Το καταγράφουν οι δημοσκόποι, το υπογραμμίζουν και οι αναλυτές, και η διαπίστωση δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Οι όποιες ανακατατάξεις στο πολιτικό σκηνικό από την εμφάνιση νέων κομμάτων θα φανούν το επόμενο διάστημα, όταν θα έχει υποχωρήσει και ο επικοινωνιακός ενθουσιασμός των πρώτων ημερών. Ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοηθεί η λεγόμενη φωτογραφία της στιγμής και η εικόνα που αποτυπώνει για τις τάσεις των ψηφοφόρων.
Το γεγονός ότι ένα νέο κόμμα, όπως αυτό του Αλέξη Τσίπρα, εμφανίζεται στη δεύτερη θέση δεν είναι αμελητέο. Δείχνει κάτι για τον χώρο στον οποίο απευθύνεται, αλλά και για την αναδιάταξη στη σειρά των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Αν το ΠΑΣΟΚ είχε πράγματι εδραιωθεί σε αυτόν τον χώρο, δύσκολα θα μπορούσαν τα νέα κόμματα να το εκτοπίσουν από τη δεύτερη θέση στην οποία εμφανίστηκε δημοσκοπικά — ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι στις τελευταίες εκλογές ήταν τρίτο κόμμα, ακόμη και στις ευρωεκλογές.
Η γραμμή του «ούτε, ούτε» το 2023 μετακινήθηκε στο «ούτε και βλέπουμε», για να επιστρέψει εκ νέου στο «ούτε, ούτε», αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό ένα περιθώριο τύπου «ούτε και ίσως». Το ΠΑΣΟΚ, στο Συνέδριό του, κατέληξε σε μια απόφαση που εύλογα δημιούργησε ερωτήματα. Αποφάσισε ότι δεν θα συνεργαστεί με τη ΝΔ για τον σχηματισμό κυβέρνησης, εφόσον τα αποτελέσματα των επόμενων εθνικών εκλογών δεν δώσουν αυτοδυναμία.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος και τα στελέχη του κόμματος μιλούν για συνεργασία και για συγκρότηση «προοδευτικής κυβέρνησης», χωρίς όμως να αποσαφηνίζουν με ποιον και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να γίνει αυτό. Οι επιθέσεις προς τις δημοσκοπικές εταιρείες αποτυπώνουν μια εμφανή αγωνία, καθώς στη Χαριλάου Τρικούπη μοιάζουν ουσιαστικά να χτυπούν τον… ταχυδρόμο, για να μη φτάσει στα χέρια τους το μήνυμα.
Στην πράξη, φαίνεται πως αποφεύγουν να εξετάσουν σε βάθος τους λόγους που διαμορφώνουν –έστω και προσωρινά– τη συγκεκριμένη δημοσκοπική εικόνα, αλλά και να προχωρήσουν σε ουσιαστική αναπροσαρμογή τακτικής και στρατηγικής. Ο… θυμός και το «σκληρό ροκ» δεν απέδωσαν για το ΠΑΣΟΚ. Άλλωστε, ακόμη και πριν από την επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, η βελόνα παρέμενε κολλημένη. Το παραδέχονταν τα ίδια τα στελέχη, προειδοποιώντας και θέτοντας ως ορόσημο για αλλαγές αρχικά τα περασμένα Χριστούγεννα και στη συνέχεια το περασμένο Πάσχα.
Πλέον, εμφανίζονται να αμφισβητούν τη λογική της νίκης έστω και με μία ψήφο, παρότι η ηγεσία επιμένει σε αυτήν τη θέση. Η στάση αυτή δείχνει έλλειμμα στα αναγκαία και επαρκή αντανακλαστικά που διαθέτουν τα συστημικά κόμματα, τα οποία οφείλουν να προσαρμόζουν την ατζέντα τους στα δεδομένα και όχι σε προσωπικές ή άλλες εμμονές. Βεβαίως, είναι αυτονόητο ότι ένα κόμμα κατέρχεται στις εκλογές με στόχο τη νίκη.
Είναι πράγματι σαφές ότι αποφεύγει να ανοίξει τη συζήτηση για συνεργασίες, καθώς μια τέτοια αναφορά συνήθως ερμηνεύεται ως ένδειξη αδυναμίας. Από την άλλη, η επιλογή να δηλώνει κανείς ότι δεν θα αφήσει τη χώρα ακυβέρνητη αποπνέει σοβαρότητα και θεσμική αντίληψη, εφόσον βέβαια δεν στοχεύει σε αρνητικές ψήφους ή ψήφους διαμαρτυρίας.
Σε αυτό ακριβώς το ακροατήριο, όμως, απευθύνονται αρκετοί από τη σημερινή αντιπολίτευση, η οποία κινείται με βασικό πρόταγμα την αντισυστημικότητα, απέναντι στη σταθερότητα, την ασφάλεια και την προοπτική. Αν οι δημοσκοπήσεις εξακολουθήσουν να καταγράφουν αυτή την εικόνα, η Χαριλάου Τρικούπη θα βρεθεί σύντομα μπροστά σε δύσκολα διλήμματα και ερωτήματα που δεν θα μπορούν να μένουν χωρίς καθαρές απαντήσεις. Ιδίως αν στις επόμενες εκλογές χρειαστεί να δοθεί μάχη ακόμη και για την τρίτη θέση.
Σε κάθε περίπτωση, όλα κρίνονται από τις επιλογές. Όσο αυτές εξακολουθούν να υπάρχουν…
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην έντυπη έκδοση του «Μανιφέστο».