Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δημοσίευσε σήμερα τα αποτελέσματα της διαδικασίας εποπτικού ελέγχου και αξιολόγησης (Supervisory Review and Evaluation Process – SREP) για το 2026 και τις εποπτικές προτεραιότητές της για την περίοδο 2027-29.
Η αξιολόγηση, η οποία καλύπτει 108 τράπεζες υπό την άμεση εποπτεία της ΕΚΤ, εξετάζει το κεφάλαιο, τη ρευστότητα, το επιχειρηματικό μοντέλο, τη διακυβέρνηση και τη διαχείριση κινδύνων.
Όπως σημειώνει η ΕΚΤ σε σχετική ανακοίνωση, ο τραπεζικός τομέας της ζώνης του ευρώ διατήρησε εύρωστες θέσεις κεφαλαίου και ρευστότητας εν μέσω αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων και μακροχρηματοπιστωτικής αβεβαιότητας. Ο σταθμισμένος μέσος όρος του συνολικού δείκτη κεφαλαίου διαμορφώθηκε σε 20,1% το β΄ τρίμηνο του 2026 και ο πλήρως εφαρμοζόμενος δείκτης μόχλευσης σε 5,8%.
Τα αποθέματα ασφαλείας ρευστότητας παρέμειναν σε αρκετά υψηλότερο επίπεδο από την ελάχιστη απαίτηση του 100%, με τον συνολικό δείκτη κάλυψης ρευστότητας (liquidity coverage ratio – LCR) να διαμορφώνεται σε 155% το β΄ τρίμηνο του 2026. Ο τραπεζικός τομέας εξακολούθησε να έχει ικανοποιητική πρόσβαση σε χρηματοδότηση λιανικής και χονδρικής, καθώς ο μέσος δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης (net stable funding ratio – NSFR) διαμορφώθηκε σε 125%.
Η κερδοφορία διατήρησε τον δυναμισμό της. Ο συνολικός ανηγμένος σε ετήσια βάση δείκτης αποδοτικότητας ιδίων διαθεσίμων αυξήθηκε από 9,5% το 2025 σε σχεδόν 11% το β΄ τρίμηνο του 2026. Τα καθαρά έσοδα από αμοιβές και προμήθειες στήριξαν την αύξηση των εσόδων και τα καθαρά έσοδα από τόκους υποβοηθήθηκαν από τον υψηλότερο όγκο των δανείων και τα βελτιωμένα επιτοκιακά περιθώρια. Τα υψηλά έσοδα συνέβαλαν στην ελαφρά μείωση του συνολικού λόγου εξόδων προς έσοδα, από 55% σε 53%.
Η ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού εξακολούθησε να είναι σχετικά σταθερή, καθώς ο συνολικός δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα (1,9%) το β΄ τρίμηνο του 2026 και ο συνολικός δείκτης δανείων του σταδίου 2 μειώθηκε.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ευπάθειες σε ορισμένα χαρτοφυλάκια, όπως σε αυτά της καταναλωτικής πίστης και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ενώ οι συνθήκες στις αγορές εμπορικών ακινήτων παρουσίασαν ενδείξεις σταθεροποίησης, εξακολουθεί να υφίσταται αβεβαιότητα και καθοδικοί κίνδυνοι.
Η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρις ότου οι επιδράσεις των πρόσφατων γεωπολιτικών διαταραχών γίνουν πλήρως ορατές στους ισολογισμούς των τραπεζών. Οι τράπεζες επομένως πρέπει να υιοθετήσουν μια συνετή προσέγγιση ανάληψης κινδύνων, σε συνδυασμό με μια χρηστή διακυβέρνηση και έναν μελλοντοστραφή προγραμματισμό κεφαλαίου και ρευστότητας, προκειμένου να απορροφούν πιθανές διαταραχές και να συνεχίζουν να παρέχουν χρηματοδότηση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται επίσης υπό πίεση.
Εποπτικά μέτρα ποσοτικού και ποιοτικού χαρακτήρα
Οι συνολικές κεφαλαιακές απαιτήσεις και κατευθύνσεις όσον αφορά το CET1 για το 2027 παρέμειναν σε γενικές γραμμές σταθερές σε 11,3% των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού, σε σύγκριση με 11,2% το 2026. Η απαίτηση του Πυλώνα 2 που πρέπει να καλύπτεται με κεφάλαιο CET1 εξακολούθησε να είναι επίσης σε γενικές γραμμές σταθερή σε 1,2%, έναντι 1,1% το 2026. Οι μη δεσμευτικές κατευθύνσεις του Πυλώνα 2 για το 2027 παρέμειναν αμετάβλητες σε 1,1%.
Ομοίως, οι συνολικές κεφαλαιακές απαιτήσεις και κατευθύνσεις που θα είναι εφαρμοστέες το 2027, όσον αφορά το συνολικό κεφάλαιο, εξακολούθησαν να είναι σε γενικές γραμμές σταθερές σε 15,7% των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού, σε σύγκριση με 15,6% το 2026, οι δε συνολικές κεφαλαιακές απαιτήσεις του Πυλώνα 2 συνέχισαν να διαμορφώνονται γύρω στο 2%.
Για την αντιμετώπιση του κινδύνου υπερβολικής μόχλευσης, η ΕΚΤ εφάρμοσε δεσμευτικές απαιτήσεις του Πυλώνα 2 για τον δείκτη μόχλευσης σε 14 τράπεζες. Επίσης, όρισε μη δεσμευτικές κατευθύνσεις του Πυλώνα 2 για τον δείκτη μόχλευσης για πέντε τράπεζες προκειμένου να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους σε δυσμενείς συνθήκες.
Η μέση συνολική βαθμολογία SREP το 2026 παρέμεινε αμετάβλητη στο 2,5. Το 86% των τραπεζών έλαβε την ίδια συνολική βαθμολογία όπως το 2025, η δε μείωση ή αύξηση της βαθμολογίας τους οφείλεται κυρίως σε μη χρηματοοικονομικούς κινδύνους.
Το 2026 η ΕΚΤ εξέδωσε νέα μέτρα ποιοτικού χαρακτήρα σε 78 τράπεζες. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ο αριθμός αυτών των νέων μέτρων μειώθηκε κατά περίπου 50%. Δίνεται μεγαλύτερη προτεραιότητα στις ουσιώδεις αδυναμίες και στις σημαντικές εποπτικές ανησυχίες. Για σοβαρές και επίμονες ανεπάρκειες αναλαμβάνονται γρήγορα περαιτέρω ενέργειες και, αν οι τράπεζες αδυνατούν να διορθώσουν αυτές τις ανεπάρκειες, λαμβάνονται μέτρα επιβολής συμμόρφωσης. Τα νέα μέτρα ποιοτικού χαρακτήρα αφορούσαν πρωτίστως τον πιστωτικό κίνδυνο (33%), την εσωτερική διακυβέρνηση (24%) και τον λειτουργικό κίνδυνο (12%). Αυτά τα μέτρα στόχευαν σε ελλείψεις στη διαχείριση μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, στην αποτελεσματικότητα των διοικητικών οργάνων, καθώς και στη συγκεντρωτική καταγραφή και αναφορά κινδύνων.
Ο λειτουργικός κίνδυνος και ο κίνδυνος τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ) εξακολούθησαν να αποτελούν μία από τις κατηγορίες με τις χαμηλότερες βαθμολογίες, καθώς στο 92% των σημαντικών ιδρυμάτων αποκαλύφθηκαν ανεπάρκειες σε ό,τι αφορά την κυβερνοασφάλεια, τη διαχείριση κινδύνων τρίτων και τους ελέγχους κινδύνων ΤΠΕ.
Οι τράπεζες χρειάστηκε επίσης να ενισχύσουν τις ικανότητές τους σε ό,τι αφορά τη συγκεντρωτική καταγραφή και αναφορά κινδύνων, καθώς οι αδυναμίες ως προς την ποιότητα των δεδομένων και την αρχιτεκτονική ΤΠ, όπως και η υπερβολική εξάρτηση από μη αυτοματοποιημένες διαδικασίες συνέχισαν να παρεμποδίζουν την αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων.
Εποπτικές προτεραιότητες για την περίοδο 2027-29
Οι εποπτικές προτεραιότητες για την περίοδο 2027-29 αντανακλούν το περιβάλλον κινδύνων και διασφαλίζουν τη συνέχεια με την προηγούμενη δέσμη εποπτικών προτεραιοτήτων. Οι δύο βασικές προτεραιότητες σε αυτόν τον κύκλο είναι η ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής ανθεκτικότητας των τραπεζών σε γεωπολιτικούς κινδύνους και μακροχρηματοπιστωτικές διαταραχές, καθώς και η ενδυνάμωση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας και των ικανοτήτων ΤΠΕ.
Η πρώτη προτεραιότητα επικεντρώνεται στα συνετά κριτήρια έγκρισης πιστώσεων και στην τιμολόγηση δανείων με βάση τον κίνδυνο. Επιπλέον, οι εποπτικές αρχές θα συνεχίσουν να αξιολογούν κατά πόσον ο κανονισμός για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (Capital Requirements Regulation – CRR III) έχει εφαρμοστεί με ακρίβεια και συνέπεια, ιδίως σε ό,τι αφορά τον υπολογισμό των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού για τον πιστωτικό και τον λειτουργικό κίνδυνο βάσει της τυποποιημένης προσέγγισης.
Επιπλέον, οι εποπτικές αρχές θα αντιμετωπίσουν δυνητικές ευπάθειες των τραπεζών με ουσιώδη ανοίγματα σε μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης επενδυτικών ταμείων και άλλων δραστηριοτήτων στις ιδιωτικές αγορές. Θα επανεξετάσουν τις στρατηγικές τιτλοποίησης με μεταφορά σημαντικού κινδύνου και τον τρόπο με τον οποίο αυτές έχουν ενσωματωθεί στη διαχείριση κινδύνων και στον κεφαλαιακό προγραμματισμό των τραπεζών.
Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το κλίμα και τη φύση εξακολουθούν να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της πρώτης προτεραιότητας. Μια θεματική εξέταση το 2027 θα αξιολογήσει τον προληπτικό σχεδιασμό της μετάβασης των τραπεζών. Επιπλέον, θα συνεχιστούν οι εργασίες για τις επίμονες αδυναμίες στη διαχείριση του φυσικού κινδύνου.
Η δεύτερη προτεραιότητα επικεντρώνεται στη διόρθωση από την πλευρά των τραπεζών των ουσιωδών ανεπαρκειών όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων ΤΠΕ. Οι δραστηριότητες θα περιλαμβάνουν επιτόπιες επιθεωρήσεις σχετικά με την κυβερνοασφάλεια και τη διαχείριση κινδύνων τρίτων, δοκιμές παρείσδυσης βάσει απειλών στο πλαίσιο της νομοθετικής πράξης για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα και στοχευμένες αξιολογήσεις των εξαρτήσεων από παρόχους υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους.
Οι εποπτικές αρχές θα αξιολογήσουν τις αντιδράσεις των τραπεζών στις κυβερνοαπειλές που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), καθώς και την ετοιμότητά τους για τη μετάβαση στη μετακβαντική κρυπτογραφία. Επιπλέον, οι εποπτικές αρχές θα συνεργάζονται ολοένα και περισσότερο με τον κλάδο και άλλες αρμόδιες αρχές όσον αφορά τη διαχείριση των κινδύνων που απορρέουν από περιπτώσεις χρήσης ΤΝ.
Τέλος, οι τράπεζες θα πρέπει να διορθώσουν τις ουσιώδεις αδυναμίες ως προς την ικανότητα συγκεντρωτικής καταγραφής και αναφοράς κινδύνων εντός των συμφωνημένων προθεσμιών και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, να λάβουν μέτρα επιβολής συμμόρφωσης.
Μεταρρύθμιση και μεθοδολογίες της SREP
Χάρη στη μεταρρύθμιση της SREP που ολοκλήρωσε η ΕΚΤ το 2026, οι εποπτικές αξιολογήσεις έχουν καταστεί πιο αποτελεσματικές, πιο αποδοτικές και βασίζονται περισσότερο στον κίνδυνο. Ως αποτέλεσμα του αναθεωρημένου πλαισίου ανοχής κινδύνων και των πολυετών αξιολογήσεων, οι τράπεζες και οι εποπτικές αρχές μπορούν να επικεντρωθούν στους πιο ουσιώδεις κινδύνους και στις σημαντικές αναδυόμενες ανησυχίες. Ως εκ τούτου, οι αποφάσεις SREP είναι συντομότερες και δίνουν έμφαση στις βασικές ευπάθειες των τραπεζών, με αποτέλεσμα την επιβολή λιγότερων μέτρων ποιοτικού χαρακτήρα. Καθώς ενσωματώνουν πλήρως τον μελλοντοστραφή σχεδιασμό των εποπτικών δραστηριοτήτων, τα προγράμματα εξέτασης και τα αποτελέσματα της SREP κοινοποιούνται πλέον νωρίτερα από ό,τι παλαιότερα.
Η αναθεωρημένη μεθοδολογία του Πυλώνα 2 χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στον φετινό κύκλο της SREP για τον καθορισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων που θα ισχύσουν από τον Ιανουάριο του 2027. Η μεθοδολογία αυτή μειώνει την πολυπλοκότητα και δημιουργεί πιο άμεση σύνδεση μεταξύ των κεφαλαιακών απαιτήσεων και των παραγόντων κινδύνου. Δεν οδήγησε σε μεταβολή των συνολικών κεφαλαιακών απαιτήσεων σε επίπεδο συστήματος, αλλά μεταβάλλει τις απαιτήσεις κάθε τράπεζας ώστε να αποτυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα συγκεκριμένα για κάθε τράπεζα προφίλ κινδύνου στο πλαίσιο της αναθεωρημένης μεθοδολογίας.
Επιπλέον, οι εποπτικές αρχές ήταν ιδιαίτερα προσεκτικές σε ενδεχόμενες επικαλύψεις των απαιτήσεων του Πυλώνα 1 και του Πυλώνα 2 στο πλαίσιο της εφαρμογής από την ΕΕ των τελικών μεταρρυθμίσεων του πλαισίου Βασιλεία ΙΙΙ, οι οποίες επηρεάζουν τον υπολογισμό των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού. Οι επιδράσεις του CRR III μέχρι στιγμής ήταν γενικά μικρές και διαφορετικές μεταξύ των τραπεζών, οδηγώντας συχνά σε μείωση των κεφαλαιακών απαιτήσεων του Πυλώνα 1. Στις περιπτώσεις όπου οι απαιτήσεις του Πυλώνα 1 αυξήθηκαν και εντοπίστηκαν επικαλύψεις, η ΕΚΤ μείωσε τις απαιτήσεις του Πυλώνα 2. Η ΕΚΤ θα συνεχίσει να παρακολουθεί αυτές τις επιδράσεις και να αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο διπλού υπολογισμού των κινδύνων κατά περίπτωση καθώς οι νέοι κανόνες θα εφαρμόζονται σταδιακά.
Μετά την εισαγωγή της αναθεωρημένης μεθοδολογίας του Πυλώνα 2 εφέτος και της μεθοδολογίας ρευστότητας που θα αρχίσει να εφαρμόζεται από το 2027, δεν αναμένονται περαιτέρω αλλαγές στις μεθοδολογίες SREP τα επόμενα δύο έτη και οι μελλοντικές αναθεωρήσεις θα είναι λιγότερο συχνές από ό,τι την περίοδο μεταρρύθμισης της SREP. Έτσι, οι τράπεζες θα αποκτήσουν ένα σταθερότερο εποπτικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό κεφαλαίου και ρευστότητας και τον στρατηγικό σχεδιασμό τους, ενώ παράλληλα θα διατηρηθούν τα απαραίτητα πρότυπα εποπτικής αυστηρότητας και ανθεκτικότητας.
Ακολούθησε το Politics24
Οι σημαντικότερες πολιτικές ειδήσεις και αναλύσεις, χωρίς περιττό θόρυβο.