Η 3η Ολομέλεια του ΚΚΕ είναι γνωστή κυρίως διότι υιοθέτησε το «Σχέδιο Λίμνες». Έχει όμως και ένα άλλο ενδιαφέρον σημείο το οποίο δημιούργησε σοβαρό εσωκομματικό ζήτημα στα ηγετικά κλιμάκια του ΚΚΕ και ταρακούνησε τις ήδη κλονισμένες σχέσεις του Κόμματος με τις συνεργαζόμενες προσωπικότητες.
Το τρίτο εδάφιο της απόφασης της Ολομέλειας αναφέρει: «Η 3η Ολομέλεια εφιστά την προσοχή όλου του Κόμματος στην οππορτουνιστική αναποφασιστικότητα και ταλαντεύσεις που εμφανίζονται και μεταξύ καθοδηγητικών στελεχών σχετικά με τη συνέπεια και αποφασιστικότητα, που ήταν αναγκαίες για να μπορέσει το Κόμμα εξ ολοκλήρου να αφιερωθεί στην υπόθεση της καθοδήγησης και ανάπτυξης της αντίστασης του λαού ενάντια στη νέα αμερικανική και αγγλική κατοχή. Η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις εκφράστηκαν εκτός άλλων και στο ότι παληότερα καθοδηγητικά στελέχη (Ρουμελιώτης, Λευτεριάς), παρά την κομματική εντολή, αρνήθηκαν να βγουν στο βουνό και στο ότι χιλιάδες μέλη του Κόμματος αντιμετώπισαν παθητικά τις διώξεις του εχθρού και αντί να βγουν στο βουνό βρέθηκαν στις φυλακές και εξορίες…».
Όταν κυκλοφόρησε αυτή η απόφαση προκλήθηκαν αντιδράσεις στα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής που βρίσκονταν στην Αθήνα. Ο αφοριστικός τόνος για τα στελέχη της καθοδήγησης και τα απλά κομματικά μέλη τα οποία δεν ανέβηκαν στο βουνό, δε λάμβανε υπ΄όψη δύο βασικές αιτίες για αυτά τα φαινόμενα. Πρώτον: δεν υπήρχε στο κρίσιμο 1946 σαφής πολιτική γραμμή για τα καθήκοντα των κομμουνιστών. Έτσι, χωρίς ξεκάθαρο προσανατολισμό είτε στέλνονταν στις φυλακές και τις εξορίες είτε προσπαθούσαν να χαθούν μέσα στην ανωνυμία κυρίως της Αθήνας. Για τον λόγο αυτόν, εκατοντάδες στρατιωτικά στελέχη που θα μπορούσαν να συνδράμουν στην νέα πολεμική προσπάθεια του ΚΚΕ τέθηκαν από τον «ταξικό εχθρό» εκτός μάχης. Δεύτερον: η απόφαση αγνοούσε την οργάνωση των διωκτικών αρχών οι οποίες, παρά το γεγονός ότι το Κόμμα ήταν νόμιμο, είχαν το νομικό οπλοστάσιο για να κυνηγήσουν τα μέλη του και τα στελέχη του. Στα τέλη του 1946 η έξοδος στο βουνό δεν ήταν εύκολη υπόθεση.
Το κλιμάκιο του Πολιτικού Γραφείου το οποίο βρίσκονταν στην Αθήνα αδυνατούσε να κατανοήσει αυτές τις βαριές κατηγορίες της συγκεκριμένης απόφασης, ενώ είχαν προηγηθεί οι μαζικές συλλήψεις σε πρωτεύουσα, Θεσσαλονίκη και Πειραιά. Μέσα σε μια μέρα (10 Ιουλίου 1947), περίπου 10.000 επώνυμα στελέχη του ΚΚΕ και συνεργαζόμενες προσωπικότητες που ασχολούνται με τις νόμιμες δραστηριότητές του, συνελήφθησαν και στάλθηκαν σε διάφορα νησιά. Την καθοδήγηση της Θεσσαλονίκης την είχε ακόμη ο Μπαρτζιώτας, του Πειραιά ο Βλαντάς και γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας ήταν το καλοκαίρι του 1947 ο Αχιλλέας Μπλάνας*, γνωστός για το ρόλο του στις σφαγές στην Πελοπόννησο. Με το ύφος και την ουσία της απόφασης διαφώνησαν έντονα και τα μέλη της Κ.Ε. του ΕΑΜ τα οποία ζητούσαν να μη δημοσιευθεί (Λούλης, Μιχ. Κύρκος, Πασαλίδης). Προς αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε και η Χρύσα Χατζηβασιλείου, αλλά μετά στην περίφημη πλέον 5η Ολομέλεια έκανε την αυτοκριτική της λέγοντας πως «δεν έδινα τη μαχητική διέξοδο στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας».
Έρχεται στη συνέχεια (13 Οκτωβρίου 1947) η έκθεση του Στέργιου Αναστασιάδη η οποία στηρίζει ουσιαστικά την απόφαση της 3ης Ολομέλειας σχετικά με τον οπορτουνισμό και την αναποφασιστικότητα στελεχών και μελών του ΚΚΕ. Γράφει σχετικά: «Αναφέρθηκαν νέες περιπτώσεις ταλαντεύσεων και ελλείψεις θάρρους στελεχών. Π.χ. ο Δημητρίου (ένας από τους συνδικαλιστές ηγέτες) αρνήθηκε να δραπετεύσει από την εξορία με τη δικαιολογία πως έχει αδύνατη όραση και δεν θα μπορέσει να προσφέρει τίποτε. Ο Παπαρήγας (γενικός γραμματέας της ΓΣΕΕ) έγραψε στη γυναίκα του να πάρει το παιδί και να έρθει στο νησί όπου αυτός βρίσκεται εξόριστος, γιατί η κατάσταση θα χειροτερέψει. Υπήρξαν επίσης και άλλα παραδείγματα με ανθρώπους που βρίσκονται στην εξορία. Πρέπει να ξέρεις ακόμα πως ο Παρτσαλίδης, ο Παπαρήγας και ο Αραμπατζής μπορούσαν να δραπετεύσουν αμέσως μόλις έφτασαν στην εξορία, αλλά τους έπιασε ο συναισθηματισμός και έμειναν».
Ήταν φανερό πως από τη συντριπτική πλειοψηφία των αριστερών έλειπε η λενινιστική «διαθεσιμότητα των μαζών». Ήταν πολύ βαρύ, λίγο μετά την απελευθέρωση και την αντίσταση στον κατακτητή, οι ίδιοι άνθρωποι να πάρουν και πάλι τα όπλα και να τα στρέψουν εναντίον άλλων Ελλήνων, ανεβαίνοντας στα βουνά. Πολύ δε περισσότερο όταν είχαν βιώσει την ήττα των Δεκεμβριανών και την τυχοδιωκτική πολιτική της αποχής στις εκλογές του 1946.
*Ο Αχ. Μπλάνας γεννημένος το 1910 «έφυγε» πλήρης ημερών το 2008.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Η Θεσσαλονίκη, στρατηγικός στόχος του ΔΣΕ