Μια τριπλή θεσμική παρέμβαση, που αφορά το περιβάλλον και τη στέγη, τον έλεγχο συνταγματικότητας και το κράτος δικαίου, περιλαμβάνει η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Η κυβερνητική πλειοψηφία τη συνδέει με έναν «οδικό χάρτη» έως το 2030, με άμεσες προεκτάσεις για ιδιοκτήτες, επενδυτές και τη Δικαιοσύνη.
Η Νέα Δημοκρατία ανοίγει επισήμως το κεφάλαιο της επόμενης Συνταγματικής Αναθεώρησης, παρουσιάζοντας ένα σύνολο αλλαγών που εστιάζει παράλληλα στην περιουσία και τη στέγη, στον έλεγχο συνταγματικότητας των νόμων και στη λειτουργία του κράτους δικαίου. Η κυβερνητική αφήγηση εντάσσει τις παρεμβάσεις σε έναν «οδικό χάρτη» για την Ελλάδα του 2030, με στόχο να δοθούν απαντήσεις σε παθογένειες δεκαετιών.
Πώς αλλάζουν ιδιοκτησία, στέγη και περιβάλλον
Στο πεδίο της ιδιοκτησίας, η ΝΔ επιδιώκει να ενσωματώσει ρητά στο ίδιο το Σύνταγμα την προστασία της περιουσίας, η οποία σήμερα θεμελιώνεται κυρίως σε διεθνή κείμενα.
Η πρωτοβουλία αυτή ενδυναμώνει τη νομική προστασία των ιδιοκτητών και των επενδύσεων, ενώ παράλληλα αναδεικνύει την ανάγκη για μια προσεκτική ισορροπία με το δημόσιο συμφέρον, ιδίως σε ζητήματα απαλλοτριώσεων και χωροταξικών παρεμβάσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η συνταγματική κατοχύρωση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, ενός εργαλείου που ήδη συνδέεται με την Ψηφιακή Τράπεζα Γης.
Η αναβάθμισή του σε συνταγματικό επίπεδο θα μπορούσε να δώσει ταχύτερη ώθηση στην αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας και στη διάσωση διατηρητέων κτηρίων. Την ίδια στιγμή, όμως, ενδέχεται να παγιώσει για πολλά χρόνια ένα αναπτυξιακό μοντέλο που στηρίζεται σε αυξημένη δόμηση σε συγκεκριμένες ζώνες. Στο πεδίο της στέγης, η πρόταση υιοθετεί τη λογική της αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς, με άμεση σύνδεση με το πρόγραμμα «Κοινωνική Αντιπαροχή».
Η συνταγματική αναφορά στην προσιτή στέγη διαμορφώνει μια σαφή θεσμική υποχρέωση για την ανάπτυξη πολιτικών κατοικίας. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι να αποδειχθεί στην πράξη αν η κατεύθυνση αυτή θα υποστηριχθεί με επαρκείς πόρους και με ξεκάθαρα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων.
Την ίδια στιγμή, το άρθρο 24 ενισχύεται με την αρχή του «περιβαλλοντικού ισοζυγίου», προβλέποντας αντισταθμιστικές δράσεις, όπως δενδροφυτεύσεις, για έργα που έχουν αρνητικό αποτύπωμα. Η συνταγματική προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, μαζί με την ειδική αναφορά στην προστασία των ζώων, αποτυπώνει μια πιο «πράσινη» προσέγγιση του Συντάγματος, με άμεσες συνέπειες στις αδειοδοτήσεις έργων και στον ενεργειακό σχεδιασμό.
Νέος προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας
Η ΝΔ εισηγείται τη δημιουργία ενός θεσμικού μηχανισμού προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας, ο οποίος θα ενεργοποιείται πριν από τη δημοσίευση των νόμων.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός ή η απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν την κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, με την απόφασή του να δεσμεύει στο εξής τα δικαστήρια. Η ρύθμιση φιλοδοξεί να επιταχύνει την αποσαφήνιση του τι είναι συνταγματικό, μειώνοντας την πολυετή αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει κρίσιμους νόμους.
Την ίδια στιγμή, η πρόβλεψη αυτή συγκεντρώνει σημαντική ισχύ σε περιορισμένα πολιτειακά κέντρα, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της θεσμικής -ς με την οποία θα ασκείται το δικαίωμα παραπομπής.
Κράτος δικαίου, Δικαιοσύνη και ευθύνη υπουργών
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων για το κράτος δικαίου βρίσκεται η αποσύνδεση της εκτελεστικής εξουσίας από τη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων. Η ΝΔ προτείνει η επιλογή να γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, μεταξύ τριών ανώτατων δικαστικών που θα έχει εισηγηθεί η Ολομέλεια κάθε δικαστηρίου.
Με τον τρόπο αυτό, το Υπουργικό Συμβούλιο απομακρύνεται από έναν ρόλο που επί χρόνια τροφοδοτούσε συζητήσεις περί πολιτικών επιρροών. Ακόμη μεγαλύτερη θεσμική βαρύτητα έχει η αλλαγή στο άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών.
Η Βουλή δεν θα διαθέτει πλέον ανακριτικές αρμοδιότητες, καθώς η προανακριτική διαδικασία περνά σε εισαγγελέα Εφετών, ενώ η πρόταση δίωξης θα αποτελεί αρμοδιότητα ανώτατου δικαστικού οργάνου. Έτσι, οι υποθέσεις θα φτάνουν στο Κοινοβούλιο σε πιο ώριμη φάση, με στόχο να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη και να περιοριστεί η αίσθηση ότι οι πολιτικοί καλούνται να κρίνουν τους εαυτούς τους.
Σχόλιο
Για τον πολίτη, οι συγκεκριμένες προτάσεις δείχνουν ότι θέματα όπως η προστασία της περιουσίας, η πρόσβαση σε προσιτή στέγη και η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης περνούν στον σκληρό πυρήνα του Συντάγματος. Εφόσον προχωρήσουν, θα καταστήσουν δυσκολότερη για κάθε κυβέρνηση την αλλαγή κατεύθυνσης χωρίς ευρεία συναίνεση, ενώ παράλληλα θα αναβαθμίσουν τον ρόλο των δικαστικών θεσμών σε κρίσιμες πολιτικές επιλογές.
Το ουσιαστικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο οι ρυθμίσεις θα εξειδικευτούν στους εφαρμοστικούς νόμους, καθώς και από το αν η αντιπολίτευση θα συναινέσει, ώστε η αναθεώρηση να αποκτήσει διακομματική νομιμοποίηση και διάρκεια στον χρόνο. #ΝΔ #ΣυνταγματικήΑναθεώρηση #Δικαιοσύνη #Στέγη #Περιβάλλον