Εκδήλωση τιμής και μνήμης αφιερωμένη στην Ηρακλειώτισσα αγωνίστρια Ηλέκτρα Αποστόλου και στους τέσσερις ΕΠΟΝίτες που έπεσαν ηρωικά κατά την εξόρμηση στην Εριουργία τον Ιούνιο του 1944, διοργανώνει το Κ.Κ.Ε.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 21 Ιουλίου στις 8 μ.μ. στο γήπεδο μπάσκετ της Εριουργίας (Αγ. Αντωνίου 5, πλησίον ΗΣΑΠ «Άνω Πατήσια»), με κεντρική ομιλήτρια την Ιουλία Χρονοπούλου, μέλος της ΕΠ Αττικής και Γραμματέα της ΤΟ Βορειοδυτικής Αθήνας.
Τιμή στην Ηρακλειώτισσα αγωνίστρια
Θέλοντας να εξάρουν την καταγωγή και την προσφορά της σπουδαίας αγωνίστριας από το Ηράκλειο Αττικής, οι οργανώσεις της Τ.Ο. Βορειοδυτικής Αθήνας του ΚΚΕ και της ΚΝΕ θα προχωρήσουν την Κυριακή 26 Ιουλίου σε κατάθεση στεφάνων στο μνημείο της Ηλέκτρας Αποστόλου, το οποίο βρίσκεται έξω από το ομώνυμο Πολυκέντρο του Δήμου Ηρακλείου (Κουντουριώτου 18Α και Νεότητος).
Η «Μάχη της Εριουργίας» στις 24 Ιούνη 1944
Όπως σημειώνει το ΚΚΕ «το «μπλόκο» στην Καλογρέζα (15 Μαρτίου 1944) αποτέλεσε σημαντικό χτύπημα στο ΕΑΜικό αντιστασιακό κίνημα στην περιοχή. Στελέχη και μαχητές που δεν εκτελέστηκαν, συνελήφθησαν ή διώχθηκαν, ενώ κάθε απόπειρα παρέμβασης αντιμετωπιζόταν ένοπλα από τις κατοχικές δυνάμεις και κυρίως τους ντόπιους συνεργάτες τους. Αυτό όμως το ΚΚΕ και το ΕΑΜ δεν μπορούσαν να το δεχτούν, και ειδικά στις προσφυγικές γειτονιές που ήταν μαζεμένη η εργατική τάξη, τα εργοστάσια και τα ανθρακωρυχεία.
Από τις Οργανώσεις της περιοχής, αυτές της Νέας Φιλαδέλφειας και Περισσού συνέχισαν να έχουν λειτουργία. Εκεί προσπάθησε να στηριχτεί η Ηλέκτρα Απόστολου – που καθοδηγούσε με κεντρική ευθύνη, με δράση από πριν την Κατοχή – ώστε να ξαναζωντανέψει το κίνημα της αντίστασης. Είχε άλλωστε επαφή με υφαντουργίνες και είχε οργανώσει αρκετές από αυτές προκατοχικά σε εργοστασιακές και Σωματειακές επιτροπές. Για να το πετύχει δούλεψε η ίδια ως υφαντουργός στη «Χρυσαλλίδα» της Νέας Χαλκηδόνας.1
Επιλέχθηκε να γίνει παρέμβαση στην «Εριουργία» και ομιλία προς τους εργάτες το Σάββατο 24 Ιούνη. Το καθήκον ανατέθηκε στην ΕΠΟΝ Σπουδάζουσας.
«Θα πηγαίναμε μικροπαρέες πρωί – πρωί τάχατες σαν φοιτητές που κατεβαίναμε για εκδρομή. Θα κανονίζαμε τα ρολόγια μας (…) και το συμφωνημένο λεπτό θα σμίγαμε στην κεντρική πύλη. Ορίστηκαν οι ομιλητές, τα συνθήματα»2. Από τη Σπουδάζουσα μοναδικός οπλισμένος ήταν ο Δήμος Χλιόβας. Ο τοπικός ΕΛΑΣ θα τους περιφρουρούσε με δικούς του μαχητές για λίγα λεπτά μέχρι να μπουν.
Η περιοχή γύρω ήταν τότε σχεδόν ακατοίκητη. «Αριστερά στον κατήφορο πριν κόψουμε για το εργοστάσιο υπήρχαν σπίτια με αυλές και περίγυρο πράσινο, μαντρωμένο (…) το ρέμα ήταν πολύ βαθύ και ακολουθούσαμε την πορεία του. Ως το γιοφύρι μπροστά στην ανοιχτή πύλη (…) Όλα έδειχναν ήσυχα».
Ομως δεν ήταν έτσι πραγματικά. Η ενέργεια ήταν προδομένη. Ασφαλίτες και παρακρατικοί τους περίμεναν μέσα και απέξω.
Φτάνοντας στην πύλη είδαν τις ομάδες της τοπικής περιφρούρησης. Οπλισμένους. Η εντολή ήταν «να πατηθεί η Εριουργία». Οι του ΕΛΑΣ «πιάνουν διάφορες θέσεις και οι φοιτητές προχωρούν προς την είσοδο… Πλησιάζουν, χτυπούν», μα με το που μπαίνουν η πύλη κλείνει πίσω τους.
Τότε «άρχισαν με τα πυροβόλα ομάδες ταγματασφαλιτών που είχαν πιάσει θέσεις επίκαιρες (…) ο ΕΛΑΣ είχε μόνο μερικές ιταλικές χειροβομβίδες. Με τις πρώτες ριπές σκοτώνεται ο Περικλής Χατζηγεωργίου που είχε πόστο σε μια γεφυρίτσα», ενώ οι υπόλοιποι υποχώρησαν προς τη Φιλαδέλφεια.
Μέσα στο εργοστάσιο ο θόρυβος των μηχανών και το «ξέφρενο βογγητό των αργαλειών» κάλυπταν τους εξωτερικούς κρότους.
Ο Δήμος Χλιόβας πήγε να τραβήξει πιστόλι, αλλά δέχτηκε μια ριπή από σφαίρες στην κοιλιά. Ο Πάνος Σταθακόπουλος προσπάθησε να αναρριχηθεί στη μάντρα για να ξεφύγει. Τραυματίστηκε από αλλεπάλληλους πυροβολισμούς. Ένας παρακρατικός του έδωσε τη χαριστική βολή.
Οι αιχμάλωτοι έμειναν στο προαύλιο για αρκετό χρονικό διάστημα. Οι κοπέλες κουρεύτηκαν με την «ψιλή» για εξευτελισμό! Το μαρτύριο σταμάτησε μετά από ώρα. Φόρτωσαν τους επιζώντες σε καμιόνια και τους μετέφεραν στην «Ειδική Ασφάλεια» για «ανάκριση».
Ξύλο, φάλαγγα, σβήσιμο τσιγάρων στην κοιλιά σε εικοσάχρονα αγόρια και κορίτσια, εικονικές εκτελέσεις. Προσπάθεια για παρέμβαση συγγενών που «ζητούσαν τα παιδιά τους» δεν είχαν αποτέλεσμα.
– «Τον ακούς που φωνάζει; Είναι ο αδελφός σου, θα πάθεις τα ίδια!» είπαν στην μόλις 15χρονη αδελφή του Κώστα Ρέππα, Μαρία3. Του έβγαλαν τα νύχια, του τρύπησαν τ’ αυτιά. Επί δυο ώρες τον έδερναν με βούρδουλα από καουτσούκ, ώσπου το λάστιχο έλιωσε. Συνέχισαν με συρματένιο. Πολτοποιημένο τον πήγαν στον θάλαμο μέχρι που ξεψύχησε.
Οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν οι περισσότεροι στις φυλακές Χατζηκώστα, όπου παρέμειναν κρατούμενοι σαν όμηροι μέχρι την απελευθέρωση.
Από το Ειδικό Δικαστήριο Δοσίλογων καταδικαστήκαν σε ισόβια ο Ιωσήφ Σισμάνογλου και ο Γεώργιος Μήτσας για τις δολοφονίες, ενώ αθωώθηκαν «λόγω αμφιβολιών και παραγραφής των αδικημάτων» οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι.
Σήμερα, 81 χρόνια μετά, η εικόνα της περιοχής έχει αλλάξει. Τα σπιτάκια έχουν δώσει τη θέση τους σε πολυώροφες πολυκατοικίες. Το ρέμα προς το εργοστάσιο έχει μπαζωθεί και στη θέση του υπάρχει μακρόστενο πάρκο όπως κατέβαινε ο χείμαρρος. Το «γεφυράκι» όπου μαρτύρησε ο Περικλής Χατζηγεωργίου είναι δρόμος γεμάτος κάδους.
Και όμως η πύλη υπάρχει εκεί ορθάνοιχτη όπως τότε, λες και περιμένει ακόμα τους φοιτητές! Χρέος μας να μην ξεχάσουμε «τη ματωμένη παρέα» της Σπουδάζουσας που έδωσε το αίμα της εκείνο το πρωινό της 24ης Ιούνη του 1944. Τους Δήμο Χλιόβα, Πάνο Σταθακόπουλο, Περικλή Χατζηγεωργίου και τον Κώστα Ρέππα…»