Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε πώς συγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1943 το σύμφωνο των Εθνικών Ομάδων με το οποίο ιδρύθηκε το Κοινό Στρατηγείο των Ανταρτών που τέθηκε υπό τις διαταγές του Συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Οι συζητήσεις που διεξήχθησαν, υπό την επιστασία της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής, διήρκεσαν σχεδόν τέσσερις μήνες, από τις 15 Μαρτίου ως τις 5 Ιουλίου 1943.
Σε αυτό το διάστημα διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις για ένα Κοινό Βαλκανικό Στρατηγείο μεταξύ του ΚΚΕ, του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας και του ΚΚ Αλβανίας. Το ενδιαφέρον σημείο βρίσκεται στο γεγονός πως το ΚΚΕ ουδέποτε μπόρεσε να συνδεθεί άμεσα με την Κομμουνιστική Διεθνή κατά την Κατοχική περίοδο, δείγμα του μικρού ενδιαφέροντος των Σοβιετικών για τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα. Επίσης δεν υπήρχαν ραδιοφωνικές εκπομπές από τη Μόσχα στην ελληνική γλώσσα, ενώ υπήρχαν σε άλλες χώρες της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Επί πλέον, κατόπιν απαιτήσεως των Αμερικανών και των Βρετανών, η Σοβιετική Ένωση διέλυσε την Κομμουνιστική Διεθνή στις 15/5/1943. Ήταν αδιανόητο να υπάρχει μια διεθνής οργάνωση υπό την καθοδήγηση της Μόσχας, που απέβλεπε στην ανατροπή των κοινωνικών καθεστώτων συμμάχων κρατών.
Ούτως ή άλλως η ηγεσία του ΚΚΕ έπρεπε να ανιχνεύει τη στρατηγική των Σοβιετικών, κάτι που δεν ήταν δύσκολο μετά την εισβολή των ναζιστικών στρατευμάτων στη Σοβιετική Ένωση στις 22/6/1941. Έπρεπε πάση θυσία να διατηρηθεί η πλατιά αντιφασιστική ενότητα, καθώς η θεωρία που μιλούσε για ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις είχε καταρρεύσει την ημέρα που οι ναζί επιτέθηκαν στη Μέκκα του κομμουνισμού. Μέσα σε αυτό το πνεύμα υπογράφηκε η συμφωνία και του ΕΛΑΣ με το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής. Όμως πάντα υπήρχε στο μυαλό της καθοδήγησης του Κόμματος ο φόβος της επέμβασης των Βρετανών στις εσωτερικές υποθέσεις της Ελλάδας με αιχμή την επιστροφή του βασιλέως Γεωργίου Β΄. Για αυτό έκριναν πως θα έπρεπε να υπάρχει μια εναλλακτική στρατηγική και έστειλαν έναν εκπρόσωπο του ΚΚΕ σε ένα χωριό κοντά στην Κορυτσά να συναντηθεί με τον Χότζα και τον Τέμπο.
Στις 20 Ιουνίου 1943 υπογράφηκε ένα πρωτόκολλο στο οποίο καταγραφόταν οι απόψεις των τριών πλευρών, ώστε να αποφασίσουν στη συνέχεια οι Κεντρικές Επιτροπές των Κομμουνιστικών Κομμάτων. Όμως στο πρωτόκολλο υπήρχε και ένα εδάφιο για το Μακεδονικό στο οποίο αναφερόταν «το δικαίωμα αυτοδιαθέσεως του Μακεδονικού λαού». Εδώ καταχωρήθηκε η διαφωνία του Έλληνα αντιπροσώπου ο οποίος είπε πως «η κατάσταση της Ελληνικής Μακεδονίας είναι πολύ διαφορετική από την κατάσταση της Γιουγκοσλαβικής ή Βουλγαρικής Μακεδονίας», όμως «επειδή το ζήτημα είναι λεπτό, πρέπει να συζητηθεί στην Κ.Ε. του ΚΚΕ».
Αμέσως πήγε στον Πεντάλοφο Κοζάνης ο Ανδρέας Τζήμας ο οποίος δήλωσε στους Τέμπο και Τζότζε πως το πρωτόκολλο για το ΚΚΕ είναι ανύπαρκτο διότι το υπέγραψε σύντροφος μη εξουσιοδοτημένος. Οι Τέμπο και Τζότζε ζήτησαν να συνεχιστούν οι συνομιλίες κι έτσι συναντήθηκαν με τον Τζήμα στο Τσοτύλι και στις 25/6/1943 υπογράφηκε το προσύμφωνο για την ίδρυση Βαλκανικού Στρατηγείου μέχρι της 10ης Αυγούστου. Αμέσως μετά, όλοι μαζί, πήγαν στην Καστανιά των Τρικάλων και συνάντησαν τους Σαράφη και Βελουχιώτη. Στο προσύμφωνο υπήρχε και η εξής πρόνοια: « Όλα τα προβλήματα μεταξύ των Βαλκανικών λαών θα λυθούν στη βάση της αδελφικής συνεργασίας και της αρχής της αυτοδιάθεσης των λαών».
Όμως η ηγεσία του ΚΚΕ φοβούμενη τον ηγεμονισμό των Γιουγκοσλάβων έκανε πίσω και τελικά ο ΕΛΑΣ, μέσω του Συμφώνου των Εθνικών Ομάδων, τέθηκε υπό τις διαταγές του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Το ΚΚΕ γνώριζε πλέον πως οποιαδήποτε ανακίνηση του Μακεδονικού θα απέκοπτε το Κόμμα από τις μάζες και θα έφερνε τη διάλυση της εαμικής συμμαχίας. Αυτή η απόφαση που πήρε προσωπικά ο Σιάντος έγινε αντικείμενο κριτικής από τα αριστερά, μετά την ήττα τόσο στα Δεκεμβριανά όσο και μετά, στον γενικευμένο εμφύλιο πόλεμο.
Όμως, παρά τη ματαίωση της ίδρυσης του Βαλκανικού Στρατηγείου, αποσπάσματα Γιουγκοσλάβων παρτιζάνων περνούσαν τα ελληνικά σύνορα, προτού εμφανιστεί ο ΣΝΟΦ. Αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1944 άρχισε να δραστηριοποιείται ο ΣΝΟΦ που απέβλεπε στη δημιουργία της «Μακεδονίας του Αιγαίου» που θα ενωνόταν με τη γιουγκοσλαβική και βουλγαρική Μακεδονία. Πάντως η ηγεσία του ΚΚΕ, πιεζόμενη και από τους συμμάχους της στο ΕΑΜ, όταν ενέταξε τον ΕΛΑΣ στο Στρατηγείο Μέσης Ανατολής, έκλεισε τον δρόμο στις βλέψεις του Τίτο, αναγνωρίζοντας πως η Ελλάδα ανήκει στη ζώνη ενδιαφέροντος της Βρετανίας, κάτι που πολλές φορές είχε παραδεχθεί ο Ιωαννίδης.