Σε δύο πολύ σημαντικές και ξεχωριστές εκδόσεις προχωρά η Διατμηματική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ για τις μικρότερες ηλικίες της νεολαίας με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
Πρόκειται για το βιβλίο «Η Ιστορία της θύελλας, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας 1946-1949» που απευθύνεται σε νέους από 12 χρονών (δηλαδή μαθητές ΣΤ’ Δημοτικού, Γυμνασίου – Λυκείου και μεγαλύτερους) και το 36σέλιδο ξεχωριστό αφιέρωμα του περιοδικού «κόκκινο Αερόστατο» με τίτλο: «Η αυγή χαράζει πάνω στα βουνά» που απευθύνεται σε παιδιά Δημοτικού. Και τα δύο θα κυκλοφορήσουν τις επόμενες μέρες από τη «Σύγχρονη Εποχή».
Με αφορμή αυτές τις δύο νέες κυκλοφορίες ο «Ριζοσπάστης» μίλησε με τον Αναστάση Γκίκα, Δρ. Πολιτικών Επιστημών, ιστορικό, μέλος του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, και την Βούλα Τσίγκα, εκπαιδευτικό και επικεφαλής της Διατμηματικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ για τις μικρότερες ηλικίες της νεολαίας.
– Εκτός από το περιοδικό «κόκκινο Αερόστατο» τα τελευταία χρόνια η Διατμηματική Επιτροπή για τις μικρότερες ηλικίες της νεολαίας έχει μια πλούσια εκδοτική δραστηριότητα. Τι καινούριο έρχεται να προστεθεί τώρα;
Α. Γκίκας: Οι δύο αυτές εκδόσεις (βιβλίο και αφιέρωμα του «κόκκινου Αερόστατου») που πρωτοπαρουσιάζουμε σήμερα μέσα από τις φιλόξενες σελίδες του «Ρίζου», αποτελούν τμήμα -έναν ακόμη κρίκο θα λέγαμε – σε μια ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια που έχουμε ξεκινήσει εδώ και κάποια χρόνια, προκειμένου να ανοίξουμε μια σειρά ιστορικά ζητήματα στους νέους ανθρώπους από ταξική σκοπιά.
Ετσι, η έκδοσή μας για τον ΔΣΕ αποτελεί – αν θέλετε – μια «φυσική» συνέχεια των προηγούμενων εκδόσεών μας για την εξέλιξη των ανθρωπίνων κοινωνιών («Κι όμως, κινείται…»), την Επανάσταση του 1821, τη Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή, την 9η Μάη και την Αντιφασιστική Νίκη των Λαών, καθώς και άλλα ιστορικά αφιερώματα, όπως για τον Μάη του ’36 στη Θεσσαλονίκη, για τον Πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία κ.ά. Επιδίωξή μας αποτελεί η δημιουργία μιας όσο το δυνατόν πληρέστερης «βιβλιοθήκης» (τρόπον τινά), στην οποία οι νέοι θα μπορούν να ανατρέχουν και στο μέλλον, εμπλουτίζοντάς την κάθε φορά με νέες εκδόσεις. Οι εκδόσεις αυτές να βοηθούν ως μια αφετηρία για μια πρώτη γνωριμία, ώστε στη συνέχεια και με άλλα βιβλία να εμβαθύνουν περισσότερο.
Ολα τα παραπάνω εμπίπτουν σε μια γενικότερη και συνολικότερη προσπάθεια γνωριμίας των νέων με την Ιστορία του λαού μας, την Ιστορία του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος της χώρας μας αλλά και διεθνώς, με έμφαση στη σημασία που έχει η ανάπτυξη κριτικής σκέψης, η κατάκτηση της ιστορικής γνώσης και η έμπρακτη εφαρμογή τους στον συλλογικό οργανωμένο αγώνα για την επαναστατική αλλαγή της κοινωνίας.
– Μιας και φέτος συμπληρώνονται 80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ και η ιστορική απόσταση μεγαλώνει, πιστεύετε ότι οι νεότερες γενιές έρχονται και πώς σε επαφή με την ιστορία αυτών των χρόνων;
Β. Τσίγκα: Παίρνοντας την απόφαση να προχωρήσουμε σε μία ακόμη έκδοση με ιστορικό περιεχόμενο, αυτήν τη φορά για την «Ιστορία της θύελλας» (όπως είναι και ο τίτλος του βιβλίου) των χρόνων 1946 – 1949, προβληματιστήκαμε αρκετά για το τι ξέρουν, τι έχουν ακούσει ήδη οι νεότερες ηλικίες, παιδιά και νέοι, μαθητές, φοιτητές κ.τ.λ. για τον ΔΣΕ και συνολικά για εκείνη την περίοδο.
Καταπιαστήκαμε αρχικά με την επίσημη διδασκαλία της Ιστορίας μέσα από το σχολείο και ανατρέξαμε στα σχολικά βιβλία Ιστορίας (τόσο τα υπάρχοντα όσο και τα προτεινόμενα ως πολλαπλά βιβλία για τις επόμενες σχολικές χρονιές). Κι αυτό που επιβεβαιώσαμε, είναι πως τα πολύ σημαντικά γεγονότα που κρύβουν αυτά τα λίγα χρόνια αποσιωπώνται, προσπερνιούνται επιφανειακά με ελάχιστες αναφορές ή σε πολύ λίγες σελίδες (ανάλογα με την εκπαιδευτική βαθμίδα) και ταυτόχρονα πως ο εμφύλιος πόλεμος παρουσιάζεται σαν μια τυφλή ιδεολογική σύγκρουση που προήλθε από την πόλωση δεξιών και αριστερών/κομμουνιστών (διαβάζουμε χαρακτηριστικά περί «αδυναμίας συνεννόησης», «αμοιβαίας καχυποψίας» κ.ά.) με την υποκίνηση ξένων δυνάμεων.
Μια προσέγγιση σαφώς αποστεωμένη από οποιαδήποτε αναφορά στην ταξική βάση της κοινωνίας, στα αντιτιθέμενα συμφέροντα της αστικής τάξης και των πολιτικών της εκπροσώπων από τη μια και του λαού από την άλλη, που αναπόφευκτα οδήγησαν και στην ένοπλη σύγκρουση.
***
Αν. Γκ.: Εξάλλου, τα ίδια κυρίαρχα ιδεολογήματα, αντικομμουνιστικά ψέματα, ιστορικές διαστρεβλώσεις και αποσιωπήσεις που συναντάμε στα σχολικά βιβλία, επαναλαμβάνονται συστηματικά και πολύμορφα σε όλη την πορεία διαμόρφωσης της αντίληψης ενός νέου ανθρώπου για τα πράγματα και τον κόσμο γύρω του: «Εθνική ενότητα» εκμεταλλευτών – εκμεταλλευομένων και όχι ανειρήνευτες ταξικές αντιθέσεις και πάλη, «σταθερότητα και ομαλότητα» και όχι αμφισβήτηση, ρήξεις και ανατροπές με το κατεστημένο, «μονόδρομος» η ζωή που ζούμε και όχι κάτι που μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο με τον λαό πρωταγωνιστή κ.λπ. Ειδικά το κρίσιμο αυτό κεφάλαιο της δεκαετίας του 1940 βρίσκεται πολύ συχνά στο επίκεντρο των κυρίαρχων αφηγήσεων ή σιωπών (και όχι τυχαία).
Β. Τσ.: Χαρακτηριστικό ως προς αυτό αποτελεί το γεγονός ότι στη χώρα μας γιορτάζουμε την έναρξη και όχι τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Γιατί, βεβαίως, έτσι δεν χρειάζεται να ανοιχτούν ζητήματα (και να δοθούν απαντήσεις που δεν «βολεύουν») γύρω από το «ποιος» έκανε «τι» την περίοδο της Κατοχής, ποιος έκανε αντίσταση, ποιος απελευθέρωσε την Ελλάδα και -αντίστοιχα – ποιος κράτησε και ποια στάση μετά τον πόλεμο (αναδεικνύοντας έτσι και το πραγματικό περιεχόμενο της τρίχρονης ταξικής σύγκρουσης του 1946-1949). Σκεφτείτε μόνο ότι κάθε μαθητής, ήδη από τον παιδικό σταθμό και το νηπιαγωγείο μέχρι και το Λύκειο, μια φορά τον χρόνο θα συμμετάσχει στη σχολική γιορτή όπου θα αναπαράγονται όλα τα παραπάνω. Ο στόχος μας, λοιπόν, ήταν ξεκάθαρος από την αρχή: Να απαντήσουμε σε όλα αυτά, να δώσουμε πολύ σημαντικά εργαλεία στους νέους και τις νέες, στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς ώστε να φέρουν τα παιδιά και τους μαθητές τους σε επαφή με την ιστορική αλήθεια, με τα πολύτιμα διδάγματά της για το σήμερα.
–«Η ιστορία των χρόνων που συντάραξαν τη χώρα μας, όπως μια θύελλα παρασύρει και αλλάζει τα πάντα στο πέρασμά της», διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο της έκδοσης…
Α. Γκ.: Πράγματι, διαβάζοντας το βιβλίο και το αφιέρωμα του περιοδικού ο αναγνώστης – ανάλογα και με την ηλικία του – θα μάθει για την κορυφαία περίοδο της ταξικής πάλης στην Ελλάδα. Μια περίοδο όπου οι εργάτες και οι αγρότες της χώρας μας πάλεψαν με το όπλο στο χέρι ενάντια στην εξουσία των εκμεταλλευτών τους. Τότε που για πρώτη φορά στην Ιστορία του τόπου μας η εξουσία των καπιταλιστών έφτασε να κινδυνεύει σε τέτοιο βαθμό από την πάλη του εργαζόμενου λαού. Κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Και βεβαίως, μέσα από την εξιστόρηση αυτής της πάλης, οι αναγνώστες θα γνωρίσουν την τεράστια και ανεξάντλητη δύναμη του λαού, τις ανώτερες αξίες και ιδανικά του λαϊκού επαναστατικού στρατού και πολλά άλλα.
Το κυριότερο όμως, θα έχουν τη δυνατότητα να μελετήσουν την πραγματική, την αληθινή Ιστορία του ΔΣΕ και της εποχής του: Το ποια ήταν τα ουσιαστικά διλήμματα τις εποχής, το πώς και το γιατί φτάσαμε – αντικειμενικά – στην κρίσιμη εκείνη ταξική σύγκρουση του 1946-1949, το πώς αντιμετώπισε όλα αυτά το εργατικό – λαϊκό κίνημα και η πολιτική του πρωτοπορία -το ΚΚΕ- και εν τέλει το τι διδάγματα μπορούμε να αντλήσουμε για τον κόσμο μας, την κοινωνία μας, αλλά και την πάλη μας στο σήμερα.
***
– Πώς υλοποιήθηκε αυτό το σύνθετο εγχείρημα;
Α. Γκ.: Τόσο το βιβλίο όσο και το αφιέρωμα του περιοδικού αποτελούν συλλογικό αποτέλεσμα πολλής μελετητικής δουλειάς. Μιας δουλειάς βασισμένης στη σημαντικότατη έρευνα και τις ιστορικές επεξεργασίες του Κόμματός μας όλα αυτά τα χρόνια, αλλά και προσαρμοσμένης στις νέες ηλικίες που απευθύνεται. Την έκδοση εμπλουτίζουν μια σειρά από αρχειακά ντοκουμέντα και πηγές της εποχής: Μαρτυρίες και ανταποκρίσεις που είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και άλλα έντυπα της εποχής («Εξόρμηση», «Μαχήτρια» κ.ά.). Και είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι πολλά από αυτά εμφανίζονται πρώτη φορά από τότε σε έκδοση, φωτίζοντας πιο άγνωστες πτυχές της ηρωικής ζωής και δράσης του ΔΣΕ.
Β. Τσ.: Τις σελίδες του βιβλίου κοσμεί πολύτιμο φωτογραφικό υλικό, με φωτογραφίες από το κινηματογραφικό συνεργείο του ΔΣΕ που φυλάσσονται στο Αρχείο του Κόμματος και δίνουν στα πρόσωπα και τα βλέμματα των μαχητών την αληθινή διάσταση όσων περιγράφονται. Από την άλλη, το αφιέρωμα του περιοδικού που απευθύνεται σε μικρότερες ηλικίες εικονογράφησε ο Ιάκωβος Βάης, αφήνοντας χώρο να δουλέψει η φαντασία κάθε παιδιού, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του. Ολα τα παραπάνω «δένονται» με έναν εξαιρετικά δημιουργικό και γραφιστικά άρτιο τρόπο σε μια συνολική δουλειά! Μπροστά στην πραγματοποίηση της 35ης Αντιιμπεριαλιστικής Κατασκήνωσης της ΚΝΕ στο Βίτσι και της παιδικής κατασκήνωσης που θα φιλοξενηθεί εκεί, φιλοδοξούμε οι 2 νέες αυτές εκδόσεις να συντροφεύουν όσους θα συμμετέχουν φέρνοντας στο σήμερα το σπουδαίο χαρακτηριστικό των μαχητών και των μαχητριών του ΔΣΕ, που από το σακίδιό τους δεν έλειπε ποτέ η εφημερίδα και το βιβλίο. Καθώς τα βιβλία, η γνώση – και τότε και σήμερα – είναι αυτά που πολλές φορές μας δίνουν δύναμη να συνεχίσουμε τον αγώνα μας για μια καλύτερη κοινωνία!
Αναδημοσιεύεται από τον Ριζοσπάστη Σάββατο 6 Ιούνη 2026 – Κυριακή 7 Ιούνη 2026