Data center στο Βαρύπετρο: Η διαβούλευση που δεν αρκεί χωρίς απαντήσεις

Η ΕΛ.Α.Σ. Χανίων τάσσεται στο πλευρό των κατοίκων που αντιδρούν στη σχεδιαζόμενη εγκατάσταση data center στο Βαρύπετρο και ζητά ουσιαστική διαβούλευση. Η παρέμβαση έρχεται μετά τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που, σύμφωνα με την ανακοίνωση της οργάνωσης, πραγματοποιήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2026. Το αίτημα ανοίγει ένα αναγκαίο ερώτημα: πώς θα αξιολογηθούν οι επιπτώσεις ενός έργου του οποίου η αρχική φάση είναι σαφώς μικρότερη από τη μέγιστη δυναμικότητα της αίτησης αδειοδότησης;

Η θέση της ΕΛ.Α.Σ. και το αίτημα των κατοίκων

Σε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στις 13 Νοεμβρίου, η Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Χανίων δηλώνει ότι στηρίζει τους κατοίκους του Βαρύπετρου και της ευρύτερης περιοχής. Η οργάνωση περιγράφει τη συγκέντρωση της 9ης Νοεμβρίου ως μαζική και καλεί σε ουσιαστική διαβούλευση για τη χωροθέτηση του έργου κοντά στον οικιστικό ιστό.

Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει επίσης ότι το ισχύον πλαίσιο, όπως το περιγράφει, επιτρέπει την αδειοδότηση κέντρων δεδομένων ισχύος κάτω των 20 MW χωρίς να απαιτείται πλήρης Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Χαρακτηρίζει αυτό το σημείο θεσμικό έλλειμμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Πρόκειται για θέση της οργάνωσης· τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αρκούν για να αποτιμηθεί συνολικά η εφαρμογή του πλαισίου στη συγκεκριμένη υπόθεση.

Αρχική φάση 1,2 MW, αίτηση έως 13 MW

Τα στοιχεία που αποδίδονται στην εταιρεία αποτυπώνουν δύο διαφορετικές κλίμακες. Η πρώτη φάση σχεδιάζεται με φορτίο πληροφορικής 1,2 MW και λειτουργία το 2028. Η αίτηση αδειοδότησης, ωστόσο, αφορά δυνατότητα έως 13 MW και σύνδεση 20 MVA. Η εταιρεία αναφέρει ότι τυχόν επέκταση πέρα από την αρχική φάση θα εξαρτηθεί από την εμπορική ζήτηση.

Η διάκριση έχει σημασία για τη δημόσια συζήτηση: η αρχική δυναμικότητα δεν ταυτίζεται με το ανώτατο μέγεθος που προβλέπει η αίτηση. Ταυτόχρονα, η δυνατότητα επέκτασης δεν ισοδυναμεί με βεβαιότητα ότι αυτή θα υλοποιηθεί. Για να κρίνουν οι κάτοικοι και οι αρμόδιοι το σχέδιο, χρειάζονται σαφείς πληροφορίες για το τι αδειοδοτείται τώρα, ποιες μεταβολές θα απαιτήσουν νέα αξιολόγηση και πώς θα ενημερώνεται η τοπική κοινωνία.

Ενέργεια και νερό: αριθμοί που χρειάζονται πλαίσιο

Για την αρχική φάση, η εταιρεία εκτιμά ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 9.500 MWh. Προβλέπει αερόψυκτους ψύκτες και κλειστό κύκλωμα νερού, χωρίς εξατμιστική ψύξη, και υπολογίζει τη χρήση νερού σε 500 έως 1.000 κυβικά μέτρα τον χρόνο. Πρόκειται για εκτιμήσεις που αφορούν την πρώτη φάση, όχι κατ’ ανάγκη μια μελλοντική εγκατάσταση στη μέγιστη δυναμικότητα.

Οι αριθμοί είναι χρήσιμοι, αλλά από μόνοι τους δεν απαντούν σε όλα τα τοπικά ερωτήματα. Για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας χρειάζεται να γίνει κατανοητό πώς εντάσσεται το φορτίο στο δίκτυο και ποιο μέρος θα καλύπτεται από την προβλεπόμενη παραγωγή φωτοβολταϊκών. Για το νερό, κρίσιμη είναι η αποσαφήνιση του τρόπου χρήσης και της πραγματικής κατανάλωσης, καθώς και του πώς αυτή θα παρακολουθείται. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν ποσοτικοποιούν την επίδραση σε επίπεδο περιοχής ούτε παρέχουν αποτελέσματα λειτουργίας, αφού η έναρξη της πρώτης φάσης τοποθετείται στο 2028.

Η διαβούλευση ως έλεγχος, όχι ως τυπική ενημέρωση

Η εταιρεία περιγράφει το έργο ως εγκατάσταση τηλεπικοινωνιακού τύπου και όχι ως κέντρο υψηλής ενεργειακής έντασης προσανατολισμένο στην τεχνητή νοημοσύνη. Η περιγραφή αυτή είναι σχετική με το είδος της επένδυσης, αλλά δεν υποκαθιστά τη συζήτηση για τη συνολική κατανάλωση, την κλίμακα της αίτησης και τις προϋποθέσεις επέκτασης. Αντίστοιχα, το γεγονός ότι η επέκταση θα εξαρτηθεί από τη ζήτηση δεν απαντά από μόνο του στο πώς θα αξιολογηθούν οι συνέπειές της, εφόσον προκύψει.

Η διαβούλευση θα έχει ουσία μόνο αν οι κάτοικοι έχουν πρόσβαση σε συγκεκριμένα και συγκρίσιμα δεδομένα, δυνατότητα να θέσουν ερωτήματα και σαφή εικόνα για το ποιος απαντά και με ποια τεκμηρίωση. Στην υπόθεση του Βαρύπετρου, τα σημεία που αξίζει να παρακολουθούνται είναι η πορεία της αδειοδότησης, η ακριβής σχέση αρχικής φάσης και ανώτατης δυναμικότητας, οι όροι σύνδεσης με το δίκτυο και η δημοσιοποίηση στοιχείων για ενέργεια και νερό.

Η δημόσια αντιπαράθεση δεν μπορεί να λυθεί ούτε με γενικές διαβεβαιώσεις ότι το έργο είναι μικρό ούτε με την υπόθεση ότι κάθε πιθανή επέκταση θα πραγματοποιηθεί. Χρειάζεται διαφανής παρουσίαση των δεδομένων και ουσιαστικός έλεγχος των ισχυρισμών όλων των πλευρών. Αυτό είναι το μέτρο με το οποίο θα κριθεί αν το αίτημα για διαβούλευση μετατρέπεται σε πραγματική συμμετοχή ή μένει μια τυπική διαδικασία.