Του Κώστα Ράπτη
Οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν πάνε καλά. Αυτό τουλάχιστον ισχυρίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ. Το ίδιο όμως ισχύει και για τις πολεμικές προετοιμασίες των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε πρωτοφανή συγκέντρωση στρατιωτικής δύναμης στην περιοχή.
Ουδείς δύναται ρεαλιστικά να πιστεύει ότι οι συνομιλίες είναι κάτι άλλο από προσχηματικές και ότι η πολεμική μηχανή που έχει ήδη κινητοποιηθεί θα μείνει αναξιοποίητη. Σε αντίθεση δε με τον περσινό “Πόλεμο των Δώδεκα Ημερών”, τα πλήγματα που αναμένεται να ανταλλαγούν, τόσο από αμερικανικής όσο και από ιρανικής πλευράς, δεν θα είναι διόλου “χορογραφημένα”. Αναλυτές κάνουν λόγο για σχεδιαζόμενα συντριπτικά πλήγματα κατά των υποδομών αλλά και της ηγεσίας του Ιράν, ώστε να προκύψει, αν όχι “αλλαγή καθεστώτος”, τουλάχιστον μια κατάσταση μακράς αποδυνάμωσης και απομόνωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αντίστοιχη με αυτήν του Ιράκ κατά τη δεκαετία του ’90.
Μένει να φανεί, βέβαια, η αποτελεσματικότητα τέτοιων τακτικών, στον βαθμό που έχει αποκλεισθεί η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων επί του εδάφους, αλλά και η αξιοποίηση ως αμερικανικού εφαλτηρίου στρατιωτικών βάσεων οι οποίες να βρίσκονται εκτός του βεληνεκούς των ιρανικών αντιμέτρων. Η μεγάλη μετακίνηση αεροσκαφών ανεφοδιασμού από τον Ατλαντικό προς Ανατολάς παραπέμπει στην επιλογή επιχειρήσεων εξ αποστάσεως. Πόσω μάλλον που πληροφορίες θέλουν την Κίνα να έχει θέσει στη διάθεση των Ιρανών κάθε απαραίτητη δορυφορική πληροφορία για τις κινήσεις δυνάμεων στην περιοχή.
Περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία, προσπαθούν να αποτρέψουν την πορεία προς τη γενικευμένη ανάφλεξη, όμως στην Ουάσινγκτον ο λόγος του Ισραήλ και των φίλων του μετρά πάντοτε παραπάνω. Για τους τελευταίους, η ώρα για την οριστική αποδυνάμωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του “άξονα της αντίστασης”, του οποίου αυτή έχει ηγηθεί, είναι τώρα. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης το “τώρα” μπορεί να αναφέρεται ακόμη και στο τρέχον σαββατοκύριακο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πάντως συνεχίζοντας το παιχνίδι της στρατηγικής αμφισημίας μίλησε για τις αεροπορικές επιδρομές που οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν τον περασμένο Ιούνιο, επισημαίνοντας πως η πυρηνική δυναμική του Ιράν “αποδεκατίστηκε”, και πρόσθεσε χαρακτηριστικά: “Εμείς ενδεχομένως να το πάμε ένα βήμα παραπάνω ή ίσως όχι. Θα το μάθετε στις επόμενες, πιθανόν, δέκα ημέρες”.
Άκαμπτη η Τεχεράνη
Εξαιρετικά συζητήσιμο παραμένει το τι είδους “ντιλ” μπορεί να διευκολύνει αυτό το οιονεί τελεσίγραφο. Ιρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν εκ νέου την Τρίτη στη Γενεύη και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε πως συμφώνησαν σε βασικές αρχές”. Μάλιστα υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε πως το Ιράν θα καταθέσει γραπτή πρόταση σχετικά με το πώς θα ανταποκριθεί στις αμερικανικές ανησυχίες.
“Δεν μπορούν να έχουν ένα πυρηνικό όπλο, είναι πολύ απλό. Δεν μπορείς να έχεις ειρήνη στη Μέση Ανατολή, εάν αυτοί έχουν ένα πυρηνικό όπλο”, τόνισε ο Τραμπ. Αν ήταν έτσι, τα πράγματα θα ήσαν απλά. Όμως το πρόβλημα ποτέ δεν ήταν αυτό. Το Ιράν διακηρύσσει ότι οι θρησκευτικές του αρχές απαγορεύουν την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, ενώ δέχθηκε να θέσει το πυρηνικό του πρόγραμμα υπό διεθνή επιτήρηση, βάσει τις διεθνούς συμφωνίας του 2015, την οποία τρία χρόνια μετά “έσκισε” ο ίδιος ο Τραμπ.
Το ζήτημα ότι η Τεχεράνη δεν δέχεται να διαπραγματευθεί επί των ισραηλινής εμπνεύσεως μαξιμαλιστικών απαιτήσεων, να παραιτηθεί πλήρως από το κυριαρχικό δικαίωμα να διατηρεί πυρηνικό πρόγραμμα, να αφοπλισθεί επί της ουσίας μέσω περιορισμών στο βαλλιστικό του οπλοστάσιο και να αλλάξει την “περιφερειακή συμπεριφορά” του, εγκαταλείποντας συμμάχους όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι.
Με επιστολή του προς τον Γενικό Γραμματέα και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ, Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί, κατήγγειλε τις συνεχιζόμενες απειλές χρήσης βίας από τις ΗΠΑ, κάνοντας λόγο για “κατάφωρη παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου” που “ενέχει τον κίνδυνο να βυθίσει την περιοχή σε νέο κύκλο κρίσης και αστάθειας”.
Η Τεχεράνη υπογραμμίζει ότι “δεν επιδιώκει ένταση και δεν θα ξεκινήσει κανέναν πόλεμο”, αλλά σε περίπτωση επίθεσης “θα απαντήσει αποφασιστικά και αναλογικά”, βάσει του Άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καθιστώντας νόμιμους στόχους “όλες τις βάσεις, εγκαταστάσεις και τα μέσα της εχθρικής δύναμης στην περιοχή”, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να φέρουν “πλήρη και άμεση ευθύνη” για τις “ανεξέλεγκτες” συνέπειες.
Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου προειδοποίησε: “Αν οι αγιατολάχ κάνουν το λάθος να μας επιτεθούν, θα αντιμετωπίσουν μια απάντηση που δεν μπορούν καν να φανταστούν”.
Σε αυτό το φόντο, η τιμή του αμερικανικού αργού έφτασε την Πέμπτη σε υψηλό έξι μηνών, ήτοι στα 66,62 δολάρια, με αύξηση +2,19%. Νωρίτερα, είχε φτάσει και τα 66,71 δολάρια, την υψηλότερη τιμή από τον περασμένο Αύγουστο. Το πετρέλαιο Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας έφτασε τα 71,76 δολάρια το βαρέλι, με αύξηση 2%.
Κοινά ρωσο-ιρανικά γυμνάσια στη Θάλασσα του Ομάν
Η παρεμβολή του ρωσικού παράγοντα γίνεται εν τω μεταξύ όλο και πιο εμφανής. Το Ιράν και η Ρωσία πραγματοποίησαν την Πέμπτη, ναυτικά γυμνάσια στη Θάλασσα του Ομάν και στον βόρειο Ινδικό Ωκεανό, λίγες ημέρες αφότου οι Φρουροί της Επανάστασης διεξήγαγαν στρατιωτικές ασκήσεις στο Στενό του Ορμούζ. “Η σύγκλιση και ο συντονισμός σε κοινά μέτρα για την αντιμετώπιση δραστηριοτήτων που απειλούν τη ναυτιλιακή ασφάλεια καθώς και η καταπολέμηση της θαλάσσιας τρομοκρατίας είναι μεταξύ των κύριων στόχων αυτών των κοινών γυμνασίων”, δήλωσε, σύμφωνα με το πρακτορείο Fars, ο Ιρανός διοικητής του Πολεμικού Ναυτικού, Χασάν Μαχσουντλού.
Την ίδια ημέρα το Ιράν εξέδωσε αεροπορική οδηγία (ΝΟΤΑΜ) για προγραμματισμένες εκτοξεύσεις πυραύλων σε περιοχές στο νότιο τμήμα της χώρας, σύμφωνα με ενημέρωση από την αμερικανική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας (FAA).
Το Κρεμλίνο πάντως διευκρίνισε ότι τα κοινά ναυτικά γυμνάσια είχαν σχεδιασθεί πολύ πριν από τις τρέχουσες εντάσεις και κάλεσε τόσο την Τεχεράνη όσο και “άλλα μέρη” να επιδείξουν σύνεση και αυτοσυγκράτηση.
Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε επίσης ότι η πρόταση να μεταφερθεί ουράνιο από το Ιράν στο πλαίσιο μιας συμφωνία για να αμβλύνει τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται ακόμη στο τραπέζι, αλλά αυτό είναι κάτι που θα το αποφασίσει η Τεχεράνη.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, προειδοποίησε την Τετάρτη, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο σαουδαραβικό τηλεοπτικό δίκτυο Al Arabiya, ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν θα είχε “σοβαρές συνέπειες” και κάλεσε να επιδειχθεί αυτοσυγκράτηση και να συνεχιστεί η προσπάθεια εξεύρεσης λύσης, ώστε η Ισλαμική Δημοκρατία να εξακολουθήσει να έχει ειρηνικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
“Παρακολουθώ προσεκτικά τις αντιδράσεις στην περιοχή, ιδιαίτερα από τις αραβικές χώρες και τις μοναρχίες του Κόλπου. Κανένας δεν θέλει περαιτέρω κλιμάκωση. Οι πάντες καταλαβαίνουν πως αυτό είναι παιχνίδι με τη φωτιά”, πρόσθεσε.