Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και η ομάδα του είχαν βάλει αρκετές κόκκινες γραμμές για να δικαιολογήσουν τον πόλεμο των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. Στη συνέντευξη Τύπου της Τετάρτης ο Τραμπ τις αγνόησε σε μεγάλο βαθμό, σημειώνει το Bloomberg σε ανάλυση της συμφωνίας των ΗΠΑ με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
Εξηγώντας την απόφασή του να συμφωνήσει σε μια προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία, ο Τραμπ επανέλαβε ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, συνέχισε υπονοώντας ότι το Ιράν θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο, να του επιτρέπεται να αναπτύσσει βαλλιστικούς πυραύλους και να έχει πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα κεφάλαια.
Αυτά τα τρία ζητήματα είναι στο επίκεντρο της συζήτησης σχετικά με το πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το Ιράν εδώ και χρόνια, από τη συμφωνία του 2015 που υπέγραψαν οι ΗΠΑ, υπό τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, και άλλες μεγάλες δυνάμεις με την Τεχεράνη για να περιορίσουν το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Όχι μόνο αυτό: ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αναφέρει αυτά τα ζητήματα ως βασικούς λόγους για τους οποίους ο Ομπάμα και οι προηγούμενοι πρόεδροι είχαν αποτύχει τόσο παταγωδώς στην αντιμετώπιση της απειλής που αποτελούσε το καθεστώς στην Τεχεράνη.
Σε μια εκπληκτική τροπή των γεγονότων, οι υπέρμαχοι μιας περισσότερο επιθετικής στάσης έναντι του Ιράν, όπως ο πρώην αντιπρόεδρος Μάικ Πενς και η πρώην πρέσβειρα των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Νίκι Χέιλι, αποδοκίμασαν το νέο όραμα του Τραμπ, ενώ μερικοί από τους πιο σφοδρούς επικριτές του προέδρου επευφημούσαν.
“[Ο Τραμπ] κάνει πολλά από τα πράγματα για τα οποία επέκρινε τον Ομπάμα”, δήλωσε ο Κρίστιαν Γουίτον, σύμβουλος του Υπουργείου Εξωτερικών στην κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους και στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ. “Και είτε το εννοεί είτε όχι, τους έχει δείξει πως δεν θα επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις επειδή κάτι τέτοιο θα προκαλέσει τη χειρότερη ύφεση από τη Μεγάλη Ύφεση”.
Το Εθνικό Ιρανοαμερικανικό Συμβούλιο, εν τω μεταξύ, επικρότησε τις τελευταίες εξελίξεις: “Τα μέτρα σε αυτή τη συμφωνία δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως παραχωρήσεις, αλλά μάλλον ως διορθώσεις σε μια πολιτική καταναγκασμού δεκαετιών που ήταν μια παταγώδης αποτυχία και έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο”, ανακοίνωσε.
Λίγες ώρες αργότερα, στο παλάτι των Βερσαλλιών κοντά στο Παρίσι, ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Βεβαίως, έχει ένα ιστορικό στο να υιοθετεί αρχικά μια σκληρή στάση μόνο και μόνο για να την ανατρέψει λίγες ημέρες – μερικές φορές ακόμη και ώρες – αργότερα. Και τα γεράκια του Ιράν μπορεί να μην χρειάζεται να ανησυχούν πολύ: Η ενδιάμεση συμφωνία ανοίγει την πόρτα για άλλες 60 ημέρες διαπραγματεύσεων, ενώ ο Τραμπ δεν έχει αποκαλύψει τίποτα ακόμα.
Η κυβέρνηση του Τραμπ έχει αναφέρει ότι το Ιράν έχει αποδυναμωθεί τόσο οικονομικά και στρατιωτικά που οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει τον στόχο τους για μείωση των απειλών και μάλιστα άνοιξαν την πόρτα για την επανένταξη της χώρας στην παγκόσμια οικονομία, εάν οι ηγέτες της επιλέξουν αυτή την οδό.
Αλλά υπήρχαν πολλά στη συνέντευξη Τύπου που εξέπληξαν ακόμη και τους υποστηρικτές του προέδρου.
Πάρτε για παράδειγμα το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν. Λίγες μέρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ δήλωσε ότι ο στόχος των ΗΠΑ ήταν να “καταστρέψουν την πυραυλική απειλή” που θέτει το Ιράν.
Ο Τραμπ δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το συγκεκριμένο θέμα στη συνέντευξη Τύπου που σηματοδότησε το τέλος της συνόδου κορυφής της Ομάδας των Επτά στο Εβιάν της Γαλλίας. Μάλιστα, χλεύασε όσους του προσέφεραν συμβουλές, λέγοντας ότι επικεντρώνονται στο λάθος πράγμα με την εμμονή με τους βαλλιστικούς πυραύλους. “Εννοώ, πρέπει να έχουν μερικούς επειδή άλλοι άνθρωποι έχουν μερικούς”, είπε.
“Οι πύραυλοι δεν είναι το πρόβλημα”, δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. “Χτυπούν μια μικρή τοποθεσία, αλλά δεν ανατινάζουν τον πλανήτη”.
Ο πρόεδρος ακολούθησε την ίδια προσέγγιση με τον εμπλουτισμό πυρηνικού υλικού. Για χρόνια, αυτός και πολλοί Ρεπουμπλικάνοι επικριτές του Ιράν αμφισβητούν γιατί θα πρέπει να επιτρέπεται στην Τεχεράνη να εμπλουτίζει ουράνιο εάν -όπως επιμένει- δεν θέλει πυρηνικά όπλα. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε μάλιστα στο Fox News τον Μάιο ότι το Ιράν πρέπει να “απομακρυνθεί από τον εμπλουτισμό”.
Με τον Ρούμπιο να στέκεται ακριβώς πίσω του την Τετάρτη, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι δεν συμφωνεί πλέον.
“Είναι λίγο δύσκολο όταν άλλοι άνθρωποι το έχουν, άλλα γειτονικά κράτη το έχουν, και δεν τους αφήνεις να το έχουν για σκοπούς ενέργειας και τέτοια πράγματα”, είπε ο Τραμπ. “Πρέπει να επιδείξεις λίγη κοινή λογική”.
Η τρίτη κόκκινη γραμμή που ξεπέρασε ο Τραμπ επικεντρώθηκε στα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν. Η χώρα έχει δισεκατομμύρια δολάρια σε λογαριασμούς στο εξωτερικό, τους οποίους οι ΗΠΑ έχουν παγώσει, απαγορεύοντας στις τράπεζες να απελευθερώσουν. Αυτό βασίζονταν στη λογική ότι το Ιράν είναι ένας από τους κορυφαίους κρατικούς χορηγούς της τρομοκρατίας, χρηματοδοτώντας οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και η Χαμάς στη Γάζα.
“Δεν είναι δικά μας χρήματα, είναι δικά τους χρήματα – και τα παγώσαμε σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή”, είπε ο Τραμπ. “Υποθέτω ότι θα πρέπει να τα επιστρέψουμε, ξέρετε. Αν δεν τα επιστρέφαμε, κανείς δεν θα επένδυε ποτέ ξανά στο δολάριο”.
Αυτή η ιδέα προκάλεσε την έντονη αντίθεση από ορισμένους από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του προέδρου, συμπεριλαμβανομένου του γερουσιαστή Τεντ Κρουζ, ενός Ρεπουμπλικάνου από το Τέξας.”Η ιστορία μας διδάσκει ότι το να δίνουμε δισεκατομμύρια δολάρια σε θεοκρατικούς τρελούς που θέλουν να μας δολοφονήσουν δεν είναι καλή ιδέα”, είπε ο Κρουζ σε μια συνέντευξη.