Η επιχείρηση διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ φαίνεται ότι εξελίσσεται σε πολιτικό ναρκοπέδιο για τη Χαριλάου Τρικούπη.
Αντί να σηματοδοτήσει μια οργανωμένη προσπάθεια ανασύνταξης και πολιτικής επανεκκίνησης, η συζήτηση για νέα πρόσωπα και «ανοίγματα» προς άλλους χώρους προκαλεί εσωτερικούς κραδασμούς, ανασύρει παλιές αντιπαραθέσεις και ανοίγει νέα μέτωπα.
Στο επίκεντρο της έντασης βρίσκεται η υπόθεση του Θεοδόση Πελεγρίνη, ενός προσώπου που στο παρελθόν είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις για δηλώσεις του σχετικά με το Ολοκαύτωμα. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το ίδιο το ΠΑΣΟΚ, το 2016, είχε καταγγείλει με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα τις τοποθετήσεις του τότε υφυπουργού Παιδείας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Σε ανακοίνωση της 19ης Σεπτεμβρίου 2016, το ΠΑΣΟΚ έκανε λόγο για «απροκάλυπτο αντισημιτισμό», επισημαίνοντας ότι ο Θ. Πελεγρίνης «μίλησε για οικειοποίηση της έννοιας του Ολοκαυτώματος από τους Εβραίους», ενώ παράλληλα «προσέβαλε τους Έλληνες Εβραίους, διαχωρίζοντάς τους από τον εθνικό κορμό».
Τότε, μάλιστα, το ΠΑΣΟΚ ζητούσε την άμεση αποπομπή του και την έκφραση συγγνώμης από την κυβέρνηση. Σήμερα, ωστόσο, το ίδιο πρόσωπο επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από τις συζητήσεις για τη λεγόμενη «διεύρυνση», προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για την πολιτική συνέπεια της Χαριλάου Τρικούπη.
Η υπόθεση δεν άργησε να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος. Ο Γιάννης Μεϊμάρογλου ήταν από τους πρώτους που ύψωσαν δημόσια τους τόνους, δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι ο Θ. Πελεγρίνης «δεν έχει καμία θέση στις λίστες διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ».
Και ενώ η υπόθεση Πελεγρίνη ήδη προκαλούσε τριγμούς, ένα δεύτερο επεισόδιο ήρθε να επιβεβαιώσει το κλίμα αμηχανίας.
Το λεγόμενο δεύτερο κύμα διεύρυνσης φαίνεται πως προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση, καθώς ένα από τα πρόσωπα που εμφανίστηκαν να συνδέονται με το εγχείρημα έσπευσε να το διαψεύσει δημοσίως.
Ο λόγος για τον Βαγγέλη Κορακάκη, ο οποίος όχι μόνο απέρριψε κάθε σενάριο ένταξης στο ΠΑΣΟΚ, αλλά έστειλε και σαφές πολιτικό μήνυμα: «Είμαι ΚΚΕ», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Και προτού κοπάσει ο θόρυβος με Πελεγρίνη και Κορακάκη, ήρθε να προστεθεί και η έντονη δυσαρέσκεια του συγγραφέα Μιχάλη Πατένταλη, ο οποίος είδε «ξαφνικά μια νύχτα» το όνομά του «να φιγουράρει σε μια λίστα διεύρυνσης και σε μια συντονιστική επιτροπή», που όπως λέει σε ανακοίνωσή του «δεν γνωρίζω καν τι και πώς συντονίζει».
Από τη μία πλευρά, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο βασικός πόλος της λεγόμενης «προοδευτικής παράταξης». Από την άλλη, η διαδικασία διεύρυνσης δείχνει να εξελίσσεται χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική, με επιλογές που καταλήγουν γκάφες ολκής.
Στο παρασκήνιο πολλοί παραδέχονται ότι η συζήτηση για τα πρόσωπα κρύβει ένα βαθύτερο πρόβλημα: την αναζήτηση πολιτικής ταυτότητας.
Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτικές δεξαμενές – από την παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία μέχρι πρόσωπα που προέρχονται από άλλους χώρους. Όμως αυτή η προσπάθεια συχνά δημιουργεί αντιφάσεις που δύσκολα κρύβονται.
Αιχμηρή παρέμβαση
Η Άννα Διαμαντοπούλου με ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έθεσε ευθέως ζήτημα πολιτικής και ηθικής αξιολόγησης όσων επιστρέφουν ή επιχειρούν να προσεγγίσουν ξανά τη Χαριλάου Τρικούπη.
«Η διεύρυνση είναι δύσκολη πολιτική διαδικασία. Όσοι έφυγαν ή επιτέθηκαν στο ΠΑΣΟΚ, στις στιγμές που αυτό προσπαθούσε να σώσει τη χώρα, συχνά ξεπέρασαν τα όρια της πολιτικής ηθικής και της στάσης στη διαφωνία. Αν αυτά τα όρια αγνοηθούν, η διεύρυνση μπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η Άννα Διαμαντοπούλου φαίνεται να θέτει έτσι ένα καθαρό πολιτικό όριο: η διεύρυνση δεν μπορεί να γίνει χωρίς μνήμη.
Η παρέμβασή της ερμηνεύτηκε από αρκετούς ως μια αρχηγική τοποθέτηση, που υπερβαίνει τον ρόλο ενός απλού κομματικού στελέχους. Και σε μια περίοδο όπου στο ΠΑΣΟΚ συνυπάρχουν διαφορετικές σχολές σκέψης για το πώς πρέπει να κινηθεί το κόμμα –αν δηλαδή θα κινηθεί προς μια ευρύτερη «προοδευτική συμμαχία» ή αν θα επιχειρήσει να ανασυγκροτήσει την ιστορική του ταυτότητα– τέτοιες παρεμβάσεις αποκτούν ιδιαίτερο βάρος.
Ίσως η φράση-κλειδί της ανάρτησης είναι η τελευταία: «η διεύρυνση μπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα». Η πρώην υπουργός φαίνεται να προειδοποιεί ότι μια άκριτη πολιτική ανοίγματος μπορεί να αποξενώσει τον πυρήνα των ψηφοφόρων και των στελεχών του κόμματος.