Υπάρχουν φράσεις που ακούγονται ουδέτερες και στην πραγματικότητα είναι όλα όσα χρειάζεται να ξέρεις. Μια τέτοια είπε ο Αλέξης Τσίπρας στο Ηράκλειο: «Ανοιχτό σε όλους, χωρίς αποκλεισμούς, αλλά και χωρίς αποκλειστικότητες αξιωμάτων». Λίγες λέξεις, αλλά αρκετές για να καταλάβεις πού πάει το νέο του εγχείρημα — και τι αφήνει πίσω.
Δεν είναι reunion
Το νέο κόμμα που διαμορφώνεται γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό δεν θα λειτουργήσει ως επανασύνδεση παλιών προσώπων που απλώς επιστρέφουν στις παλιές τους θέσεις. Αυτό είναι το πρώτο και σαφέστατο μήνυμα. Όποιος θέλει να μπει στο νέο εγχείρημα, το κάνει από την αρχή και χωρίς εγγυήσεις. Δεν υπάρχουν κληρονομικά αξιώματα, δεν υπάρχουν δεδομένοι ρόλοι, δεν υπάρχουν εσωκομματικά προνόμια που μεταφέρονται αυτόματα από τον προηγούμενο κύκλο.
Ο λόγος δεν είναι μόνο εικόνας. Είναι βαθύτερα δομικός. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ΣΥΡΙΖΑ στα τελευταία χρόνια δεν ήταν αποκλειστικά πολιτικό — ήταν η εσωτερική στασιμότητα, οι ισορροπίες που έγιναν βαρίδια, τα πρόσωπα που λειτούργησαν ως μηχανισμοί αυτοσυντήρησης και όχι ως δυνάμεις ανανέωσης. Αυτό κόστισε εκλογικά, και ο Τσίπρας το γνωρίζει καλά.
Νέο brand, γνώριμος πυρήνας — αλλά με διαφορετικούς όρους
Η στρατηγική που διαφαίνεται συνδυάζει δύο στοιχεία: νέα πρόσωπα που θα δώσουν στο κόμμα φρεσκάδα και δυναμισμό, και παλιά στελέχη που φέρνουν εμπειρία και αίσθηση συνέχειας. Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι κανένας από τους «παλιούς» δεν θεωρείται δεδομένος. Η πρόσκληση είναι ανοιχτή, αλλά οι όροι είναι νέοι.
Αυτό είναι ίσως και το πιο δύσκολο στοίχημα: να συνυπάρξουν άνθρωποι με ιστορία και ρόλους χωρίς να ξαναπέσουν στις παλιές παγίδες των εσωτερικών αντιπαραθέσεων. Να χτιστεί κάτι που δεν θα καταρρεύσει ξανά από μέσα, πριν καν αντιμετωπίσει τις εξωτερικές προκλήσεις.
Το κοινό που μετράει δεν είναι τα στελέχη
Πέρα από τις εσωκομματικές ισορροπίες, το βλέμμα του Τσίπρα στρέφεται αλλού. Το αφήγημα της «επιστροφής» δεν απευθύνεται στους παλιούς συνταξιδιώτες του, αλλά σε όσους έχασε στην πορεία: νέους ανθρώπους που απογοητεύτηκαν, εργαζόμενους που ένιωσαν ότι δεν εκπροσωπούνται, μικρομεσαίους που αναζητούν κάτι διαφορετικό από το κυβερνητικό αφήγημα της ΝΔ αλλά και από μια αριστερά που φαίνεται κουρασμένη.
Γιατί το ερώτημα που θα κρίνει αν το εγχείρημα πετύχει δεν είναι ποιος θα επιστρέψει στο κόμμα. Είναι ποιος θα επιστρέψει στην κάλπη.