Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε τροχιά έντονης μεταβλητότητας εισέρχεται εκ νέου η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, με την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα τον πόλεμο στο Ιράν να δημιουργεί σενάρια σημαντικής ανόδου των τιμών, που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσαν να προσεγγίσουν ακόμη και τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών και πηγών της αγοράς, ένα ενδεχόμενο παρατεταμένης διακοπής των ροών LNG από το Κατάρ –λόγω της διατάραξης της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ– θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ενεργειακή αναταραχή, με τιμές στο ολλανδικό hub TTF να εκτινάσσονται σε επίπεδα που θυμίζουν την κρίση του 2022.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό σημείο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG. Η ουσιαστική διακοπή της διέλευσης, σε συνδυασμό με την παύση εξαγωγών από το Κατάρ –τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή LNG παγκοσμίως– δημιουργεί ένα ασφυκτικό περιβάλλον προσφοράς.
Σενάρια τιμών και “επιστροφή στο 2022”
Οι πιο συντηρητικές εκτιμήσεις τοποθετούν τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη στην περιοχή των 75 έως 90 ευρώ/MWh, εφόσον η διακοπή διαρκέσει για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, σε πιο δυσμενή σενάρια διάρκειας δύο έως τριών μηνών, οι τιμές εκτιμάται ότι θα κινηθούν μεταξύ 85 και 120 ευρώ/MWh, με αρκετούς αναλυτές να βλέπουν ακόμη υψηλότερα επίπεδα.
Σε ακραίες περιπτώσεις, όπου η διακοπή των ροών LNG παραταθεί ή ενταθούν οι γεωπολιτικές εντάσεις, δεν αποκλείεται οι τιμές να ξεπεράσουν κατά πολύ τα 100 ευρώ/MWh, επαναφέροντας μνήμες από το ενεργειακό σοκ που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ένα τέτοιο σενάριο θα αφαιρούνταν από την παγκόσμια αγορά έως και 20 εκατ. τόνοι LNG, γεγονός που θα επιβάρυνε δραστικά την ευρωπαϊκή ισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
Πίεση στα αποθέματα και κίνδυνος παρεμβάσεων
Η επίπτωση δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να εισέλθει στην περίοδο πλήρωσης των αποθηκών με κρίσιμα χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων, γεγονός που θα καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη την προετοιμασία για τον επόμενο χειμώνα.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, δεν αποκλείεται να επανέλθουν στο τραπέζι ακόμη και διοικητικά μέτρα, όπως περιορισμοί στην κατανάλωση ή στοχευμένες παρεμβάσεις για τη διασφάλιση της επάρκειας, ιδίως για τη βιομηχανία.
Άμεση επίπτωση στην αγορά ηλεκτρισμού
Για την ελληνική αγορά, η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες και πολυεπίπεδες επιπτώσεις. Η ήδη ανοδική πορεία της χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας –η οποία τον Μάρτιο καταγράφει αύξηση της τάξης του 20% σε σχέση με τον Φεβρουάριο– αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω σε περίπτωση εκτίναξης των τιμών του φυσικού αερίου.
Δεδομένου ότι το φυσικό αέριο παραμένει ο βασικός διαμορφωτής της οριακής τιμής στο σύστημα, μια άνοδος προς τα επίπεδα των 100 ευρώ/MWh θα μεταφραζόταν σχεδόν αυτόματα σε υψηλότερες τιμές στο χρηματιστήριο ενέργειας, με άμεσο αντίκτυπο στα κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας.
Παρά την αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα –η οποία λειτουργεί ως μερικό “ανάχωμα”– η εξάρτηση από τις μονάδες φυσικού αερίου για την κάλυψη της ζήτησης, ιδίως σε ώρες αιχμής, σημαίνει ότι η μεταβλητότητα στις διεθνείς τιμές θα συνεχίσει να περνά στην τελική τιμή για τον καταναλωτή.
Υψηλή μεταβλητότητα και αβέβαιες προοπτικές
Ήδη, οι τιμές του TTF παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις, αντανακλώντας τις εξελίξεις στο γεωπολιτικό πεδίο. Οι αγορές αντιδρούν σε κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης ή κλιμάκωσης, γεγονός που ενισχύει το κλίμα αβεβαιότητας.
Παρά τις κατά καιρούς ενδείξεις διαπραγματεύσεων και πιθανής αποκλιμάκωσης, η αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη σε αιφνίδιες εξελίξεις, με τους αναλυτές να τονίζουν ότι το βασικό σενάριο παραμένει εύθραυστο.
Σε κάθε περίπτωση, η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης, αλλά και από την ικανότητα της Ευρώπης να εξασφαλίσει εναλλακτικές προμήθειες LNG σε ένα ήδη ιδιαίτερα ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η ενεργειακή αγορά εισέρχεται σε μια νέα περίοδο υψηλού ρίσκου, με το φυσικό αέριο να επανέρχεται στο επίκεντρο των ανησυχιών και να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις τόσο στη χονδρική όσο και στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.