Τις προσδοκίες που δημιουργήθηκαν γύρω από πιθανή επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης επιχειρεί να προσγειώσει η τουρκική Milliyet, με άρθρο του Özay Şendir, το οποίο υποστηρίζει ότι η ιστορική Σχολή δεν πρόκειται να ξεκινήσει μαθήματα τον Σεπτέμβριο.
Το θέμα επανήλθε στην επικαιρότητα μετά τις δηλώσεις του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην Αθήνα, όπου ανέφερε ότι οι εργασίες ανακαίνισης στο συγκρότημα της Σχολής ολοκληρώνονται και ότι τον Σεπτέμβριο θα γιορταστεί το άνοιγμά της. Η διατύπωση αυτή ερμηνεύτηκε από αρκετά μέσα ως προάγγελος επαναλειτουργίας της Χάλκης έπειτα από δεκαετίες.
Η Milliyet, ωστόσο, δίνει διαφορετική ανάγνωση. Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, αυτό που αναμένεται τον Σεπτέμβριο είναι η ολοκλήρωση των εργασιών στο κτίριο και μια ειδική θρησκευτική τελετή, όχι η επανέναρξη της θεολογικής εκπαίδευσης. Με άλλα λόγια, το τουρκικό μέσο διαχωρίζει το συμβολικό άνοιγμα του χώρου από την πραγματική λειτουργία της Σχολής ως εκπαιδευτικού ιδρύματος.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Χάλκη παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στις σχέσεις της Τουρκίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η Σχολή, που βρίσκεται στα Πριγκηπόννησα, παραμένει κλειστή για εκπαιδευτική λειτουργία από το 1971, μετά τις αλλαγές στο καθεστώς των ιδιωτικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην Τουρκία.
Για το Φανάρι, η επαναλειτουργία της δεν αφορά απλώς ένα ιστορικό κτίριο. Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης υπήρξε επί δεκαετίες βασικός χώρος εκπαίδευσης κληρικών του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η επαναλειτουργία της θεωρείται αίτημα με βαρύ εκκλησιαστικό και συμβολικό φορτίο.
Από την πλευρά της Άγκυρας, όμως, το ζήτημα αντιμετωπίζεται μέσα από ένα αυστηρά πολιτικό και θεσμικό πρίσμα. Η τουρκική κρατική γραμμή αποφεύγει να αναγνωρίσει στο Πατριαρχείο διεθνή “οικουμενικό” ρόλο και αντιμετωπίζει το θέμα της Χάλκης ως ζήτημα που σχετίζεται με το τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα, τις μειονότητες και την κρατική εποπτεία.
Γι’ αυτό και κάθε αναφορά σε πιθανό άνοιγμα της Σχολής συνοδεύεται από ερωτήματα: με ποιο καθεστώς θα λειτουργήσει, ποιος θα την εποπτεύει, αν θα ενταχθεί σε πανεπιστημιακή δομή και αν θα μπορεί πράγματι να εκπαιδεύει κληρικούς. Η ανακαίνιση του κτιρίου, όσο σημαντική κι αν είναι, δεν απαντά από μόνη της σε αυτά τα ερωτήματα.
Το δημοσίευμα της Milliyet δείχνει ακριβώς αυτή την τουρκική επιφυλακτικότητα. Επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι η τελετή του Σεπτεμβρίου δεν πρέπει να ταυτιστεί αυτομάτως με πλήρη επαναλειτουργία της Σχολής. Αν δεν υπάρξει θεσμική απόφαση για μαθήματα, πρόγραμμα σπουδών και εγγραφές, τότε η Χάλκη θα παραμείνει ανοιχτή ως χώρος μνήμης και συμβολισμού, αλλά όχι ως ζωντανή θεολογική σχολή.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, παραμένει: η Άγκυρα προετοιμάζει ένα ουσιαστικό βήμα προς την επαναλειτουργία της Χάλκης ή περιορίζεται σε μια ελεγχόμενη, συμβολική κίνηση χωρίς εκπαιδευτικό αντίκρισμα;
Μέχρι να υπάρξει επίσημη απόφαση, οι τουρκικές επιφυλάξεις δείχνουν ότι ο δρόμος για την πραγματική επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης παραμένει πολιτικά δύσκολος και διπλωματικά φορτισμένος.
ΠΚ