Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στο Άμπου Ντάμπι

Του Κώστα Ράπτη

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ταξίδεψε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τη Δευτέρα, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να αυξήσει τον συντονισμό με τις χώρες της περιοχής εν μέσω της προέλασης των δυνάμεων των Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν στην Υεμένη.

Ο Φιντάν είχε συνομιλίες με τον πρόεδρο των ΗΑΕ, Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν, με τον αντιπρόεδρο Σεΐχη Μανσούρ μπιν Ζαγέντ αλ Ναχγιάν, καθώς και με τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας Σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγέντ αλ Ναχγιάν.

Οι πόλεμοι στην Υεμένη και το Ιράν ήταν ψηλά στην ατζέντα του Φιντάν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, καθώς η Άγκυρα ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για τις απειλές στις ενεργειακές ροές και την εμπορική ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του, ο Φιντάν φέρεται να τόνισε ότι μια “ενωμένη Υεμένη” είναι κρίσιμη για την ασφάλεια της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Υπενθυμίζεται ότι η ένοπλη αντιπαράθεση της de facto κυβέρνησης της Υεμένης υπό την οργάνωση Ανσαραλλάχ (Χούθι), με την εξόριστη, διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση που υποστηρίζει η Σαουδική Αραβία, μετατράπηκε σε τριμερή σύγκρουση, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποσκίρτησαν, ενισχύοντας τους αυτονομιστές της νότιας Υεμένης, μέχρι που σαουδαραβική επέμβαση τον Δεκέμβριο του 2025 υποχρέωσε το Άμπου Ντάμπι να αποσύρει τις δυνάμεις του.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που προσχώρησαν πρώτα στην τραμπικής εμπνεύσεως Συμφωνία του Αβραάμ, έχουν συγκροτήσει άτυπο δίδυμο με το Ισραήλ και βρίσκονταν καθ’ όλη την προηγούμενη δεκαετία σε αντιπαράθεση με το έτερο δίδυμο Τουρκίας και Κατάρ. (Ως γνωστόν, ΗΑΕ και Τουρκία έχουν βρεθεί να στηρίζουν αντίπαλες πλευρές στις εμφύλιες συγκρούσεις του Σουδάν, της Λιβύης και της Σομαλίας/Σομαλιλάνδης, ενώ το Άμπου Ντάμπι έχει κατηγορηθεί ότι χρηματοδότησε την απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν το 2016).

Το τελευταίο διάστημα οι σχέσεις της Άγκυρας με τα ΗΑΕ (όπως άλλωστε και την Αίγυπτο) έχουν σαφώς βελτιωθεί, ενώ η Σαουδική Αραβία έφθασε, προφανώς στο φόντο του πολέμου περί το Ιράν, να συγκροτήσει τον Αύγουστο το “Σύμφωνο της Μέκκας”, ήτοι στατιωτική συμμαχία με το Πακιστάν και την Τουρκία.

Η πρόσφατη αναζωπύρωση της σύγκρουσης της Σαουδικής Αραβίας με την Ανσαραλλάχ θέτει ζήτημα αξιοπιστίας για το Σύμφωνο της Μέκκας. Εξ ου και ο αρχηγός του τουρκικού επιτελείου στρατού, στρατηγός Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου, είχε επείγουσες συνομιλίες στο Ριάντ την Παρασκευή με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, στρατηγό Φαγιάντ μπιν Χαμέντ αλ-Ρουγουάιλι, και τον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν, στρατάρχη Σάιντ Ασίμ Μουνίρ, στον απόηχο των συνομιλιών στη Νέα Υόρκη την Πέμπτη μεταξύ του Φιντάν, του Σαουδάραβα υπουργού Εξωτερικών πρίγκιπα Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν και του Πακιστανού υπουργού Εξωτερικών Ισάκ Νταρ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Είναι σαφές ότι η Τουρκία εξετάζει προσεκτικά τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να εμπλακεί με τα μικρότερα ρίσκα – και σε αυτό το πλαίσιο η αποτροπή δυσάρεστων αιφνιδιασμών από άσπονδους φίλους όπως τα ΗΑΕ είναι κρίσιμης σημασίας.

Ένα άλλο ζήτημα που σκιάζει τις διμερείς σχέσεις είναι αυτό της πιθανής πώλησης από την Τουρκία στα ΗΑΕ των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, η παρουσία των οποίων στη γείτονα προκαλεί τις αντιδράσεις των ΗΠΑ. Η μεταφορά των S-400 στα ΗΑΕ θα μπορούσε να απελευθερώσει την παραλαβή των έξι αμερικανικής κατασκευής μαχητικών F-35 για τα οποία η Τουρκία έχει πληρώσει περίπου 1,4 δισ. δολάρια. Όμως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Ντανιάχου φέρεται να παρεμβλήθηκε στις διαβουλεύσεις, παροτρύνοντας τα ΗΑΕ να αποσυρθούν από ενδεχόμενη συμφωνία με την Τουρκία για τους S-400.

Ο Νετανιάχου, παρεμπιπτόντως, είχε την ευκαιρία να μεταβεί αυτοπροσώπως στο Άμπου Ντάμπι για περίπου τέσσερις ώρες την Κυριακή, όπως έγινε γνωστό την επομένη. Η εν λόγω μυστική επίσκεψη φέρεται να έδωσε την ευκαιρία στον Νετανιάχου να συναντηθεί με τον Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, αλλά και με αντιπροσώπους, άλλων, με κατονομαζόμενων χωρών της περιοχής.

Προφανώς το πρώτο ραντεβού είχε κυρίως να κάνει με την προεκλογική προσπάθεια του Νετανιάχου να διασωθεί από τις αποκαλύψεις ότι τα ΗΑΕ είχαν προειδοποιήσει το Ισραήλ για τις επικείμενες επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 μία εβδομάδα νωρίτερα. Η εξασφάλιση μιας δημόσιας διάψευσης από τον Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ θα ήταν στην παρούσα φάση πολύτιμη για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

Ωστόσο, η διευρυμένη σύσκεψη στο αεροδρόμιο του Άμπου Ντάμπι παραπέμπει σε ευρύτερους σχεδιασμούς για τα θέματα της περιοχής.

Το Axios ανέφερε τον Απρίλιο ότι, στην αρχή του πολέμου με το Ιράν, το Ισραήλ έστειλε ένα σύστημα Iron Dome στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μαζί με προσωπικό για τη λειτουργία του. Τον Μάιο, το γραφείο του Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι είχε επισκεφθεί κρυφά τα ΗΑΕ και είχε συναντηθεί με τον Σεΐχη Μοχάμεντ κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, χωρίς να διευκρινίσει την ημερομηνία. Το Υπουργείο Εξωτερικών των Εμιράτων αρνήθηκε ότι η επίσκεψη είχε πραγματοποιηθεί.