Του Κώστα Ράπτη
Ο πόλεμος πέριξ του Περσικού Κόλπου παρατείνεται, με πολλαπλασιασμό των μετώπων, αλλά και των συμμετεχόντων.
Η σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ του Λιβάνου αποδεσμεύθηκε από την εκεχειρία του Νοεμβρίου 2024 (η οποία στην πραγματικότητα αποτελούσε απλώς συνέχιση σε χαμηλότερους ρυθμούς των προηγούμενων εχθροπραξιών, με περίπου 400 νεκρούς από λιβανικής πλευράς σε ισραηλινές επιδρομές κατά το τελευταίο δεκαπεντάμηνο), ανακοινώνοντας επιθέσεις με drones κατά των αεροπορικών βάσεων Ραμάτ Νταβίντ και Μερόν στο Ισραήλ, καθώς και ρουκέτες κατά της βάσης Νάφαχ στο κατεχόμενο συριακό Γκολάν.
Συνεχής ενημέρωση στο live blog του Capital.gr
Είχε προηγηθεί η προειδοποίηση του ισραηλινού στρατού προς τους κατοίκους πενήντα οικισμών του νοτίου Λιβάνου να απομακρυνθούν ενόψει επικείμενων βομβαρδισμών, αλλά και οι επιθέσεις εναντίον στόχων στη Βηρυτό, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων του συνδεόμενου με τη Χεζμπολάχ τηλεοπτικού δικτύου Al-Manar.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατς προανήγγειλε κατάληψη “επιπλέον στρατηγικών θέσεων στον Λίβανο, ώστε να αποτραπούν επιθέσεις κατά παραμεθόριων ισραηλινών χωριών”. Είναι πάντως συζητήσιμο κατά πόσον το Ισραήλ θα αποτολμήσει εκτεταμένες χερσαίες επιχειρήσεις στο αντικειμενικά λιγότερο φιλόξενο έδαφος βορείως των συνόρων και δεν θα περιορισθεί σε πλήγματα εξ αποστάσεως.
Είναι επίσης εξαιρετικά αμφίβολο κατά πόσον η φιλοδυτική κυβέρνηση της Βηρυτού δύναται να υλοποιήσει την απόφασή της να παρεμποδίσει τα πλήγματα της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ. Ο στρατός του Λιβάνου, ο οποίος έχει φανεί εξαιρετικά απρόθυμος να ρισκάρει εμφύλια σύγκρουση, επιβάλλοντας την προηγουμένη πολιτική απόφαση για αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, προς το παρόν αποσύρεται από τις νότιες επαρχίες, για την προστασία των ανδρών του.
Πέρα από το να πραγματοποιεί μια κίνηση αλληλεγγύης προς το σύμμαχο Ιράν (εφόσον μάλιστα είχε εκ των προτέρων χαρακτηρίσει “κόκκινη γραμμή” τυχόν εξόντωση του Αγιατολάχ Χαμενεΐ), η Χεζμπολάχ ενεργοποιεί τις όποιες δυνάμεις ανασυγκρότησε το προηγούμενο δεκαπεντάμηνο για δικούς της λόγους: ήτοι να ξεφύγει από τον προηγούμενο ασφυκτικό εις βάρος της συσχετισμό στο εσωτερικό της χώρας, χωρίς το στίγμα ότι με δική της πρωτοβουλία επέσυρε στον Λίβανο οδυνηρά ισραηλινά αντίμετρα.
Όμως και άλλοι παίκτες ετοιμάζονται να αναλάβουν δράση. Η ειδική εστίαση των αμερικανο-ισραηλινών βομβαρδισμών στα δυτικά σύνορα του Ιράν παραπέμπει σε προετοιμασία χερσαίων επιχειρήσεων, στις οποίες θα αξιοποιηθεί το κουρδικό χαρτί.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ συνομίλησε τηλεφωνικά την Κυριακή, ήτοι την δεύτερη ημέρα του πολέμου, με ηγέτες των δύο κύριων κουρδικών παρατάξεων στο Ιράκ (αυτών του Μασούντ Μπαρζανί και του Μπάφελ Ταλαμπανί) κατόπιν παροτρύνσεως του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Υπενθυμίζεται ότι έξι ημέρες πριν από την έναρξη του πολέμου, ανακοινώθηκε η σύμπηξη από πέντε διαφορετικές οργανώσεις του Συνασπισμού Πολιτικών Δυνάμεων του Ιρανικού Κουρδιστάν.
Όλα αυτά είναι βέβαιο ότι παρακολουθούνται στην Άγκυρα με μεγάλη ανησυχία.
Η αξιοποίηση αποσχιστικών κινημάτων των εθνοτικών μειονοτήτων του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των Βελούχων στα νοτιοανατολικά και των αρανόφωνων στην πετρελαιοπαραγωγό νοτιοδυτική επαρχία Χουζεστάν, θεωρείται ότι αποτελεί ένα από τα εναλλακτικά σενάρια των Αμερικανών επιτελών, σε περίπτωση που δεν ευοδωθεί ο κύριος σχεδιασμός για μία “οιονεί αλλαγή καθεστώτος α λα βενεζολανικά”, με τη συνέργεια τμημάτων του στρατού ή των Φρουρών της Επανάστασης, που θα δελεασθούν με την προοπτική διατήρησης του οικονομικού τους ρόλου. Σε κάθε περίπτωση, ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται ότι ήδη με τον “αποκεφαλισμό” του Αγιατολάχ Χαμενεΐ εκπλήρωσε την υπόσχεσή του να έλθει αρωγός των Ιρανών αντικυβερνητικών διαδηλωτών.
Ένα άλλο σενάριο, εάν δεν εκμαιευθούν περισσότερο ελεγχόμενες εξελίξεις, είναι βεβαίως η αξιοποίηση του εξόριστου πρίγκηπα-διαδόχου της έκπτωτης δυναστείας του Σάχη, Ρεζά Παχλεβί. Ωστόσο, τα πολιτικά δίκτυα του τελευταίου εντός του Ιράν δεν είναι ισχυρά, ενώ το αυταρχικό εθνικιστικό όραμα του Παχλεβί και των οπαδών του έρχεται σε σύγκρουση με τις φιλοδοξίες των εθνοτικών μειονοτήτων.
Διόλου τυχαία, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί εντός του Ιράν επικεντρώνουν σε στόχους που έχουν να κάνουν με τον μηχανισμό εσωτερικής ασφάλειας (αστυνομικά τμήματα, βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης), με την προσδοκία κατάλυσης της κρατικής εξουσίας την επόμενη μέρα.
Σε κάθε περίπτωση, ο “αποκεφαλισμός” δεν είχε τα καταλυτικά αποτελέσματα που προφανώς ανέμεναν οι εμπνευστές του, ενώ η επένδυση του Ιράν σε παρατεταμένη μάχη και η επιλογή του να ανεβάσει το κόστος της σύγκρουσης τόσο για τις γειτονικές μοναρχίες όσο και για τη διεθνή οικονομία (δια του αποκλεισμού των Στενών του Χορμούζ) μεταφέρει την πίεση στην κατά τα λοιπά υπερτερούσα αμερικανική πλευρά.
Πρόκειται για εξαιρετικά επίφοβη εξέλιξη στον βαθμό που προοπτικά υπονομεύει το “ταμπού” της μη χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων είτε από αμερικανικής είτε από ισραηλινής πλευράς.
Προς το παρόν, οι συνεργάτες του Τραμπ εκπέμπουν αξιοσημείωτα μηνύματα που υποψιάζουν για πιθανό blame game εάν οι σχεδιασμοί δεν εκπληρωθούν. Ήδη ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε “δεν ήμασταν αυτοί που ξεκίνησαν τον πόλεμο, αλλά είμαστε αυτοί που θα τον τελειώσουν”, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ούτε λίγο ούτε πολύ δικαιολόγησε την ανάληψη πολεμικής δράσης, επικαλούμενος την ανάγκη προστασίας των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, αν το Ισραήλ κινούνταν μονομερώς.