ΠΑΣΟΚ: Οκτώ παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος, αλλά το τεστ είναι η εφαρμογή

Ο Νίκος Ανδρουλάκης και η Μιλένα Αποστολάκη παρουσίασαν την Τρίτη 13 Οκτωβρίου την πρόταση νόμου του ΠΑΣΟΚ για το ιδιωτικό χρέος, με οκτώ παρεμβάσεις που καλύπτουν οφειλές προς το Δημόσιο, κόκκινα δάνεια, προστασία περιουσίας και λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης. Το σχέδιο επαναφέρει στο προσκήνιο τις 120 δόσεις και προτείνει, μεταξύ άλλων, αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Όμως η παρουσίαση ενός εκτενούς καταλόγου μέτρων δεν αρκεί για να κριθεί αν αυτά μπορούν να εφαρμοστούν, ποιους θα καλύψουν και με ποιο κόστος.

Οκτώ παρεμβάσεις σε διαφορετικά πεδία

Σύμφωνα με την παρουσίαση που κατέγραψε το iEidiseis, η πρόταση περιλαμβάνει προστασία της κύριας κατοικίας και της αγροτικής περιουσίας, ρύθμιση οφειλών σε έως 120 δόσεις και αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Προβλέπει ακόμη δικαίωμα πρώτης προτίμησης του δανειολήπτη, ρυθμίσεις για δάνεια σε ελβετικό φράγκο και για εγγυητές, ακατάσχετο επαγγελματικό λογαριασμό και κατάργηση τραπεζικών χρεώσεων που το κόμμα χαρακτηρίζει καταχρηστικές.

Η ευρύτητα της ατζέντας είναι και το πρώτο σημείο που απαιτεί προσοχή: τα μέτρα αφορούν διαφορετικές κατηγορίες οφειλετών και πιστωτών, άρα δεν μπορούν να αξιολογηθούν όλα με τον ίδιο τρόπο. Η προστασία κατοικίας ή αγροτικής περιουσίας, για παράδειγμα, χρειάζεται σαφή κριτήρια και διαδικασία, ενώ οι αλλαγές στους servicers και στον εξωδικαστικό μηχανισμό προϋποθέτουν κανόνες που θα μπορούν να εφαρμοστούν και να ελεγχθούν.

Οι 120 δόσεις και οι όροι που θα κρίνουν τη ρύθμιση

Στο σκέλος των οφειλών προς το Δημόσιο, ο Δημήτρης Σπυράκος, υπεύθυνος του τομέα Ιδιωτικού Χρέους του ΠΑΣΟΚ και βασικός συντάκτης της πρότασης, ανέφερε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ότι προβλέπεται αποπληρωμή σε έως 120 δόσεις, επιτόκιο 3% και διαγραφή του 30% της οφειλής εφόσον ο οφειλέτης τηρήσει τη ρύθμιση. Πρόκειται για συγκεκριμένους όρους, αλλά η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από λεπτομέρειες που δεν αποσαφηνίζονται πλήρως στην παρουσίαση: ποιοι δικαιούνται ένταξη, ποιες οφειλές περιλαμβάνονται και τι ακριβώς συμβαίνει σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής μίας ή περισσότερων δόσεων.

Η Μιλένα Αποστολάκη υποστήριξε ότι οι οφειλές προς την Εφορία ξεπερνούν τα 113 δισ. ευρώ και άσκησε κριτική στην κυβερνητική πρόταση, αναφερόμενη σε επιτόκιο 5,8%, εξαιρέσεις κατηγοριών οφειλών και έλλειψη ουσιαστικών κινήτρων για μείωση τόκων και προσαυξήσεων. Οι αριθμοί και οι αξιολογήσεις αυτοί αποδίδονται στην ίδια και στο ΠΑΣΟΚ· δεν αποτελούν από μόνοι τους ανεξάρτητη αποτίμηση της πρότασης ή των εναλλακτικών της.

Αντίστοιχα, ο Ανδρουλάκης ανέφερε ότι το ιδιωτικό χρέος ανέρχεται σε 238 δισ. ευρώ και υποστήριξε ότι δεν περιορίστηκε παρά τους ευρωπαϊκούς πόρους που εισέρρευσαν στη χώρα τα προηγούμενα χρόνια. Επέκρινε επίσης την κυβέρνηση, λέγοντας ότι χρειάστηκε να περάσουν επτά χρόνια για να αναγνωριστεί η ανάγκη παρέμβασης. Αυτές είναι πολιτικές αιτιάσεις του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, όχι συμπεράσματα που τεκμηριώνονται αυτοτελώς από τα διαθέσιμα στοιχεία της παρουσίασης.

Προστασία περιουσίας και ευθύνη των διαχειριστών

Η πρόταση επιχειρεί να παρέμβει και στη σχέση οφειλετών με πιστωτές και διαχειριστές δανείων. Το δικαίωμα πρώτης προτίμησης του δανειολήπτη, οι αλλαγές στη λειτουργία των servicers και οι προβλέψεις για εγγυητές έχουν ιδιαίτερη σημασία για όσους αντιμετωπίζουν διαδικασίες διαχείρισης ή μεταβίβασης απαιτήσεων. Ωστόσο, η γενική αναφορά σε αυστηρότερους κανόνες δεν αρκεί για να φανεί ποια ακριβώς υποχρέωση θα επιβάλλεται στους διαχειριστές, πώς θα ελέγχεται η συμμόρφωσή τους και ποιες συνέπειες θα προβλέπονται όταν παραβιάζονται οι κανόνες.

Ανάλογη ανάγκη εξειδίκευσης υπάρχει στην προστασία της κύριας κατοικίας και της αγροτικής περιουσίας. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο αν αναγνωρίζεται προστασία, αλλά με ποια εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια, για ποιο χρονικό διάστημα και σε συνδυασμό με ποια ρεαλιστική δυνατότητα αποπληρωμής. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, δεν μπορεί να εκτιμηθεί ούτε η έκταση της προστασίας ούτε ο αντίκτυπός της σε οφειλέτες και πιστωτές.

Από την πολιτική εξαγγελία στη νομοθετική δοκιμασία

Η παρουσίαση ακολούθησε τη δημόσια δέσμευση του ΠΑΣΟΚ, την οποία είχε καταγράψει η Εφημερίδα των Συντακτών στις 12 Οκτωβρίου, να καταθέσει πρόταση για το ιδιωτικό χρέος. Η κίνηση εντάσσεται στην προσπάθεια του κόμματος να προβάλει εναλλακτικές πολιτικές προτάσεις. Η πολιτική αντιπαράθεση, όμως, δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση του σχεδίου: χρειάζονται πλήρες νομοθετικό κείμενο, σαφείς όροι εφαρμογής και τεκμηρίωση για τις δημοσιονομικές και διοικητικές συνέπειες.

Το επόμενο ουσιαστικό τεστ είναι αν οι οκτώ παρεμβάσεις θα κατατεθούν με επαρκή εξειδίκευση και πώς θα τοποθετηθούν τα υπόλοιπα κόμματα και η κυβέρνηση. Για τους οφειλέτες, μετρά αν οι ρυθμίσεις θα είναι προσβάσιμες και διατηρήσιμες, όχι μόνο αν προβλέπουν μεγάλο αριθμό δόσεων. Για το Δημόσιο, τις τράπεζες και τους διαχειριστές, μετρά αν οι κανόνες είναι σαφείς και εφαρμόσιμοι. Μέχρι να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, η πρόταση αποτελεί πολιτικό σχέδιο με συγκεκριμένες κατευθύνσεις — όχι ακόμη απόδειξη ότι το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους θα αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.