Του Κώστα Ράπτη
Το φθινόπωρο στην Γερμανία αναμένεται από πολιτικής απόψεως θερμό. Τρεις εκλογικές αναμετρήσεις σε ισάριθμα ομόσπονδα κρατίδια, στα ανατολικά της χώρας, αναμένεται να καταγράψουν την κρίση των κεντρώων κομμάτων και την αδυναμία διατήρησης (και μόνο για αριθμητικούς λόγους) της “υγειονομικής ζώνης” απέναντι στα “άκρα”, εκ δεξιών και εξ αριστερών.
Στην τελευταία δημοσκόπηση Trandbarometer του Ινστιτούτου Forsa για λογαριασμό των δικτύων RTL και n-tv, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) βρίσκεται στην πρώτη θέση πανεθνικά με ποσοστό 27,8% (+1 από την προηγούμενη μέτρηση), ενώ η Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς ακολουθεί με 21% (-1%). Οι Πράσινοι αναδεικνύονται τρίτη δύναμη με 16%, χωρίς μεταβολή των ποσοστών τους, ενώ η Αριστερά (Linke) ανεβαίνει στο 13% (+1%), αφήνοντας το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) πέμπτο με 12%.
Κοινώς, τα άλλοτε καλούμενα “λαϊκά κόμματα”, τα οποία και συγκυβερνούν σε ομοσπονδιακό επίπεδο, συγκεντρώνουν την προτίμηση μόλις του ενός τρίτου των ψηφοφόρων αθροιστικά.
Το ποσοστό των ερωτηθέντων που δηλώνουν ικανοποιημένοι ειδικά από τον καγκελάριο φθάνει το 15% (+1%), ενώ το 83% (-2%) εκφράζει τη δυσαρέσκειά του.
Το ότι ο Μερτς πραγματοποιεί εδώ και καιρό “χαμηλή πτήση” έχει αρχίσει να εισπράττεται και εσωκομματικά.
Μετά την παραίτηση του Γενς Σπαν από τη θέση του επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας των CDU/CSU στην Μπούντεσταγκ (επειδή απέκτησε τέκνα από παρένθετη μητέρα στην Αμερική, ενώ αυτό απαγορεύεται στη Γερμανία) ο Μερτς αποφάσισε να προβεί σε ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου. Αλλά όλα αυτά ναυάγησαν όταν ο υπουργός Μεταφορών, Πάτρικ Σνίντερ, είπε σε φίλους του ότι είχε απολυθεί, και ο υποτιθέμενος αντικαταστάτης του Μερτς δίστασε την τελευταία στιγμή.
Τέτοιου τύπου εσωτερική αμφισβήτηση, αδιανόητη επί των ημερών της Άγκελα Μέρκελ, αντιμετώπισε μόνο ο Χέλμουτ Κολ το 1988, βγαίνοντας νικητής επειδή ήταν ο εκλεκτός της κομματικής βάσης. Ο Μερτς δεν μπορεί να ελπίζει σε κάτι ανάλογο.
Στην κεντρική σκηνή του δράματος πάντως βρίσκονται προς το παρόν οι Σοσιαλδημοκράτες.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου οι κάλπες στήνονται στις 6 Σεπτεμβρίου, η κατάσταση του κόμματος είναι οριακή. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τα ποσοστά του SPD ακριβώς στο όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του 5%, με πτωτική τάση τους τελευταίους μήνες. Το αντίστοιχο ποσοστό στις κρατιδιακές εκλογές του 2011 ήταν 21,5% , με υποχώρηση στο 10,6% το 2016 και περαιτέρω στο 8,4% το 2021. Πρόκειται για μια πορεία πολιτικής “εξαέρωσης”.
Εάν αποτύχουν να ξεπεράσουν το 5% τόσο οι Πράσινοι όσο και το SPD, η AfD θα είναι σε θέση να κυβερνήσει το κρατίδιο αυτοδύναμα.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, που ψηφίζει στις 20 Σεπτεμβρίου, το SPD εξακολουθεί να είναι το μεγαλύτερο κόμμα, με ποσοστό 29%. Οι Πράσινοι, προτιμότερος κυβερνητικός του εταίρος, συγκεντρώνουν ποσοστό 5% στις δημοσκοπήσεις, και το BSW, το κόμμα της Ζάρα Βάγκενκνεχτ, συγκεντρώνει ποσοστό 4%. Για να μπορέσουν οι Σοσιαλδημοκράτες να συνεχίσουν να συγκυβερνούν τοπικά με το κόμμα της Αριστεράς (Linke) και τους Πράσινους, θα πρέπει τόσο οι τελευταίοι να κρατηθούν πάνω από το όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης, όσο και το BSW κάτω από αυτό.
Την ίδια ημέρα θα διεξαχθούν και οι εκλογές στο Βερολίνο, όπου η Linke διαθέτει δημοσκοπική πρωτιά με 19,8%, ακολουθούμενη από την Χριστιανοδημοκρατία με 18,9%, την AfD με 17,7%, τους Πράσινους με 16,4% και τους Σοσιαλδημοκράτες με 12,6%.
Μέχρι την άνοιξη του 2027 θα έχουν πάρει σειρά άλλα τέσσερα κρατίδια.
Η βάση του SPD, εξηγεί το Eurointelligence, απογοητεύεται από τους δύο συναρχηγούς του κόμματος, την υπουργό Εργασίας Μπέρμπελ Μπας και τον υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ και έχει αρχίσει να ζητά την απομάκρυνσή τους. Πιθανός διάδοχος θα ήταν ο Μπόρις Πιστόριους, υπουργός Άμυνας και δημοφιλέστερος πολιτικός της Γερμανίας. Αλλά η δημοτικότητά του οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι δεν χρειάζεται να ασχολείται με την καθημερινή πολιτική. Εξ ού και στο παρελθόν, οι υπουργοί Εξωτερικών συνήθως βρίσκονταν στην κορυφή της κατάταξης δημοτικότητας.
Σε επιστολή προς τους δύο ηγέτες του κόμματος, ο επικεφαλής ενός παραρτήματος του SPD στη Βεστφαλία έγραψε, σύμφωνα με την Die Welt: “Αντί να μειώσουμε στο μισό το ποσοστό ψήφων της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), όπως ανακοινώθηκε, βρισκόμαστε σε καλό δρόμο για να μειώσουμε στο μισό το δικό μας αποτέλεσμα—το οποίο ήταν ήδη μακράν το χειρότερο. Υπάρχουν λόγοι για αυτό και εσείς φέρετε ιστορική ευθύνη για αυτήν την πτώση!”.
Πάντα κατά το Eurointelligence, ακόμη και αν υπάρξει αντικατάσταση της κομματικής ηγεσίας, το αποτέλεσμα θα είναι απλώς μια βραχύβια ανάκαμψη στις δημοσκοπήσεις. Αλλά το υποκείμενο πρόβλημα του SPD είναι δομικό: το κόμμα προσπαθεί να αναστείλει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ενώ συγκυβερνά σε ομοσπονδιακό επίπεδο με την Χριστιανοδημοκρατία του καγκελαρίου Μερτς που τις προωθεί. Και ο κυβερνητικός συνασπισμός αντέχει μόνο και μόνο επειδή τα δύο αυτά κόμματα δεν έχουν πουθενά αλλού να πάνε.