Πενήντα δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας, μιας πολιτικής παράταξης που από την πρώτη ημέρα της ύπαρξής της συνδέθηκε άμεσα με τη μεταπολιτευτική πορεία της Ελλάδας.
Από την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Αθήνα και τη δημιουργία του νέου πολιτικού σκηνικού μετά την πτώση της δικτατορίας, μέχρι τη σημερινή εποχή του Κυριάκου Μητσοτάκη, η Νέα Δημοκρατία πέρασε από σχεδόν κάθε πιθανή πολιτική κατάσταση: μεγάλες εκλογικές νίκες, βαριές ήττες, κυβερνήσεις, αντιπολίτευση, εσωκομματικές συγκρούσεις, αλλαγές ηγεσίας και περιόδους κατά τις οποίες η ίδια η πολιτική της ταυτότητα βρέθηκε υπό επαναπροσδιορισμό.
Η ιστορία της δεν είναι απλώς η ιστορία ενός κόμματος. Είναι σε μεγάλο βαθμό και η ιστορία της ίδιας της Μεταπολίτευσης.
1974: Η γέννηση μέσα από τη Μεταπολίτευση
Η Νέα Δημοκρατία ιδρύθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1974, λίγους μόλις μήνες μετά την κατάρρευση της δικτατορίας.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα σε μια στιγμή κατά την οποία το ζητούμενο ήταν η αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας και η δημιουργία ενός σταθερού πολιτικού συστήματος.
Η νέα παράταξη δημιουργήθηκε με στόχο να εκφράσει έναν ευρύτερο χώρο της κεντροδεξιάς, αλλά ταυτόχρονα να απομακρυνθεί από τα χαρακτηριστικά του προδικτατορικού πολιτικού συστήματος.
Λίγες εβδομάδες αργότερα ήρθε και η πρώτη μεγάλη εκλογική επιβεβαίωση. Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1974, η Νέα Δημοκρατία κέρδισε με ποσοστό που ξεπέρασε το 54%, αποκτώντας ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ήταν η πρώτη και καθοριστική στιγμή της παράταξης.
Η Νέα Δημοκρατία δεν ξεκινούσε απλώς ως ένα ακόμη κόμμα. Ξεκινούσε ως ο βασικός πυλώνας της νέας πολιτικής περιόδου.
Η ευρωπαϊκή επιλογή
Η πρώτη περίοδος Καραμανλή συνδέθηκε και με μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές επιλογές της μεταπολεμικής Ελλάδας: την ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Η ευρωπαϊκή πορεία δεν αντιμετωπίστηκε απλώς ως οικονομική επιλογή. Για τον Καραμανλή ήταν πολιτική και γεωστρατηγική κατεύθυνση, που θα έβαζε την Ελλάδα σε ένα σταθερό ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η συμφωνία προσχώρησης υπογράφηκε το 1979 και δύο χρόνια αργότερα, το 1981, η Ελλάδα έγινε μέλος της τότε Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.
Την ίδια περίοδο ολοκληρωνόταν η θεσμική οικοδόμηση της Μεταπολίτευσης και η Νέα Δημοκρατία είχε ήδη διαμορφώσει τον βασικό της πολιτικό ρόλο.
1981: Η μεγάλη αλλαγή και η μακρά αντιπολίτευση
Το 1981 αποτέλεσε σημείο καμπής.
Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου κέρδισε τις εκλογές και η Νέα Δημοκρατία πέρασε στην αντιπολίτευση.
Η αλλαγή αυτή σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής. Το ΠΑΣΟΚ κυριάρχησε για μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 1980, ενώ η Νέα Δημοκρατία αναζητούσε νέο πολιτικό βηματισμό.
Στην ηγεσία πέρασαν διαδοχικά ο Γεώργιος Ράλλης, ο Ευάγγελος Αβέρωφ και στη συνέχεια ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.
Η δεκαετία ήταν περίοδος έντονης πολιτικής πόλωσης, με τη Νέα Δημοκρατία να προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετώπιζε την κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ.
1990: Η επιστροφή στην εξουσία
Η μεγάλη επιστροφή ήρθε το 1990.
Με αρχηγό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, η Νέα Δημοκρατία κατάφερε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση ύστερα από μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων και πολιτικής αστάθειας.
Η κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με μια δύσκολη οικονομική πραγματικότητα και επιχείρησε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του κράτους και της οικονομίας.
Ταυτόχρονα, το Μακεδονικό και οι μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις δημιούργησαν ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την τετραετία και το 1993 η Νέα Δημοκρατία πέρασε ξανά στην αντιπολίτευση.
2004: Η δεύτερη μεγάλη επιστροφή
Μετά από μια μακρά περίοδο στην αντιπολίτευση, η Νέα Δημοκρατία επέστρεψε στην κυβέρνηση το 2004.
Ο Κώστας Καραμανλής κέρδισε τις εκλογές και ανέλαβε πρωθυπουργός, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο για την παράταξη.
Το σύνθημα της «επανίδρυσης του κράτους» εξέφραζε την προσπάθεια να παρουσιαστεί μια διαφορετική αντίληψη για τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και της οικονομίας.
Η Νέα Δημοκρατία κέρδισε ξανά τις εκλογές του 2007, όμως η δεύτερη κυβερνητική περίοδος αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη.
Η οικονομική κρίση που ακολούθησε άλλαξε ριζικά το πολιτικό σκηνικό και η εκλογική ήττα του 2009 σηματοδότησε την έναρξη μιας από τις πιο δύσκολες περιόδους στην ιστορία της παράταξης.
2012: Η εποχή της κρίσης
Το 2012 η Ελλάδα βρισκόταν πλέον στην καρδιά της οικονομικής κρίσης.
Το πολιτικό σύστημα είχε κατακερματιστεί, τα παραδοσιακά κόμματα έχαναν μεγάλο μέρος της δύναμής τους και η κοινωνική πίεση ήταν πρωτοφανής.
Η Νέα Δημοκρατία, με αρχηγό τον Αντώνη Σαμαρά, βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων.
Μετά τις εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου, σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας και η Νέα Δημοκρατία ανέλαβε ξανά την πρωθυπουργία.
Η περίοδος εκείνη ήταν διαφορετική από κάθε προηγούμενη. Η παράταξη δεν κυβερνούσε πλέον σε συνθήκες κανονικότητας, αλλά μέσα σε ένα περιβάλλον μνημονίων, δημοσιονομικής προσαρμογής, κοινωνικών αντιδράσεων και έντονης αμφισβήτησης.
Το 2015, μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου, ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την κυβέρνηση και η Νέα Δημοκρατία πέρασε ξανά στην αντιπολίτευση.
2016: Η αλλαγή σελίδας με τον Κυριάκο Μητσοτάκη
Η επόμενη μεγάλη αλλαγή ήρθε τον Ιανουάριο του 2016.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και ξεκίνησε μια προσπάθεια ανανέωσης της εικόνας και της πολιτικής φυσιογνωμίας της.
Το κόμμα έδωσε μεγαλύτερο βάρος στην ψηφιακή εποχή, στις μεταρρυθμίσεις, στις επενδύσεις, στη μείωση της φορολογίας και σε ένα πιο φιλελεύθερο οικονομικό αφήγημα.
Η πορεία αυτή κορυφώθηκε στις εκλογές του 2019.
Η Νέα Δημοκρατία επέστρεψε στην κυβέρνηση με αυτοδυναμία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έγινε πρωθυπουργός.
Από την πανδημία στις διπλές εκλογές του 2023
Η πρώτη περίοδος διακυβέρνησης Μητσοτάκη βρέθηκε γρήγορα αντιμέτωπη με γεγονότα που ξεπέρασαν τα ελληνικά σύνορα.
Η πανδημία άλλαξε την καθημερινότητα και την οικονομία, ενώ ακολούθησαν η ενεργειακή κρίση και ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Παράλληλα, η κυβέρνηση αντιμετώπισε σημαντικές πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό, ενώ η Νέα Δημοκρατία διατήρησε την πρωτοκαθεδρία της μέχρι τις εκλογές του 2023.
Το 2023 πραγματοποιήθηκαν δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Η πρώτη, με το σύστημα της απλής αναλογικής, δεν έδωσε αυτοδυναμία. Στη δεύτερη, η Νέα Δημοκρατία εξασφάλισε εκ νέου κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ήταν ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο σε μια ιστορία που είχε ξεκινήσει σχεδόν μισό αιώνα νωρίτερα.
52 χρόνια μετά: Μια παράταξη που άλλαξε μαζί με την Ελλάδα
Κοιτάζοντας τη διαδρομή από το 1974 μέχρι σήμερα, ένα στοιχείο ξεχωρίζει: η Νέα Δημοκρατία δεν έμεινε ίδια.
Άλλαξε αρχηγούς, πολιτικές προτεραιότητες, εκλογικά ακροατήρια και πολιτικό λεξιλόγιο. Βρέθηκε πολλές φορές στην κορυφή και άλλες τόσες υποχρεώθηκε να ξαναχτίσει την πολιτική της επιρροή.
Από τον Καραμανλή της Μεταπολίτευσης μέχρι τον Μητσοτάκη της ψηφιακής εποχής, η παράταξη πέρασε από διαφορετικές εκδοχές της ελληνικής πραγματικότητας.
Το 1974 είχε απέναντί της το μεγάλο ερώτημα της δημοκρατικής σταθερότητας.
Το 1981 αντιμετώπισε την πολιτική κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ.
Το 1990 επέστρεψε στην εξουσία μέσα σε ένα δύσκολο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Το 2004 επανήλθε μετά από έντεκα χρόνια.
Το 2012 βρέθηκε στο κέντρο της μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
Το 2019 επέστρεψε ξανά στην αυτοδυναμία.
Και το 2023 επιβεβαίωσε την εκλογική της κυριαρχία για δεύτερη συνεχόμενη αναμέτρηση.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυσή της, η Νέα Δημοκρατία παραμένει ένα από τα βασικά σταθερά σημεία του ελληνικού πολιτικού συστήματος.
Η ιστορία της, όμως, δεν είναι μόνο οι εκλογικές νίκες.
Είναι και οι ήττες, οι κρίσεις, οι αλλαγές προσώπων, οι εσωτερικές αναζητήσεις και οι μεταμορφώσεις που χρειάστηκε να κάνει για να παραμείνει πολιτικά παρούσα.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα μιας διαδρομής 52 ετών: η Νέα Δημοκρατία επιβίωσε επειδή κάθε φορά αναγκάστηκε να αλλάξει μαζί με την εποχή της.
Από τη Μεταπολίτευση μέχρι τη σημερινή Ελλάδα, η παράταξη έχει αφήσει το δικό της αποτύπωμα σε μερικές από τις σημαντικότερες πολιτικές αποφάσεις της χώρας.
Και η ιστορία των 52 χρόνων της, όπως και η ίδια η ελληνική πολιτική ιστορία, παραμένει ανοιχτή.
Ακολούθησε το Politics24
Οι σημαντικότερες πολιτικές ειδήσεις και αναλύσεις, χωρίς περιττό θόρυβο.