Φωτογραφία: Γιώργος Κονταρίνης / Eurokinissi
Η άπνοια ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της εκδήλωσης στο Ζάππειο για την επέτειο της ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα με έμπειρο στέλεχος του κόμματος. Πέρα από το γεγονός ότι η συμμετοχή ήταν σχετικά ισχνή ο χαιρετισμός και η προσφώνηση στον Νίκο Ανδρουλάκη από τον Γιάννη Βαρδακαστάνη με την ιδιότητα του γραμματέα της ΚΟΕΣ (Κεντρική Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου) προκάλεσε αρνητικά σχόλια, καθώς η ΚΟΕΣ δεν έχει στελεχωθεί και επομένως δεν έχει καν συνεδριάσει για να συγκροτηθεί σε σώμα. Τα σχόλια επιτάθηκαν, όμως, και από το γεγονός ότι δεν ήταν ο εκλεκτός του Νίκου Ανδρουλάκη, αλλά και εκλεγμένος γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής, ο Ανδρέας Σπυρόπουλος, εκείνος που θα προσφωνούσε τον πρόεδρο. Πολλοί μάλιστα διερωτόταν για τις σχέσεις ανάμεσα στον γραμματέα και τον πρόεδρο. Κάποιοι άλλοι, επίσης, επισήμαιναν την αλλεργία του προέδρου στα θεσμοθετημένα όργανα του κόμματος, όπως το ανενεργό Πολιτικό Συμβούλιο, το οποίο έχει στην ουσία αντικαταστήσει με το περίφημο Πολιτικό Κέντρο και διορισμένη πλειοψηφία της αρεσκείας του.
Όμως και η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη σχολιάστηκε ως άνευρη και ο ίδιος ως αγχωμένος. Επιτέθηκε μεν σκληρά στη Νέα Δημοκρατία και τον Μητσοτάκη κάνοντας λόγο για καθεστωτισμό και αλαζονεία, ζήτησε εκλογές ευχόμενος να τις κερδίσει το κόμμα του, αλλά δεν περιέγραψε έστω αδρά ένα σαφές πολιτικό σχέδιο για την κοινωνική πλειοψηφία και τη χώρα. Αρκέστηκε στην επισήμανση του όντως σοβαρού δημογραφικού προβλήματος –ήταν και το αντικείμενο της θεματικής εκδήλωσης του εορτασμού– και προχώρησε στην, επιφανειακή για πολλούς, επίκληση της ανάγκης για τη σύνδεση της πολιτικής με την ηθική, δανειζόμενος μάλιστα τσιτάτο του αείμνηστου Σημίτη, του οποίου οι ζηλωτές στελεχώνουν τη σημερινή κυβέρνηση, ενώ οι εναπομείναντες είτε αλληθωρίζουν προς τη ΝΔ, είτε ρέπουν προς τον νεοφιλελευθερισμό. Αδύναμες και χωρίς κατεύθυνση ήταν και οι αναφορές του στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως και στη δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει η Ευρώπη.
Στον αντίποδα, μια ημέρα πριν τα γενέθλια του ΠΑΣΟΚ, ο Κώστας Λαλιώτης είχε φέρει στην επιφάνεια ένα κείμενό του που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2023, υπό τον τίτλο ««Το DNA του ΠΑΣΟΚ. Η στρατηγική της ολικής επαναφοράς του ΠΑΣΟΚ», ίσως για να υποδείξει έμμεσα το πλαίσιο στο οποίο θα μπορούσε να κινηθεί η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη. Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι το ιστορικό στέλεχος του κόμματος δεν έμεινε και τόσο ικανοποιημένο από την εμφάνιση του σημερινού προέδρου. Κανείς, βέβαια, δεν μπορεί να ξέρει εάν ο Κώστας Λαλιώτης διακρίνει κάποιο ντουέντε στον ηγέτη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, όπως γράφει ότι διέκρινε κάποτε στον Ανδρέα Παπανδρέου [σ.σ.: ντουέντε: όρος που χρησιμοποιήθηκε σε ανάλυση του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα]. Σίγουρα πάντως φαίνεται πως ο αριθμός 3, που σύμφωνα με την «αριθμο – σοφία» ο πρωταρχικός του συμβολισμός είναι η αρμονία και η συμμετρία και, κατά Λαλιώτη, «αποτελεί τη λυδία λίθο του ιδρυτικού μύθου και της ιδρυτικής αλήθειας του ΠΑΣΟΚ», δεν συνδέεται ούτε επιβεβαιώνεται με κανέναν από τους επιγόνους του Ανδρέα, πόσο μάλλον με τον Νίκο Ανδρουλάκη.
Όμως, φαίνεται πως 3 είναι οι «κακοί δαίμονες» που κατατρύχουν τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Ο πρώτος είναι ο Χάρης Δούκας απέναντι στον οποίο διεκδίκησε την προεδρία. Αξιοποιώντας τη θεσμική ιδιότητα του δημάρχου της Αθήνας, αναλαμβάνει πρωτοβουλίες που τον τοποθετούν στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό με σαφή αντιπολιτευτική στόχευση απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά και απόκλιση από την ηγεσία του κόμματος. Ενδεικτικά, η κυβέρνηση επιτίθεται στον δήμαρχο και με τρεις υπουργούς τον στοχοποιεί για το άνοιγμα της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας. Επίθεση δέχτηκε και από την Όλγα Κεφαλογιάννη για τα υβριστικά γκράφιτι κατά του Ισραήλ που υπάρχουν σε δρόμους της Αθήνας. Το καλοκαίρι διαφοροποιήθηκε από την απόφαση του Νίκου Ανδρουλάκη να ψηφίσει «παρών» το ΠΑΣΟΚ για την αναστολή της διαδικασίας του ασύλου μεταναστών από τη Βόρεια Αφρική. Την πρότασή του για ψήφισμα αλληλεγγύης στον παλαιστινιακό λαό υπερψήφισαν στο δημοτικό συμβούλιο οι παρατάξεις που υποστηρίχτηκαν από το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ ενώ, αντίθετα, την πρωτοβουλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ για επικαιροποίηση του ψηφίσματος για την Παλαιστίνη στηλίτευσαν ο Σωκράτης Φάμελος, ο Δημήτρης Κουτσούμπας και ο Αλέξης Χαρίτσης.
Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο δεύτερος «κακός δαίμονας», καθώς η φιλοδοξία του να παίξει ρόλο, ψαλιδίζει τις δυνατότητες της Χαριλάου Τρικούπη να διευρύνει την επιρροή της στην «ευρύτερη Κεντροαριστερά» στην οποία απευθύνεται και ο πρώην πρωθυπουργός.
Τέλος, ο τρίτος «κακός δαίμονας» είναι το πολιτικο – οικονομικό σύστημα που οικοδομήθηκε από την κυβέρνηση, όπως είπε στο Ζάππειο, το οποίο είναι ο πραγματικός αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ, καθώς διαθέτει ισχυρά εξωθεσμικά κέντρα εξουσίας με σκοπό τον έλεγχο τόσο της κυβέρνησης, όσο και της αντιπολίτευσης.