Ηγετικά στελέχη των ΗΠΑ και του Πακιστάν προέβλεπαν την υπογραφή, την Κυριακή, της συμφωνίας-πλαισίου, με στόχο τον τερματισμό των συγκρούσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, ωστόσο η Τεχεράνη εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το χρονοδιάγραμμα, ενώ σκληροπυρηνικοί διαδηλωτές στο Ιράν διατύπωσαν την αντίθεσή τους.
Διαπραγματευτές από το Κατάρ ταξίδεψαν στην Τεχεράνη το πρωί της Κυριακής στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να οριστικοποιηθεί η συμφωνία, όπως ανέφερε στο Reuters πηγή με γνώση της κατάστασης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι η υπογραφή της συμφωνίας με το Ιράν είχε προγραμματιστεί για την Κυριακή, την ημέρα των 80ων γενεθλίων του. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι το Ισλαμαμπάντ προετοιμαζόταν για ηλεκτρονική υπογραφή, η οποία θα ακολουθείτο από συνομιλίες σε τεχνικό επίπεδο την επόμενη εβδομάδα.
Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, μιλώντας πριν από την ανάρτηση του Τραμπ, αναφέρθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι το Σάββατο δήλωσε πως η υπογραφή της συμφωνίας “δεν θα γίνει αύριο” (σ.σ. Κυριακή), αλλά θα μπορούσε να συμβεί “τις επόμενες ημέρες”.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, επικαλούμενο ενημερωμένη πηγή, ανέφερε την Κυριακή ότι η Τεχεράνη δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο, καθώς συνεχίζονται οι αναθεωρήσεις των πολιτικών, νομικών και τεχνικών πτυχών της σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων και λήψης αποφάσεων.
Υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι, σύμφωνα με τους όρους του σχεδίου συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα συμφωνούσαν να αποδεσμεύσουν 25 δισεκατομμύρια δολάρια από τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, ενώ η Τεχεράνη θα δεσμευόταν να μην κατασκευάσει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Οι ΗΠΑ εστιάζουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ
Ο Τραμπ έγραψε νωρίτερα στο Truth Social ότι μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας-πλαισίου, το Στενό του Ορμούζ, ζωτική αρτηρία για τον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου που το Ιράν έχει ουσιαστικά αποκλείσει, θα είναι αμέσως “ανοιχτό για όλους”.
Μόλις το στενό ανοίξει ξανά, οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό τους, ανέφεραν πηγές από όλες τις πλευρές των συνομιλιών. Οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν — μια αιτιολογία που έχει δώσει ο Τραμπ για τον πόλεμο — θα πραγματοποιηθούν στη συνέχεια.
Ενώ οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ από τις 28 Φεβρουαρίου έχουν υποβαθμίσει σημαντικά τη στρατιωτικο-βιομηχανική βάση του Ιράν και έχουν πλήξει τον στρατό του, οι ειδικοί λένε ότι ο πόλεμος έχει εδραιώσει την κυριαρχία του σκληροπυρηνικού Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.
Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο, ο Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς να εξεγερθούν και να καταλάβουν τα κρατικά ιδρύματα.
Παρότι τις τελευταίες ημέρες φαινόταν ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν κινούνταν προς την κατεύθυνση μιας συμφωνίας, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν, καθώς ο αμερικανικός στρατός διατηρεί τον αποκλεισμό του Ιράν και επιδιώκει να χαλαρώσει τον ασφυκτικό έλεγχο του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ, το οποίο πριν τον πόλεμο αποτελούσε τη διαδρομή για το 20% των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου.
Νωρίς το Σάββατο, οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πολλά ιρανικά drones που κατευθύνονταν προς το στενό, σύμφωνα με το αμερικανικό στρατό.
Το Ισραήλ, το οποίο δηλώνει ότι δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, ανακοίνωσε την Κυριακή ότι επιτέθηκε σε στόχους της Χεζμπολάχ στα νότια προάστια της Βηρυτού, αφού, όπως ανέφερε, ο ιρανικός σύμμαχος είχε εκτοξεύσει τρία βλήματα προς το βόρειο Ισραήλ.
Η ανταλλαγή πυρών ανέδειξε τον επισφαλή χαρακτήρα των διαπραγματεύσεων, με το Ισραήλ να δηλώνει ότι θα διατηρήσει την ελευθερία των επιχειρήσεών του στο Λίβανο, ενώ η Τεχεράνη έχει θέσει ως σημαντικό στοιχείο των απαιτήσεών της την πλήρη κατάπαυση του πυρός στην περιοχή.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει έρθει σε σύγκρουση με τον Τραμπ σχετικά με τις απαιτήσεις των ΗΠΑ να περιορίσει το Ισραήλ τις στρατιωτικές του ενέργειες στο Λίβανο, ώστε να μπορέσει η Ουάσιγκτον να καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη.
Αργότερα οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα
Σε συγκεντρώσεις υπέρ της κυβέρνησης που πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρο το Ιράν το βράδυ του Σαββάτου, κάτοικοι και πρακτορεία ειδήσεων ανέφεραν ότι οι σκληροπυρηνικοί που αντιτίθενται στη συμφωνία-πλαίσιο εξέφρασαν δυνατά τη δυσαρέσκειά τους.
Ένας κάτοικος της βορειοανατολικής πόλης Μασχάντ δήλωσε στο Reuters ότι ορισμένοι διαδηλωτές φώναζαν “Θάνατος στον συμβιβαστή”, σε μια προφανή αναφορά στον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί. Φώναζαν: “Συμβιβαστή, παραιτήσου, παραιτήσου”.
Το σχέδιο των όρων της συμφωνίας, όπως περιγράφηκε στο Reuters από πολλαπλές πηγές, δείχνει ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να αποδεσμεύουν δισεκατομμύρια δολάρια από τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και θα άρουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας, σε αντάλλαγμα για το άνοιγμα του στενού από το Ιράν.
“Το Ιράν πρόκειται να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ, αυτό είναι απαίτηση. Θα μπορούσε να είναι ανοιχτό χωρίς διόδια. Καθώς το κάνουν αυτό, θα άρουμε τον αποκλεισμό μας”, δήλωσε ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η αποναρκοθέτηση της θαλάσσιας οδού, είπε ο αξιωματούχος στους δημοσιογράφους, υποδεικνύοντας ότι οι χώρες της Ομάδας των Επτά μεγάλων δυνάμεων θα μπορούσαν να διαδραματίσουν ρόλο σε αυτό.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξεταστεί κατά τη διάρκεια μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 60 ημερών.
Ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters την Κυριακή ότι το Ιράν συμφώνησε να διατηρήσει το πυρηνικό status quo, συμπεριλαμβανομένης της μη εμπλουτισμού ουρανίου ή της επέκτασης πυρηνικών εγκαταστάσεων, έως ότου επιτευχθεί τελική συμφωνία.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία θα οδηγήσει τελικά στην κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με τα αποθέματα του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο να καταστρέφονται και να απομακρύνονται.
Ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι το σχέδιο συμφωνίας θα επιτρέψει στο Ιράν να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό του εντός της χώρας.
Ένας σημαντικός στόχος των ΗΠΑ ήταν η απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ιδίως των 440,9 κιλών (972 λίβρες) εμπλουτισμένου σε καθαρότητα έως 60%, τα οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, διέθετε το Ιράν πριν από τις πρώτες ισραηλινές επιθέσεις στις 13 Ιουνίου 2025.
Αυτό αρκεί, αν εμπλουτιστεί περαιτέρω, για 10 πυρηνικά όπλα, σύμφωνα με ένα κριτήριο του ΔΟΑΕ, αν και δεν είναι σαφές πόσο από αυτό παραμένει. Το Ιράν έχει πάντα αρνηθεί ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας και δηλώνει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα προορίζεται για ειρηνικούς, μη στρατιωτικούς σκοπούς.
- Reuters