Κάτι γίνεται το τελευταίο διάστημα με την Αφροδίτη Λατινοπούλου. Ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, κάτι που υπήρχε εξαρχής στον πολιτικό της λόγο έχει γίνει πολύ εντονότερο, συχνότερο και επιθετικότερο.
Οι αναφορές στους μετανάστες, η επίμονη χρήση του όρου «γύφτοι» για τους Ρομά, οι γενικεύσεις γύρω από την παραβατικότητα, η συζήτηση για μια Ευρώπη που κινδυνεύει να γίνει «ισλαμική» και οι θετικές αναφορές στην εκλογική άνοδο της γερμανικής AfD συνθέτουν μια εμφανή σκλήρυνση του δημόσιου λόγου της προέδρου της Φωνής Λογικής.
Και δεν μιλάμε για παλιές δηλώσεις που ανασύρονται από το αρχείο. Μόνο μέσα σε λίγες ημέρες, στις 22 και 30 Σεπτεμβρίου και την 1η Οκτωβρίου, η επίσημη επικοινωνία της Λατινοπούλου και του κόμματός της περιλάμβανε τίτλους όπως «Δεν ανέχομαι στα σχολεία μας να έχουν προτεραιότητα τα παιδιά λαθρομεταναστών», «Καμία ανοχή στη βία των γύφτων στα σχολεία» και «Γιατί επιδοτούνται οι γύφτοι να στέλνουν τα παιδιά τους σχολείο;».
Η κλιμάκωση αυτή συμπίπτει με μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συγκυρία στα δεξιότερα της ΝΔ. Ο Ηλίας Κασιδιάρης έχει επανέλθει στο δημόσιο προσκήνιο και έχει εκφράσει πρόθεση πολιτικής επιστροφής, παρότι το εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να υπάρξει εκλογική παρουσία παραμένει διαφορετικό και σύνθετο νομικό και πολιτικό ζήτημα. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός νέου πολιτικού φορέα υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Η Λατινοπούλου βρίσκεται επομένως δυνητικά ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πιέσεις: από τη μία ένα σκληρότερο ακροδεξιό ακροατήριο που θα μπορούσε να στραφεί προς τον Κασιδιάρη και από την άλλη ένα κομμάτι της παραδοσιακής συντηρητικής Δεξιάς που ενδεχομένως θα έβλεπε θετικά μια κίνηση Σαμαρά.
Δεν υπάρχει στοιχείο που να αποδεικνύει ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πρόεδρος της Φωνής Λογικής κλιμακώνει τη ρητορική της. Η χρονική σύμπτωση και ο πολιτικός ανταγωνισμός, όμως, είναι υπαρκτά δεδομένα και επιτρέπουν το ερώτημα εάν πίσω από τη σκλήρυνση βρίσκεται και η αγωνία περιχαράκωσης του εκλογικού της χώρου.
Από τους «γύφτους» στους «λαθρομετανάστες»
Χαρακτηριστικότερη είναι η ρητορική που χρησιμοποιείται για τους Ρομά. Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Φωνή Λογικής εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση με τίτλο: «Στηρίζουμε τη νηπιαγωγό – καμία ανοχή στη βία των γύφτων στα σχολεία».
Η ανακοίνωση αφορά καταγγελλόμενο περιστατικό επίθεσης γονέα σε εκπαιδευτικό στη Δυτική Αττική. Το κόμμα ζητεί την εφαρμογή του νόμου, αλλά δεν περιορίζεται στην ατομική συμπεριφορά του καταγγελλόμενου δράστη. Επιλέγει επανειλημμένα τον όρο «γύφτος» και καταλήγει μιλώντας γενικότερα για «παραβατικότητα των γύφτων».
Την επομένη, 1η Οκτωβρίου, ακολούθησε νέα τηλεοπτική παρέμβαση με ακόμη πιο χαρακτηριστικό τίτλο:
«Γιατί επιδοτούνται οι γύφτοι να στέλνουν τα παιδιά τους σχολείο;»
Ο τίτλος δεν αποτελεί απόδοση κάποιου δημοσιογράφου. Έτσι ακριβώς επέλεξαν να προβάλλουν την εμφάνιση τόσο η προσωπική ιστοσελίδα της Λατινοπούλου όσο και η επίσημη ιστοσελίδα της Φωνής Λογικής.
Την ίδια ημέρα, μάλιστα, στο OPEN, η Λατινοπούλου δήλωσε: «Το να μιλάνε οι γύφτοι για το τι κάνει μια δασκάλα είναι το άκρον άωτον της υποκρισίας».
Το ζήτημα εδώ ξεπερνά πλέον την επιμονή σε έναν προσβλητικό χαρακτηρισμό. Πρόκειται για τη μεταφορά μιας υπόθεσης που αφορά συγκεκριμένα πρόσωπα και συγκεκριμένες καταγγελλόμενες πράξεις σε συλλογικό επίπεδο, με την κοινωνική ομάδα να βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο της πολιτικής αφήγησης.
«Τους γύφτους, γύφτους και τους λαθρομετανάστες, λαθρομετανάστες»
Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά. Μετά το επεισόδιο που είχε τον Αύγουστο στην Τήνο με ομάδα Ρομά, η Λατινοπούλου επέμεινε δημοσίως στον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό. Σε εμφάνισή της στο MEGA είπε ότι είναι η μόνη που αποκαλεί «τους γύφτους, γύφτους, λαθρομετανάστες, λαθρομετανάστες, εγκληματίες, εγκληματίες».
Στην ίδια παρέμβαση ακολούθησαν αναφορές σε ληστείες, όπλα, ναρκωτικά και ρευματοκλοπές. Η ίδια διευκρίνισε ότι δεν αναφέρεται στους νομοταγείς Ρομά.
Και δεν ήταν ένα ξέσπασμα της στιγμής. Στις 12 Αυγούστου, στην επίσημη επικοινωνία της εμφανίζεται τίτλος που συγκεντρώνει σχεδόν ολόκληρο το λεξιλόγιο της συγκεκριμένης πολιτικής γραμμής: «Πάρτι Γύφτων Ρουβίκωνα Αναρχικών Λαθρομεταναστών Φριπαλαιστινάκιδων 7 χρόνια επί ΝΔ».
Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 31 Ιουλίου, είχε προηγηθεί το «Γκώσαμε από συμπερίληψη και διαφορετικότητα».
Ακόμη νωρίτερα, τον Ιούνιο, είχε υπάρξει η έντονη τηλεοπτική αντιπαράθεση με τον Βασίλη Παϊτέρη. Όταν εκείνος αντέδρασε στη χρήση της συγκεκριμένης λέξης, η Λατινοπούλου επέμεινε ότι «γύφτους τους λέω και γύφτους τους έλεγα και θα τους λέω», ενώ η σύγκρουση κατέληξε με την ίδια να λέει: «Από γύφτο δεν περίμενα και κάτι καλύτερο».
Πρόκειται, συνεπώς, για επαναλαμβανόμενη πολιτική επιλογή και όχι για ένα γλωσσικό ολίσθημα.
Τα παιδιά των μεταναστών στα σχολεία
Ανάλογη είναι η κατεύθυνση στο Μεταναστευτικό. Στις 22 Σεπτεμβρίου, η επίσημη ιστοσελίδα της Λατινοπούλου πρόβαλε τηλεοπτική της εμφάνιση με τίτλο: «Δεν ανέχομαι στα σχολεία μας να έχουν προτεραιότητα τα παιδιά λαθρομεταναστών».
Η συστηματική χρήση του όρου «λαθρομετανάστες», ακόμη και όταν η συζήτηση αφορά παιδιά και σχολεία, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να τοποθετηθεί η μετανάστευση στο επίκεντρο μιας πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από την εθνική ταυτότητα, την ασφάλεια και την κατανομή κρατικών πόρων.
Η AfD ως παράδειγμα και η «ισλαμική Ευρώπη»
Η Λατινοπούλου δεν κρύβει παράλληλα την ικανοποίησή της για την άνοδο της AfD στη Γερμανία. Το γερμανικό κόμμα έχει εξελιχθεί σε σημαντικό σημείο αναφοράς για δυνάμεις της ευρωπαϊκής άκρας και ριζοσπαστικής Δεξιάς και η πρόεδρος της Φωνής Λογικής αντιμετώπισε τις πρόσφατες εκλογικές επιτυχίες του ως δικαίωση μιας πολιτικής στροφής.
Στη συνέντευξή της στον Real FM 97,8 στις 22 Σεπτεμβρίου υποστήριξε ότι οι Γερμανοί επιλέγουν πλέον αυτό που τους εκφράζει, ενώ στη συζήτηση για το Μεταναστευτικό μίλησε για τον κίνδυνο μιας «πακιστανικής, μιας ισλαμικής Ευρώπης».
Το «Ποντίκι» είχε ήδη καταγράψει πώς η επιτυχία της AfD αντιμετωπίστηκε από τη Λατινοπούλου και άλλες δυνάμεις της ελληνικής Ακροδεξιάς ως πολιτική επιβεβαίωση της ατζέντας τους.
Το μοτίβο είναι γνώριμο και δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία: Μεταναστευτικό, εθνική ταυτότητα, «woke ατζέντα», εγκληματικότητα, συμπερίληψη και μια διαρκής πολιτισμική αντιπαράθεση χρησιμοποιούνται από κόμματα της ριζοσπαστικής και άκρας Δεξιάς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Η ερώτηση για τον Κασιδιάρη που ήδη της έγινε
Η σύνδεση της σκλήρυνσης της Λατινοπούλου με την επανεμφάνιση του Ηλία Κασιδιάρη δεν είναι ένα ερώτημα που τίθεται μόνο εκ των υστέρων. Της τέθηκε ευθέως σε συνέντευξη. Στις 22 Σεπτεμβρίου, στον Real FM, ρωτήθηκε εάν η αποφυλάκιση και επανεμφάνιση Κασιδιάρη επηρεάζει τις εξελίξεις στα δεξιά της ΝΔ και εάν μπορεί να οδηγήσει σχηματισμούς όπως η Φωνή Λογικής σε σκληρότερες θέσεις προκειμένου να αποφύγουν εκλογικές απώλειες.
Η απάντησή της ήταν κατηγορηματική: «Η Φωνή Λογικής δεν ετεροκαθορίζεται, δεν επηρεάζεται και δεν εξαρτάται από το τι κάνουν άλλοι». Αλλά υπάρχει πλέον η πραγματικότητα του πολιτικού ανταγωνισμού.
Διότι, εάν ο Κασιδιάρης κατορθώσει τελικά να αποκτήσει δυνατότητα εκλογικής παρουσίας, είναι εύλογο ότι ένα τμήμα του ακροατηρίου στο οποίο θα απευθυνθεί επικαλύπτεται με το σκληρότερο κομμάτι της εκλογικής δεξαμενής στην οποία απευθύνεται σήμερα η Φωνή Λογικής.
Το «Ποντίκι» είχε περιγράψει ήδη από τις 17 Σεπτεμβρίου τις αναταράξεις στη «δεξιά πολυκατοικία», επισημαίνοντας ότι η επανεμφάνιση Κασιδιάρη δημιουργεί νέα δεδομένα για Λατινοπούλου, Βελόπουλο και Σαμαρά.
Και από την άλλη, ο Σαμαράς
Για τη Λατινοπούλου, όμως, ο δυνητικός ανταγωνισμός δεν περιορίζεται στο ακροδεξιότερο κομμάτι του πολιτικού φάσματος. Υπάρχει και ο Αντώνης Σαμαράς. Ένας ενδεχόμενος νέος φορέας του πρώην πρωθυπουργού θα απευθυνόταν ασφαλώς σε διαφορετικό κοινό από εκείνο του Κασιδιάρη, αλλά θα διεκδικούσε πιθανότατα ένα μέρος της παραδοσιακής, εθνικά προσανατολισμένης και κοινωνικά συντηρητικής Δεξιάς.
Ακριβώς δηλαδή ένα τμήμα της εκλογικής αγοράς στην οποία επιχειρεί να εδραιωθεί και η Φωνή Λογικής. Και ανάμεσα στους δύο υπάρχει ήδη ο Κυριάκος Βελόπουλος, με μεγαλύτερη κοινοβουλευτική παρουσία και ισχυρότερη μέχρι σήμερα δημοσκοπική βάση.
Η ίδια η Λατινοπούλου επιτίθεται πλέον σφοδρά και στον πρόεδρο της Ελληνικής Λύσης, τον οποίο έχει χαρακτηρίσει «συνεταιράκι του Κυριάκου Μητσοτάκη» και «δεύτερο Πίνατ». Το σκηνικό μοιάζει, επομένως, όλο και περισσότερο με μάχη περιχαράκωσης και διαφοροποίησης μέσα σε έναν χώρο όπου οι πολιτικές αποστάσεις σε ζητήματα όπως το Μεταναστευτικό, η woke ατζέντα και τα εθνικά θέματα συχνά είναι μικρές.
Πόσο πιο δεξιά για να μην της πάρουν τους ψηφοφόρους;
Και κάπου εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα. Δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι η Λατινοπούλου χρησιμοποιεί σκληρότερη ρητορική επειδή φοβάται τον Κασιδιάρη ή τον Σαμαρά. Η ίδια, άλλωστε, το αρνείται ρητά ως προς τον πρώτο.
Μπορεί όμως να παρατηρηθεί κάτι πολύ συγκεκριμένο. Μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες πυκνώνουν οι δημόσιες παρεμβάσεις της για «γύφτους», «λαθρομετανάστες», παιδιά μεταναστών στα σχολεία, «συμπερίληψη και διαφορετικότητα» και τον κίνδυνο μιας «ισλαμικής Ευρώπης». Την ίδια περίοδο, εκφράζει θετική αποτίμηση για την ενίσχυση της AfD, επανεμφανίζεται ο Κασιδιάρης, συνεχίζονται οι συζητήσεις για πιθανή κίνηση Σαμαρά και ο ανταγωνισμός με τον Βελόπουλο οξύνεται.
Αυτό δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Συνθέτει όμως ένα πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο η σκλήρυνση αποκτά διαφορετική σημασία. Η Φωνή Λογικής δεν αρκείται πλέον να δηλώνει ότι βρίσκεται δεξιότερα από τη ΝΔ. Μοιάζει να χρειάζεται καθημερινά να το αποδεικνύει στο δικό της ακροατήριο, σε μια περίοδο κατά την οποία περισσότεροι διεκδικητές εμφανίζονται στην ίδια πλευρά του πολιτικού χάρτη.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτής της μάχης είναι οταν ο ανταγωνισμός γίνεται για το ποιος θα εμφανιστεί σκληρότερος απέναντι στους μετανάστες, ποιος θα χρησιμοποιήσει επιθετικότερη γλώσσα για τους Ρομά και ποιος θα καταγγείλει εντονότερα τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη, η πολιτική αντιπαράθεση μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε πλειοδοσία ακραίας ρητορικής.
Μια δημοπρασία πολιτικής σκληρότητας, στην οποία το όριο μετακινείται κάθε φορά λίγο παραπέρα. Και εκεί η αγωνία για το 3%, για τον Κασιδιάρη, για τον Βελόπουλο ή για έναν πιθανό Σαμαρά παύει να αφορά μόνο τις ισορροπίες της λεγόμενης «δεξιάς πολυκατοικίας».
Αφορά το κατά πόσο ρατσιστικοί και ξενοφοβικοί γενικευτικοί χαρακτηρισμοί μπορούν να κανονικοποιούνται στον δημόσιο λόγο ως ένα ακόμη εργαλείο εκλογικού ανταγωνισμού.
Διαβάστε επίσης:
Μητσοτάκης στην εκδήλωση για την ένταξη του Ολύμπου στην UNESCO: Ευθύνη της Πολιτείας να θωρακίσει αυτό το ξεχωριστό οικοσύστημα και να κρατήσει ζωντανή την πολιτισμική του ταυτότητα
Η κυβέρνηση «αδειάζει» τους βουλευτές για τα επιδόματα: «Άκαιρη η συζήτηση» λέει ο Μαρινάκης
Επιμένει ο Συρίγος παρά το διπλό «άδειασμα» Μαρινάκη: Στην Κάσο κάναμε δύο φορές πίσω
Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Ακολούθησε το Politics24
Οι σημαντικότερες πολιτικές ειδήσεις και αναλύσεις, χωρίς περιττό θόρυβο.