Στο προσυνέδριο του Ηρακλείου, ο πρωθυπουργός μίλησε για σχέδιο, χρηματοδότηση και τεχνολογία — με στόχο τα 150 κατοικημένα νησιά να σταματήσουν να αδειάζουν και να αρχίσουν να ζουν ξανά.
Σε μια χώρα που αριθμεί πάνω από 150 κατοικημένα νησιά, το ερώτημα που θέτει ο Δήμαρχος Χάλκης Ευάγγελος Φραγκάκης δεν είναι απλώς τοπικό. Είναι εθνικό. Πώς φτάνει ένας γιατρός σε ένα νησί 300 κατοίκων τον χειμώνα; Πώς παραμένει ένας νέος άνθρωπος σε έναν τόπο χωρίς υπηρεσίες, χωρίς προοπτική, χωρίς λόγο; Και ποιος έχει τελικά την ευθύνη για αυτές τις κοινότητες που ζουν στα άκρα της χώρας, συχνά στα άκρα και της δημόσιας συνείδησης;
Στο προσυνέδριο με θέμα «Ελλάδα προορισμός για όλους — Μεγάλα έργα και υποδομές», που διεξάγεται στο Ηράκλειο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να απαντήσει με τρόπο που ξέφυγε από τη συνηθισμένη ρητορική. Δεν αρκέστηκε σε γενικολογίες. Μίλησε για εργαλεία, για σχέδιο, για αλλαγή αντίληψης.
Από «πρόβλημα» σε ευκαιρία
Το κεντρικό επιχείρημα του πρωθυπουργού ήταν ουσιαστικά μια αναδιατύπωση της ίδιας της έννοιας του προβλήματος. Η νησιωτικότητα — το σύνολο των γεωγραφικών, οικονομικών και κοινωνικών ιδιαιτεροτήτων που χαρακτηρίζουν τη ζωή στα νησιά — δεν είναι αναγκαστικά μειονέκτημα. Μπορεί να γίνει πλεονέκτημα, εφόσον αντιμετωπιστεί με συγκεκριμένη στρατηγική και όχι με αποσπασματικές παρεμβάσεις.
«Έχουμε και τα χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά και το σχέδιο», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι να μετατραπούν τα μικρά νησιά από «άγονες γραμμές» σε «γόνιμους τόπους» — μια φράση που δεν είναι μόνο εύηχη αλλά συνοψίζει και την ουσία της πολιτικής που περιέγραψε: τέλος στην αντιμετώπιση των νησιών ως υποχρέωση που πρέπει να εξυπηρετηθεί, και αρχή στην αντιμετώπισή τους ως τόπους με δυναμική και προοπτική.
Υγεία, εκπαίδευση, τεχνολογία: Τα τρία μέτωπα
Το πιο πιεστικό ζήτημα για τα μικρά νησιά παραμένει η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Ο Μητσοτάκης χαιρέτισε ρητά την πρωτοβουλία του επιχειρηματία Στέλιου Χατζηιωάννου για την προσέλκυση γιατρών σε απομακρυσμένες περιοχές, αναγνωρίζοντας ότι η ενίσχυση αυτή μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα για τη μόνιμη στελέχωση των μικρότερων νησιών — κάτι που σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό εποχιακό πρόβλημα, με λύσεις που εξαντλούνται το καλοκαίρι.
Στο μέτωπο της εκπαίδευσης, ο πρωθυπουργός επέλεξε να αναδείξει μια συχνά παραβλεπόμενη πτυχή: το μικρό μέγεθος των σχολικών τμημάτων στα νησιά μπορεί να αποτελεί ποιοτικό πλεονέκτημα. Λιγότεροι μαθητές σημαίνει περισσότερη προσοχή από τον δάσκαλο, καλύτερη σχέση με τη γνώση, πιο ανθρώπινο σχολείο. Αρκεί βέβαια να υπάρχει δάσκαλος — και αυτό δεν είναι δεδομένο παντού.
Παράλληλα, ο Μητσοτάκης επανέφερε στο τραπέζι τον ρόλο της τεχνολογίας ως εργαλείου ισότητας. Η ψηφιακή σύνδεση, η τηλεϊατρική, οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες: όλα αυτά μπορούν να μειώσουν δραστικά την απόσταση — όχι γεωγραφικά, αλλά λειτουργικά — ανάμεσα σε έναν κάτοικο του Αιγαίου και έναν κάτοικο της Αθήνας. Ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν τα δρομολόγια αραιώνουν και η απομόνωση γίνεται πιο έντονη, η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει τη μοναδική γέφυρα με τον υπόλοιπο κόσμο.
Μόνιμοι κάτοικοι, όχι μόνο τουρίστες
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της ομιλίας του πρωθυπουργού ήταν η έμφαση στον μόνιμο κάτοικο — όχι στον επισκέπτη. Τα ελληνικά νησιά έχουν συνηθίσει να σχεδιάζονται για το καλοκαίρι: για τουρίστες, για εποχιακές επιχειρήσεις, για βραχύβιες ευκαιρίες. Ο χειμώνας, με τις ανάγκες των ανθρώπων που μένουν εκεί για πάντα, παραμένει συχνά εκτός σχεδιασμού.
Ο Μητσοτάκης ανέδειξε επίσης μια άλλη διάσταση: σε μια εποχή ακρίβειας και υψηλού κόστους ζωής, τα μικρά νησιά μπορεί να αποτελέσουν μια ελκυστική εναλλακτική για ανθρώπους που αναζητούν άλλον τρόπο ζωής. Εφόσον υπάρχουν υπηρεσίες, συνδεσιμότητα και αξιοπρεπείς συνθήκες, η επιλογή να ζεις σε ένα μικρό νησί μπορεί να γίνει συνειδητή απόφαση και όχι αναγκαστική παγίδα.
Τα ακριτικά νησιά και ο ρόλος του Λιμενικού
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι η νησιωτικότητα δεν αφορά μόνο τα μεγάλα και τουριστικά νησιά — την Κρήτη, τη Ρόδο, τη Σαντορίνη. Αφορά πρωτίστως τα μικρά, τα ακριτικά, αυτά που βρίσκονται στις παρυφές της επικράτειας και συχνά στις παρυφές κάθε προγράμματος στήριξης. Ευχαρίστησε ιδιαίτερα το Λιμενικό Σώμα για τον καθοριστικό ρόλο που παίζει στην ασφάλεια αυτών των κοινοτήτων — μια αναγνώριση που για πολλούς νησιώτες σημαίνει πολύ περισσότερα από ό,τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως.
Στο τέλος, το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αυτό που θέτουν πάντα οι ίδιοι οι κάτοικοι: οι δεσμεύσεις αυτές θα μείνουν στα λόγια ή θα φτάσουν και στα μικρά λιμάνια; Η απάντηση δεν δίνεται σε προσυνέδρια. Δίνεται στη Χάλκη τον Φεβρουάριο, όταν δεν υπάρχει γιατρός και το πλοίο δεν έρχεται.