Τσίπρας: Καταγγελία για «εξαγορά ψήφων», ζητούμενο η τεκμηρίωση

Άμεση αξιοποίηση των υπερπλεονασμάτων για την ανακούφιση επαγγελματιών και νοικοκυριών ζήτησε ο Αλέξης Τσίπρας, επισκεπτόμενος τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου μεταφορικές επιχειρήσεις στον Βοτανικό. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι υποεκτιμά σκοπίμως τις δημοσιονομικές επιδόσεις για να διανέμει αργότερα χρήματα με εκλογική στόχευση. Η παρέμβαση, την ημέρα κατάθεσης του προσχεδίου προϋπολογισμού για το 2027, αναδεικνύει υπαρκτά αιτήματα του κλάδου, αλλά η καταγγελία περί «εξαγοράς ψήφων» δεν αποτελεί αποδεδειγμένο γεγονός.

Τα αιτήματα των μεταφορέων πίσω από την πολιτική σύγκρουση

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης συναντήθηκε με το Διοικητικό Συμβούλιο της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταφορικών Επιχειρήσεων, συνοδευόμενος από τον γραμματέα του κόμματος, Μίλτο Χατζηγιαννάκη. Ο πρόεδρος της Ένωσης, Ειρηναίος Δημητρίου, έθεσε το υψηλό μεταφορικό κόστος και την επιβάρυνση από τα διόδια.

Στη συζήτηση περιλήφθηκαν επίσης τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, οι υποδομές και η έλλειψη οδηγών. Αυτή η ατζέντα έχει σημασία: το πρόβλημα που περιγράφουν οι μεταφορείς δεν περιορίζεται στην τιμή των καυσίμων ούτε εξαντλείται σε μια έκτακτη χρηματική ενίσχυση.

Ο Τσίπρας συνέδεσε τις πιέσεις στον κλάδο με εκείνες που αντιμετωπίζουν αγρότες και αλιείς, υποστηρίζοντας ότι το αυξημένο ενεργειακό κόστος μετακυλίεται στον καταναλωτή. Πρόκειται για το κεντρικό οικονομικό επιχείρημα της παρέμβασής του: η στήριξη της μεταφοράς και της παραγωγής παρουσιάζεται ως παρέμβαση που μπορεί να αφορά και το κόστος ζωής, όχι μόνο τους επαγγελματίες.

Τι ακριβώς κατήγγειλε για τα υπερπλεονάσματα

Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η επανειλημμένη υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων δεν είναι αποτέλεσμα λανθασμένων προβλέψεων, αλλά συνειδητή κυβερνητική επιλογή. «Επαναλαμβανόμενο λάθος δεν είναι λάθος», ανέφερε, αποδίδοντας στην κυβέρνηση πρόθεση να κρατά πόρους για μεταγενέστερες διανομές, τον Απρίλιο, με προεκλογική στόχευση.

Ζήτησε τα χρήματα να κατευθυνθούν άμεσα «στην αντλία», στους επαγγελματίες και στα νοικοκυριά, αντί να επιστρέφονται ως περιοδικές ενισχύσεις. Συνέδεσε την αύξηση των δημόσιων εσόδων με τον υψηλό ΦΠΑ και τον πληθωρισμό, υποστηρίζοντας ότι οι αναγκαίοι πόροι υπάρχουν ήδη στα δημόσια ταμεία.

Η αιχμή θέτει ένα ουσιαστικό ζήτημα λογοδοσίας: πώς υπολογίζονται οι στόχοι, από πού προκύπτουν οι υπερβάσεις και με ποια κριτήρια επιλέγονται ο χρόνος και οι δικαιούχοι της στήριξης. Δεν αποδεικνύει, όμως, από μόνη της εκλογική σκοπιμότητα. Η ύπαρξη υπερπλεονάσματος και η μεταγενέστερη διανομή πόρων δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν τη βαριά κατηγορία περί «εξαγοράς ψήφων».

Οι αριθμοί χρειάζονται κοινή βάση σύγκρισης

Στην τοποθέτησή του ο Τσίπρας επικαλέστηκε πλεόνασμα άνω του 4% για το τρέχον έτος και υπερπλεονάσματα «πάνω από 3–5 δισ. ευρώ» για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά. Αυτά είναι μεγέθη που ανέφερε ο ίδιος, όχι ανεξάρτητα επιβεβαιωμένες επιδόσεις στο πλαίσιο της συνάντησης.

Η κάλυψη του κατατεθειμένου προσχεδίου από το Moneyreview καταγράφει διαφορετική εκτίμηση για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026: 3,6% του ΑΕΠ, αναθεωρημένο προς τα πάνω. Για το 2027 η πρόβλεψη είναι 3,3%. Το προσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, συνοδευόμενο από τον υφυπουργό Θάνο Πετραλιά.

Οι αριθμοί του πίνακα είναι εκτιμήσεις και προβλέψεις, όχι οριστικά αποτελέσματα. Το 3,3% του 2027 δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αντικρούσει έναν ισχυρισμό που αφορά το 2026. Αντίθετα, η απόσταση ανάμεσα στο «άνω του 4%» και στο 3,6% για το ίδιο έτος απαιτεί διευκρίνιση του ακριβούς δείκτη και της βάσης υπολογισμού. Χρειάζεται επίσης αναλυτική παρουσίαση, ανά έτος, των υπερβάσεων έναντι των αρχικών στόχων.

Ο αντίλογος: πλεόνασμα δεν σημαίνει απεριόριστη δυνατότητα δαπανών

Το βασικό αντίθετο επιχείρημα στην απαίτηση για άμεση διάθεση όλων των πρόσθετων πόρων είναι ότι η δημοσιονομική δυνατότητα δεν κρίνεται μόνο από το ύψος ενός πλεονάσματος. Στο προσχέδιο περιγράφονται όρια αύξησης των καθαρών δαπανών και χρήση ευελιξίας για την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια.

Παράλληλα, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026 και στο 128,8% το 2027, παραμένοντας, σύμφωνα με την ίδια κάλυψη, το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτά τα δεδομένα εξηγούν γιατί μια πρόσθετη παρέμβαση χρειάζεται κοστολόγηση και έλεγχο συμβατότητας με το δημοσιονομικό πλαίσιο. Δεν απαντούν αυτομάτως στο αν η κυβέρνηση έχει επιλέξει τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στη μείωση του χρέους και στην άμεση ανακούφιση.

Επίσης, το προσχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για την ενέργεια κόστους 0,2% του ΑΕΠ το 2027. Επομένως, η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στο δίλημμα «στήριξη ή καθόλου στήριξη». Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις είναι επαρκείς, έγκαιρες και κατάλληλα στοχευμένες. Στην κάλυψη της συνάντησης δεν καταγράφεται ειδική κυβερνητική απάντηση στην καταγγελία περί εκλογικής σκοπιμότητας.

Η πρόταση Τσίπρα και όσα παραμένουν αδιευκρίνιστα

Ο Τσίπρας ζήτησε άμεση κινητοποίηση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και προειδοποίησε για ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα. Η προειδοποίηση είναι πολιτική εκτίμηση, όχι μετρημένη πρόβλεψη για την πορεία των τιμών. Το ίδιο το προσχέδιο αναγνωρίζει ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας δημιουργεί κίνδυνο επιμονής των πληθωριστικών πιέσεων.

Ωστόσο, στις δημοσιευμένες δηλώσεις του δεν αποτυπώνεται πλήρης σχεδιασμός της προτεινόμενης στήριξης: συγκεκριμένο ποσό, διάρκεια, δικαιούχοι και μηχανισμός εφαρμογής. Αν στόχος είναι και η ανακούφιση των καταναλωτών, χρειάζεται να εξηγηθεί πώς θα ελέγχεται ότι η μείωση του επαγγελματικού κόστους περνά στις τελικές τιμές.

Ο πρώην πρωθυπουργός αντιπαρέβαλε τη σημερινή πολιτική με την περίοδο των μνημονίων και επικαλέστηκε την ενίσχυση συνταξιούχων το 2016 ως παράδειγμα δυνατότητας παρέμβασης υπό περιορισμούς. Το ιστορικό παράδειγμα στηρίζει το επιχείρημά του περί πολιτικής βούλησης, αλλά δεν υποκαθιστά τη σημερινή κοστολόγηση. Ούτε η δική του θετική αξιολόγηση των τότε πλεονασμάτων αρκεί για να αποδείξει ότι τα σημερινά δεν υπηρετούν δημοσιονομικούς στόχους.

Τι πρέπει να παρακολουθήσει ο αναγνώστης

Η συνέχεια θα κριθεί στις αναλυτικές προβλέψεις του προϋπολογισμού, στις αιτίες των υπερβάσεων εσόδων και στο χρονοδιάγραμμα της ενεργειακής στήριξης. Για τους μεταφορείς, εξίσου κρίσιμες είναι οι συγκεκριμένες απαντήσεις για διόδια, ακτοπλοϊκό κόστος, υποδομές και οδηγούς.

Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει τις προτεραιότητες και τα περιθώριά της με συγκρίσιμα στοιχεία, όχι μόνο με προβολές ανάπτυξης. Ο Τσίπρας οφείλει να στηρίξει τη βαριά καταγγελία και την εναλλακτική του πρόταση με αντίστοιχη ακρίβεια. Διαφορετικά, η αντιπαράθεση κινδυνεύει να αφήσει στη σκιά το βασικό αίτημα των επαγγελματιών: μετρήσιμη μείωση του κόστους, στον χρόνο που τη χρειάζονται.