Η Άγκυρα αντέδρασε μέσα σε λίγες ώρες στην ελληνική NAVTEX, αμφισβητώντας την περιοχή των ερευνών του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» και επιχειρώντας να επιβάλει τον δικό της ρόλο στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στη θάλασσα μεταφέρεται πλέον στο πεδίο των NAVTEX, με αφορμή την επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Η απόφαση της Αθήνας να προχωρήσει στην έκδοση της σχετικής αναγγελίας για τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Άγκυρας, η οποία εξέδωσε αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις γνωστές διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική κίνηση δεν περιορίζεται σε μια απλή διαφωνία ως προς τα όρια της περιοχής των ερευνών. Η Άγκυρα προχωρά ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει δώσει τη συγκατάθεσή της για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες και ζητώντας τον συντονισμό τους με τις τουρκικές αρχές. Μια διατύπωση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι η πραγματοποίηση των ερευνών προϋποθέτει την έγκριση της Τουρκίας.
Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της τουρκικής αμφισβήτησης στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και το κρίσιμο ερώτημα για το κατά πόσο η επανεκκίνηση του έργου θα μπορέσει να προχωρήσει χωρίς νέες παρεμβάσεις.
Η ελληνική NAVTEX και η άμεση απάντηση της Άγκυρας
Το μεσημέρι της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες για την πραγματοποίηση των ερευνητικών εργασιών και την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η διαδικασία προχώρησε έπειτα από σχετικό αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία ενεργεί για λογαριασμό της εταιρείας που έχει την ευθύνη του έργου Great Sea Interconnector (GSI).
Μετά τη θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε τη σχετική απόφαση. Ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX από την αρμόδια Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, ανοίγοντας τον δρόμο για την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών.
Η ελληνική αναγγελία καλύπτει τη θαλάσσια διαδρομή που αφορά τις εργασίες του καλωδίου, με το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» να αναλαμβάνει τις σχετικές αποστολές. Το σκάφος βρίσκεται ήδη στο Ηράκλειο της Κρήτης, αναμένοντας την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών για να ξεκινήσει τις δραστηριότητές του.
Η αντίδραση της Τουρκίας ήρθε λίγες ώρες αργότερα. Ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε την αντι-NAVTEX 1105/26, με την οποία αμφισβητεί μέρος της περιοχής που περιλαμβάνεται στην ελληνική αναγγελία.
Ειδικότερα, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι τμήμα της θαλάσσιας περιοχής βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που η ίδια έχει δηλώσει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, επικαλούμενη την επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020 με αριθμό αναφοράς A/74/757.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει την ελληνική αναγγελία μη εξουσιοδοτημένη και αναφέρει ότι οι τουρκικές αρχές δεν έχουν εγκρίνει τις ερευνητικές δραστηριότητες. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να συνδέσει την πραγματοποίηση των εργασιών με τις δικές της διεκδικήσεις στην περιοχή.
Το μήνυμα της Τουρκίας και οι αξιώσεις για συντονισμό
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της τουρκικής αντι-NAVTEX βρίσκεται στην απαίτηση όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ότι υπάγονται στη θαλάσσια δικαιοδοσία της να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.
Η συγκεκριμένη αναφορά ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής διπλωματικής διαμαρτυρίας. Στην πράξη, η Τουρκία επιχειρεί να εμφανίσει τον εαυτό της ως παράγοντα που πρέπει να έχει λόγο στις ερευνητικές εργασίες, ακόμη και όταν αυτές εντάσσονται σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, δεν αναγνωρίζει τις συγκεκριμένες τουρκικές αξιώσεις. Η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ δεν αποτελεί διεθνή συμφωνία οριοθέτησης ούτε δημιουργεί από μόνη της δικαιώματα που δεσμεύουν την ελληνική πλευρά.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα εάν ληφθεί υπόψη ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η πορεία υλοποίησής της έχει ήδη αντιμετωπίσει σημαντικές δυσκολίες, ενώ η προηγούμενη εμπειρία από την περιοχή της Κάσου έχει καταδείξει πόσο ευαίσθητο παραμένει το συγκεκριμένο πεδίο.
Γεραπετρίτης και Κύπρος σε στενό συντονισμό
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η επικοινωνία που είχε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης με τον Κύπριο ομόλογό του, Κωνσταντίνο Κόμπο.
Η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του στενού συντονισμού Αθήνας και Λευκωσίας, καθώς οι δύο πλευρές επιδιώκουν να διατηρήσουν κοινή γραμμή απέναντι στις εξελίξεις γύρω από το έργο.
Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει προχωρήσει στις δικές της σχετικές αναγγελίες για τις εργασίες που αφορούν το καλωδιακό έργο, επιβεβαιώνοντας ότι η προσπάθεια προώθησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνική υπόθεση, αλλά κοινό στρατηγικό στόχο των δύο χωρών.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να έχει ιδιαίτερη σημασία για την πορεία των ερευνών, καθώς θα φανεί εάν η τουρκική αντίδραση θα παραμείνει στο επίπεδο των διπλωματικών ανακοινώσεων και των αντι-NAVTEX ή εάν θα υπάρξουν πρόσθετες κινήσεις που θα επηρεάσουν την εξέλιξη των εργασιών.
Το μεγάλο στοίχημα για την επανεκκίνηση του καλωδίου
Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX αποτελεί ένα σημαντικό διαδικαστικό βήμα για την επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector, ωστόσο η τουρκική αντίδραση υπενθυμίζει ότι το έργο βρίσκεται σε μια περιοχή με σύνθετες γεωπολιτικές ισορροπίες.
Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι να προχωρήσουν οι προβλεπόμενες εργασίες χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αποδοχή των τουρκικών διεκδικήσεων. Αντίστοιχα, η Λευκωσία έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την απρόσκοπτη υλοποίηση ενός έργου που μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ενεργειακή της θέση.
Η Άγκυρα, από την άλλη πλευρά, επιλέγει να επαναφέρει με την αντι-NAVTEX τις πάγιες θέσεις της, επιχειρώντας να διατηρήσει ενεργή την αμφισβήτηση της ελληνικής δικαιοδοσίας στην περιοχή.
Το πραγματικό τεστ, πάντως, δεν θα κριθεί μόνο στις διατυπώσεις των ανακοινώσεων. Θα κριθεί κυρίως στο πεδίο, από το εάν το «Abeille Marengo» θα μπορέσει να πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες έρευνες και εάν η νέα αντιπαράθεση θα περιοριστεί σε διπλωματικό επίπεδο.
Για Ελλάδα και Κύπρο, η επανεκκίνηση των εργασιών αποτελεί πλέον ένα κρίσιμο στοίχημα, με την ενεργειακή διάσταση του έργου να συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ακολούθησε το Politics24
Οι σημαντικότερες πολιτικές ειδήσεις και αναλύσεις, χωρίς περιττό θόρυβο.