που δεν συγχωρεί την αμφισημία, όποιος δεν τολμά να διεκδικήσει την εξουσία με καθαρούς όρους, καταλήγει να χειροκροτεί τους άλλους από τις κερκίδες.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος θα ανέβει στο βήμα. Είναι ποιος θα αντέξει να πει την αλήθεια: ότι χωρίς ρήξη με το βολικό παρασκήνιο και τους εσωκομματικούς καθρέφτες, το ΠΑΣΟΚ δεν κινδυνεύει απλώς να μείνει τρίτο ή τέταρτο κόμμα, αλλά να γίνει μακρινή ανάμνηση με συνέδρια-τελετές και δελφίνους χωρίς θάλασσα.
Χάρης Δούκας: ο «αυτοδιοικητικός»
Η εκλογή του στον Δήμο Αθηναίων έδωσε στον Χάρη Δούκα πολιτικό κεφάλαιο και δημόσια ορατότητα που ξεπερνά τα στενά κομματικά όρια. Ωστόσο, στο παρασκήνιο, πατάει σε δύο βάρκες:
Από τη μία, εμφανίζεται θεσμικός, με λόγο «πέρα από το κόμμα» και από την άλλη, διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με στελέχη που βλέπουν στο πρόσωπό του εναλλακτική ηγετική αφήγηση: λιγότερο κομματική, πιο «διοικητική», πιο συμβατή με το αστικό ακροατήριο.
Στο Συνέδριο δεν θα συγκρουστεί ευθέως. Θα επιδιώξει ποσοτική καταγραφή επιρροής (συσχετισμούς, ψήφους, χειροκροτήματα) κρατώντας χαμηλούς τόνους αλλά με καθαρά μηνύματα για «ανανέωση χωρίς εμφύλιο».
Παύλος Γερουλάνος: ο «αξιόπιστος»
Ο Π. Γερουλάνος κινείται με την άνεση του έμπειρου. Διαθέτει οργανωτικές ρίζες, γνώση του κόμματος και δίκτυο στελεχών που επιβιώνει διαχρονικά. Στο παρασκήνιο, εμφανίζεται ως εγγυητής ενότητας, αλλά η στρατηγική του είναι σαφής:
να αναδειχθεί ως η σοβαρή, αξιόπιστη εναλλακτική αν το σημερινό μοντέλο ηγεσίας αποτύχει. Δεν επενδύει σε κραυγές, αλλά σε κανόνες, διαδικασίες και αριθμούς. Στο Συνέδριο θα παίξει ρόλο ρυθμιστή, με στόχο να βγει ενισχυμένος σε επίπεδο κομματικών οργάνων.
Άννα Διαμαντοπούλου: το «brand name»
Η Α. Διαμαντοπούλου παραμένει ξεχωριστή περίπτωση. Δεν κινείται μόνο εντός ΠΑΣΟΚ, αλλά επικοινωνεί με ευρύτερα ακροατήρια: κεντρώους, φιλελεύθερους, ευρωπαϊστές. Το σχέδιό της δεν είναι απαραίτητα η άμεση αμφισβήτηση, αλλά η ιδεολογική ηγεμονία στο αφήγημα του κόμματος. Στο Συνέδριο θα πιέσει για σαφή προγραμματική ταυτότητα, λιγότερο συναισθηματισμό και περισσότερη «κυβερνησιμότητα». Στο παρασκήνιο, κρατά αποστάσεις από τους μηχανισμούς, αλλά συνομιλεί με όλους.
Μανώλης Χριστοδουλάκης: ο «ανυπόμονος»
Ο Μ. Χριστοδουλάκης εκπροσωπεί τη νεότερη γενιά στελεχών που θεωρεί ότι το ΠΑΣΟΚ χάνει χρόνο. Στο παρασκήνιο, συγκροτεί άτυπο μπλοκ με στελέχη που ζητούν ριζική αλλαγή λειτουργίας, λιγότερο αρχηγισμό και πιο συλλογική ηγεσία.
Δεν αποκλείει τίποτα για το μέλλον, αλλά στο παρόν στοχεύει στο να εμφανιστεί ως αναγκαίος κρίκος σε κάθε νέα ισορροπία. Το Συνέδριο είναι γι’ αυτόν πεδίο καταγραφής δύναμης και διαπραγμάτευσης.
Οι λοιποί… συγγενείς
Στο φόντο κινούνται και άλλα στελέχη, λιγότερο προβεβλημένα αλλά κρίσιμα στους συσχετισμούς: βουλευτές, πρώην υπουργοί, περιφερειακά στελέχη. Αυτοί δεν βγαίνουν μπροστά, αλλά μετρούν ψήφους, οργανώνουν λίστες, κλείνουν συμφωνίες της τελευταίας στιγμής.