Αντιμέτωποι με τον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και συρρίκνωσης των περιθωρίων κέρδους βρίσκονται οι εξαγωγικοί κλάδοι της Νότιας Αφρικής, μετά την απόφαση της Ουάσινγκτον να τερματίσει την προνομιακή, αδασμολόγητη πρόσβαση της χώρας στην αμερικανική αγορά. Ωστόσο, οικονομολόγοι και αναλυτές εκτιμούν ότι οι συνολικές επιπτώσεις στην οικονομία θα είναι περιορισμένες.
Σύμφωνα με το Reuters, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι η Νότια Αφρική και η Ρουάντα θα αποκλειστούν από τον Ιανουάριο του 2027 από τον Νόμο για την Αφρικανική Ανάπτυξη και Ευκαιρίες (AGOA), το βασικό αμερικανικό πρόγραμμα που παρέχει αδασμολόγητη πρόσβαση σε προϊόντα χωρών της υποσαχάριας Αφρικής.
Η Ουάσινγκτον αιτιολόγησε την απόφαση υποστηρίζοντας ότι οι δύο χώρες εφαρμόζουν πρακτικές που απειλούν τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η Νότια Αφρική αποτελεί τον μεγαλύτερο δικαιούχο του προγράμματος, έχοντας αξιοποιήσει επί δύο δεκαετίες τις εμπορικές διευκολύνσεις για την εξαγωγή ανταλλακτικών αυτοκινήτων, φρούτων και κρασιού προς τις ΗΠΑ.
Ανησυχία για τις θέσεις εργασίας στον αγροτικό τομέα
Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανησυχία στον κλάδο των εσπεριδοειδών, καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγής έχει προσανατολιστεί ειδικά στις απαιτήσεις της αμερικανικής αγοράς.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καλλιεργητών Εσπεριδοειδών της Νότιας Αφρικής, Γκέριτ φαν ντερ Μέρβε, επισήμανε ότι έχουν δημιουργηθεί ολόκληροι οπωρώνες με αποκλειστικό προορισμό τις ΗΠΑ.
Όπως εξήγησε, η ανακατεύθυνση των συγκεκριμένων προϊόντων σε άλλες αγορές δεν είναι εύκολη, λόγω των διαφορετικών υγειονομικών προδιαγραφών και των καταναλωτικών προτιμήσεων.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι, αν και είναι ακόμη πρόωρο να εκτιμηθεί ο ακριβής αριθμός των εργαζομένων που θα επηρεαστούν, θεωρείται αναπόφευκτο να υπάρξουν απώλειες θέσεων εργασίας.
Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασε και η COSATU, η μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση της χώρας, επισημαίνοντας ότι η Νότια Αφρική, η οποία αντιμετωπίζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας παγκοσμίως, δεν έχει περιθώρια για πρόσθετες απώλειες στην απασχόληση.
Η συνδικαλιστική οργάνωση απέδωσε μέρος της επιδείνωσης των διμερών σχέσεων στη δράση ομάδων που εκπροσωπούν συμφέροντα λευκών Νοτιοαφρικανών, κατηγορώντας τες ότι προώθησαν παραπλανητικούς ισχυρισμούς στις ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στη Νότια Αφρική, επικαλούμενος ισχυρισμούς περί διώξεων εις βάρος του λευκού πληθυσμού, τους οποίους η κυβέρνηση της Πρετόρια απορρίπτει ως ανακριβείς.
Περιορισμένος ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος
Παρά τις ανησυχίες για συγκεκριμένους εξαγωγικούς κλάδους, οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η αποχώρηση από το πρόγραμμα AGOA δεν συνεπάγεται απώλεια πρόσβασης στην αμερικανική αγορά.
Ο γεωργικός οικονομολόγος Γουαντίλε Σιλόμπο σημείωσε ότι το ενδεχόμενο αποκλεισμού της Νότιας Αφρικής συζητείται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, καθώς η χώρα κατατάσσεται στις οικονομίες ανώτερου μεσαίου εισοδήματος και θα μπορούσε να υπαχθεί σε ένα περισσότερο αμοιβαίο εμπορικό καθεστώς με τις ΗΠΑ.
Όπως διευκρίνισε, η βασική συνέπεια της απώλειας των προνομίων θα είναι η επιβολή πρόσθετων δασμών, οι οποίοι για τα περισσότερα προϊόντα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν περίπου στο 3,4%.
Παράλληλα, σχεδόν το 90% των εξαγωγών της Νότιας Αφρικής προς τις ΗΠΑ πραγματοποιείται ήδη εκτός του πλαισίου της AGOA, γεγονός που περιορίζει την έκταση των πιθανών επιπτώσεων.
Η επιχειρηματική ένωση Business Unity South Africa εκτίμησε ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας ενδέχεται να ανέλθουν σε μερικές χιλιάδες.
Πιέσεις στην αυτοκινητοβιομηχανία
Στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι επιπτώσεις από την απώλεια των εμπορικών προνομίων ενδέχεται να είναι μικρότερες, καθώς οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έχουν ήδη επηρεαστεί από τους δασμούς που επιβλήθηκαν το προηγούμενο έτος.
Σύμφωνα με στοιχεία της ένωσης αυτοκινητοβιομηχανιών naamsa, οι αγορές των ΗΠΑ, του Μεξικού και του Καναδά αντιπροσώπευαν περίπου το 8% των εξαγωγών οχημάτων της Νότιας Αφρικής το 2025, με τις ΗΠΑ να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο.
Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί είχαν ήδη περιορίσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των νοτιοαφρικανικών οχημάτων, εξουδετερώνοντας στην πράξη μεγάλο μέρος των πλεονεκτημάτων που προσέφερε το πρόγραμμα AGOA.
Η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής βρίσκεται σε συνεργασία με τους κλάδους που επηρεάζονται, με στόχο την αντιμετώπιση των συνεπειών από την αλλαγή του εμπορικού καθεστώτος.
Εκτός προγράμματος και η Ρουάντα
Από το πρόγραμμα αποκλείεται επίσης η Ρουάντα, αν και οι εμπορικές της συναλλαγές με τις ΗΠΑ είναι σημαντικά μικρότερες σε σύγκριση με εκείνες της Νότιας Αφρικής.
Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ρουάντα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούσαν τον δέκατο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας το 2024.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης της Ρουάντα δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα του Reuters για σχολιασμό της αμερικανικής απόφασης.
Η εξέλιξη δημιουργεί νέα δεδομένα στις εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με τις δύο αφρικανικές οικονομίες, με τις μεγαλύτερες πιέσεις να αναμένονται σε επιχειρήσεις και παραγωγικούς κλάδους που έχουν αναπτύξει ισχυρή εξάρτηση από την αμερικανική αγορά.
Ακολούθησε το Politics24
Οι σημαντικότερες πολιτικές ειδήσεις και αναλύσεις, χωρίς περιττό θόρυβο.