Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, θεωρούνται πλέον περισσότερο απειλή παρά σύμμαχος, σύμφωνα με νέα έρευνα του Politico που διεξήχθη σε έξι μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Από την επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της Ουάσινγκτον προς το ΝΑΤΟ, έχει απειλήσει με προσάρτηση της Γροιλανδίας και του Καναδά, έχει επιβάλει δασμούς σε συμμάχους και έχει ξεκινήσει πόλεμο με το Ιράν, μια σύγκρουση στην οποία οι ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν.
Μόλις το 12% των ερωτηθέντων τον Μάρτιο σε Πολωνία, Ισπανία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία θεωρούν τις Ηνωμένες Πολιτείες στενό σύμμαχο, ενώ το 36% τις αντιμετωπίζει ως απειλή. Αντίθετα, η Κίνα θεωρήθηκε απειλή από το 29% των συμμετεχόντων. Σε εθνικό επίπεδο, η απειλή από την Ουάσινγκτον αξιολογήθηκε ως μεγαλύτερη από εκείνη του Πεκίνου σε τέσσερις χώρες, με εξαίρεση τη Γαλλία και την Πολωνία, όπου η Κίνα θεωρήθηκε πιο επικίνδυνη.
Η έρευνα καταγράφει μια σκλήρυνση της στάσης απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά και μια βαθιά αντίφαση στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας. Οι πολίτες επιθυμούν μια Ευρώπη καλύτερα εξοπλισμένη και πιο αυτάρκη, καθώς η εμπιστοσύνη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες φθίνει. Ωστόσο, η διάθεσή τους μειώνεται όταν η άμυνα συνεπάγεται προσωπικές θυσίες, αυξημένους προϋπολογισμούς ή ανοιχτή, μακροχρόνια στήριξη προς την Ουκρανία.
Η Ρωσία παραμένει ξεκάθαρος αντίπαλος, καθώς το 70% των ερωτηθέντων τη θεωρεί απειλή. Η έρευνα European Pulse, που πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία Cluster17 για λογαριασμό των Politico και beBartlet, βασίστηκε σε δείγμα 6.698 Ευρωπαίων από τις 13 έως τις 21 Μαρτίου.
Στην Ισπανία καταγράφονται οι πιο αρνητικές απόψεις για τις Ηνωμένες Πολιτείες: το 51% θεωρεί ότι η Ουάσινγκτον αποτελεί απειλή για την Ευρώπη — το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της έρευνας. Η Μαδρίτη έχει πρωτοστατήσει στην αντίθεση στον πόλεμο που ξεκίνησε ο Τραμπ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο και έχει επικριθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο για τις χαμηλές αμυντικές της δαπάνες.
Στην Ιταλία, το 46% βλέπει τις ΗΠΑ ως απειλή, ποσοστό που φτάνει το 42% στο Βέλγιο, το 37% στη Γαλλία και το 30% στη Γερμανία. Η Πολωνία αποτελεί εξαίρεση: μόλις το 13% των ερωτηθέντων θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες επικίνδυνες, γεγονός που αντανακλά τη σημασία της αμερικανικής συμμαχίας για την ασφάλειά της, ιδιαίτερα λόγω της εγγύτητάς της με τη Ρωσία.
Η έρευνα καταδεικνύει επίσης ισχυρή στήριξη για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Στις έξι χώρες, το 76% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα υποστήριζε την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων της χώρας του για την υπεράσπιση συμμάχου στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση επίθεσης, ενώ το ποσοστό αυξάνεται στο 81% όταν πρόκειται για κράτος-μέλος της ΕΕ. Σε όλες τις χώρες, η υποστήριξη για στρατιωτική συνδρομή υπερέχει σαφώς της αντίθεσης.
Στήριξη χωρίς προσωπικό κόστος
Ωστόσο, αυτή η συναίνεση αποδυναμώνεται αισθητά όταν το ζήτημα αγγίζει την προσωπική εμπλοκή.
Μόλις το 19% δήλωσε ότι θα ήταν πρόθυμο να «πάρει τα όπλα και να πολεμήσει» αν δεχόταν επίθεση η χώρα του. Σχεδόν οι μισοί (47%) προτιμούν να συνεισφέρουν σε μη μάχιμους ρόλους, όπως εφοδιαστική υποστήριξη, ιατρική βοήθεια ή πολιτική προστασία. Ένα επιπλέον 16% θα στήριζε τη χώρα του χωρίς άμεση συμμετοχή, ενώ το 12% θα εξέταζε το ενδεχόμενο να την εγκαταλείψει.
Το χάσμα ανάμεσα στην πολιτική στήριξη για άμυνα και την ατομική προθυμία για μάχη αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς επιχειρούν να ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες και να καλύψουν ελλείψεις σε προσωπικό.
Παράλληλα, το 86% των ερωτηθέντων συμφωνεί ότι η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει δικές της αμυντικές δυνατότητες, με το 56% να δηλώνει απόλυτα σύμφωνο. Η στήριξη είναι ιδιαίτερα υψηλή στην Πολωνία και το Βέλγιο (95%) και στη Γερμανία (89%).
Επίσης, το 69% τάσσεται υπέρ της δημιουργίας κοινής ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης που θα λειτουργεί παράλληλα με τους εθνικούς στρατούς. Τα ποσοστά κυμαίνονται από 60% στη Γαλλία έως 83% στο Βέλγιο.
Ωστόσο, οι απόψεις διχάζονται όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες. Το 37% θεωρεί ότι οι δαπάνες είναι «στο σωστό επίπεδο», ενώ αντίστοιχο ποσοστό πιστεύει ότι «δεν είναι αρκετές». Ταυτόχρονα, το 22% εκτιμά ότι η χώρα του δαπανά ήδη υπερβολικά.
Οι διαφοροποιήσεις ανά χώρα είναι έντονες: στη Γερμανία (40%), τη Γαλλία (44%) και την Ισπανία (43%) επικρατεί η άποψη ότι οι δαπάνες πρέπει να αυξηθούν. Αντίθετα, στην Ιταλία το 39% θεωρεί ότι οι δαπάνες είναι υπερβολικές — το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της έρευνας. Η Πολωνία διαφοροποιείται, με το 56% να θεωρεί ότι οι τρέχουσες δαπάνες είναι επαρκείς.
Οι απόψεις αυτές αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τα πραγματικά επίπεδα δαπανών: η Πολωνία σχεδιάζει να διαθέσει το 4,8% του ΑΕΠ της για άμυνα φέτος, το υψηλότερο ποσοστό στο ΝΑΤΟ.
Διχασμός για την Ουκρανία
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν επίσης διχασμό σχετικά με τη στήριξη προς την Ουκρανία.
Συνολικά, το 34% θεωρεί ότι η Ευρώπη δεν παρέχει επαρκή στήριξη, το 31% ότι το επίπεδο είναι σωστό και το 30% ότι είναι υπερβολικό.
Στη Γερμανία — τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό πάροχο βοήθειας προς την Ουκρανία — το 45% πιστεύει ότι η Ευρώπη δεν κάνει αρκετά. Στην Ιταλία, που προσφέρει το μικρότερο ποσοστό του ΑΕΠ της σε βοήθεια, το 42% θεωρεί ότι η Ευρώπη κάνει υπερβολικά πολλά. Η Ισπανία και το Βέλγιο κλίνουν προς την άποψη ότι η στήριξη δεν είναι αρκετή, ενώ στη Γαλλία οι γνώμες είναι πιο ισορροπημένες.
Παρά τις διαφωνίες αυτές, η υποστήριξη για συλλογικές δεσμεύσεις άμυνας παραμένει ισχυρή σε όλες τις χώρες, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η στρατιωτική θητεία
Τα ευρήματα τροφοδοτούν επίσης τη συζήτηση για την επαναφορά της θητείας και τη μορφή της πολιτικής υπηρεσίας, καθώς οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους ενίσχυσης των στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Στη Γερμανία, η υποστήριξη για κάποια μορφή υποχρεωτικής υπηρεσίας είναι ιδιαίτερα υψηλή: το 78% τάσσεται υπέρ της επαναφοράς της στρατιωτικής ή πολιτικής θητείας, η οποία είχε ανασταλεί το 2011.
Ωστόσο, μετά από αντιδράσεις στον κυβερνητικό συνασπισμό, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εγκατέλειψε πέρυσι τα σχέδια για πλήρη επαναφορά της υποχρεωτικής θητείας και προώθησε νομοσχέδιο για την αύξηση των ενεργών στρατιωτών σε 203.000 έως το 2031.
Η στήριξη είναι επίσης ισχυρή στο Βέλγιο (76%), ενώ στην Ιταλία οι απόψεις είναι πιο διχασμένες (53% υπέρ) και στην Ισπανία επικρατεί αντίθεση (54% κατά).
Η έρευνα European Pulse πραγματοποιήθηκε από την Cluster17 για τα Politico και beBartlet μεταξύ 13 και 21 Μαρτίου, με τη συμμετοχή 6.698 ενηλίκων μέσω διαδικτύου. Τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ώστε να είναι αντιπροσωπευτικά ως προς την ηλικία, το φύλο και τη γεωγραφική κατανομή.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News