Οινοτουρισμός: οι εξαγγελίες δεν αρκούν για να σωθούν οι αμπελώνες

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Οινοτουρισμού, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής Σάκης Αρναούτογλου επαναφέρει αιτήματα για στήριξη των μικρών αμπελουργών, ενίσχυση του οινοτουρισμού και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η ανακοίνωση περιγράφει τον αμπελώνα ως εργαλείο ανάπτυξης και συγκράτησης πληθυσμού στην ύπαιθρο· όμως δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένους προϋπολογισμούς, χρονοδιάγραμμα εφαρμογής ή δείκτες αποτελέσματος. Εκεί θα κριθεί αν η πολιτική διακήρυξη μπορεί να ξεπεράσει τον συμβολισμό της ημέρας.

Αιτήματα με γνώριμο πυρήνα

Στην ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2026, ο κ. Αρναούτογλου υποστηρίζει ότι το ελληνικό κρασί αποτελεί προϊόν με οικονομική και κοινωνική σημασία και ότι οι μικροί αμπελουργοί δεν πρέπει να μένουν μόνοι απέναντι στις δυσκολίες του κλάδου. Συνδέει την ενίσχυση των αμπελώνων με θέσεις εργασίας και τη διατήρηση της ζωής σε ορεινές, νησιωτικές και αγροτικές περιοχές.

Η κατεύθυνση των προτάσεων περιλαμβάνει στήριξη μικρών και οικογενειακών εκμεταλλεύσεων, προστασία τοπικών ποικιλιών, ενίσχυση μικρών και μεσαίων οινοποιείων και επενδύσεις στον οινοτουρισμό. Ο ευρωβουλευτής αναφέρεται επίσης στην προσαρμογή των αμπελώνων στην κλιματική αλλαγή και στην εξωστρέφεια των ευρωπαϊκών κρασιών. Πρόκειται για ένα ευρύ σύνολο στόχων, όχι όμως ακόμη για ένα πλήρως προσδιορισμένο σχέδιο εφαρμογής.

Η πολιτική παρέμβαση δεν είναι καινούργια. Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, τον Σεπτέμβριο του 2024 ο κ. Αρναούτογλου είχε καταθέσει στην Επιτροπή Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου προτάσεις για ευρωπαϊκή στρατηγική κρασιού με ορίζοντα το 2040, με έμφαση στο δίκαιο εμπόριο, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα. Τον Ιούλιο του 2025, σε εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, είχε θέσει ζητήματα προστασίας των τοπικών ποικιλιών και ενίσχυσης μικρών και μεσαίων οινοποιείων. Η ανακοίνωση αναφέρει ακόμη παρέμβασή του σε συζήτηση για νέο ευρωπαϊκό πακέτο στήριξης, χωρίς να παραθέτει αναλυτικά τα μέτρα ή την έκβασή τους.

Το κενό ανάμεσα στη διατύπωση και την εφαρμογή

Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν ο οινοτουρισμός μπορεί να προσφέρει πρόσθετες ευκαιρίες στις περιοχές παραγωγής, αλλά πώς θα διασφαλιστεί ότι τα οφέλη θα φτάνουν και στους μικρούς παραγωγούς και στις τοπικές κοινότητες. Η ανακοίνωση δεν προσδιορίζει πόσα χρήματα ζητούνται, από ποια ευρωπαϊκά ή εθνικά εργαλεία, με ποια κριτήρια θα κατανέμονται ούτε ποιος θα ελέγχει την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Η απουσία τέτοιων λεπτομερειών δεν αναιρεί τη σημασία των αιτημάτων. Περιορίζει όμως τη δυνατότητα δημόσιας αξιολόγησής τους. Η αναφορά σε «δικαιότερη κατανομή» πόρων και ειδική μέριμνα για περιοχές με φυσικά ή γεωγραφικά μειονεκτήματα χρειάζεται να μεταφραστεί σε σαφή κριτήρια, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί αν οι ενισχύσεις πράγματι κατευθύνονται εκεί όπου είναι μεγαλύτερη η ανάγκη.

Αντίστοιχα, η σύνδεση του οινοτουρισμού με την αναζωογόνηση της υπαίθρου προϋποθέτει περισσότερα από την προβολή ενός προϊόντος. Χρειάζονται πρακτικά σχέδια για την πρόσβαση επισκεπτών, τη συνεργασία παραγωγών με τοπικές επιχειρήσεις και τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας. Αυτά δεν αναλύονται στην ανακοίνωση. Δεν είναι, επομένως, δυνατό να συναχθεί από αυτήν ότι οι προτεινόμενες δράσεις έχουν ήδη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ή ότι θα ανακόψουν την πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και τα επόμενα ερωτήματα

Ο κ. Αρναούτογλου εντάσσει τις θέσεις του και στις εργασίες για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική της περιόδου 2028–2034, υποστηρίζοντας την ειδική μέριμνα για μικρές εκμεταλλεύσεις και περιοχές με μειονεκτήματα. Η πολιτική διαπραγμάτευση θα δείξει αν αυτές οι προτεραιότητες θα αποτυπωθούν σε συγκεκριμένη χρηματοδότηση και κανόνες ή θα μείνουν σε επίπεδο γενικής δέσμευσης.

Η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ είναι πολιτική τοποθέτηση, όχι ανεξάρτητη αποτίμηση της κατάστασης του κλάδου. Οι εκτιμήσεις της για τις δυνατότητες του ελληνικού αμπελώνα και τον ρόλο του στην περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να διαβαστούν ως θέσεις του κόμματος. Για να κριθεί η ουσία τους, χρειάζονται συγκεκριμένα στοιχεία για τους δικαιούχους, τους διαθέσιμους πόρους, τα αποτελέσματα προηγούμενων προγραμμάτων και τις ανάγκες που καλούνται να καλύψουν.

Το επόμενο διάστημα αξίζει να παρακολουθηθούν οι προτάσεις που θα κατατεθούν στο πλαίσιο της ΚΑΠ 2028–2034 και του ευρωπαϊκού πακέτου για τον αμπελοοινικό τομέα: τι προβλέπουν για τους μικρούς παραγωγούς, πώς αντιμετωπίζουν τις ιδιαίτερες ανάγκες νησιωτικών και ορεινών περιοχών και με ποια κριτήρια θα αποτιμάται η επίδρασή τους. Η Παγκόσμια Ημέρα Οινοτουρισμού προσφέρει αφορμή για συζήτηση· η αξιοπιστία της πολιτικής κρίνεται από την εφαρμογή και τη λογοδοσία.