Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες οργανώνει σήμερα στη Νέα Υόρκη την τελευταία του σύνοδο για το κλίμα προτού εγκαταλείψει το αξίωμα, μια ημέρα αφού κατηγόρησε κολοσσούς της πετρελαϊκής βιομηχανίας πως μεταχειρίζονται την ατμόσφαιρα του πλανήτη σαν “ανοικτό υπόνομο”.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, που συνηθίζει τέτοιες δηλώσεις-σοκ τα τελευταία χρόνια, στην προσπάθειά του να κινητοποιήσει τη διεθνή κοινότητα, να την διεγείρει ώστε να αγωνιστεί εναντίον των κλιματικών αλλαγών και της υπερθέρμανσης του πλανήτη, θα εγκαταλείψει το αξίωμα στα τέλη Δεκεμβρίου, λίγο πριν διεξαχθεί η COP31 στην Τουρκία.
Από τους καύσωνες και τις πυρκαγιές που έσπασαν ρεκόρ στην Ευρώπη μέχρι την ξαφνική πολύνεκρη πλημμύρα που αποδόθηκε στην κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ, η τελευταία του χρονιά στη θέση σημαδεύτηκε από τις τρομακτικές συνέπειες των κλιματικών αλλαγών. Το φαινόμενο Ελ Νίνιο, που μετεωρολόγοι προειδοποιούν πως φέτος ενδέχεται να είναι το πιο σφοδρό στα χρονικά, χειροτερεύει ήδη τις ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες σε όλη την υφήλιο.
Με αυτό το φόντο έχει συγκαλέσει σήμερα στην έδρα του ΟΗΕ “συνάντηση υψηλού επιπέδου για την κλιματική δράση και τη δίκαιη μετάβαση”.
Μετά τον Αντόνιο Γκουτέρες, τον λόγο θα πάρουν ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Άντονι Αλμπανέζι, καθώς οι δυο χώρες είναι συνδιοργανώτριες της επόμενης συνόδου των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα.
Αν και η Τουρκία προεδρεύει και θα φιλοξενήσει στην Αντάλια (Αττάλεια) την COP31, από την 9η ως την 20ή Νοεμβρίου, είναι η Αυστραλία αυτή που επιφορτίστηκε με τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο πολιτικού συμβιβασμού δίχως προηγούμενο.
Punchlines
Χθες Τρίτη ο κ. Γκουτέρες έδωσε τον τόνο, επιτιθέμενος στην πετρελαϊκή βιομηχανία, η οποία όπως τόνισε εδώ και δεκαετίες αντιμετωπίζει “την ατμόσφαιρα σαν ανοικτό υπόνομο, αντλώντας κέρδη από τις συνέπειες”.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, 77 ετών, συνέκρινε τα κέρδη που πλησιάζουν το μισό τρισεκατομμύριο δολάρια από τις αρχές του 2022 με τα 43 δισεκατομμύρια των χρηματοδοτήσεων που έχουν ανακοινωθεί για να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή.
Η τοποθέτηση θύμισε προηγούμενες πολύ δηκτικές ατάκες που εξακόντισε τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα τη δήλωσή του κατά την οποία ο κόσμος έχει πάρει “τον δρόμο για την κλιματική κόλαση”.
“Ο Γκουτέρες είναι εξαίρετος υπερασπιστής του κλίματος”, σχολίασε η Ρέιτσελ Κλίτους της αμερικανικής οικολογικής οργάνωσης Union of Concerned Scientists, επιδοκιμάζοντας τη βούλησή του “να προβάλλει τις φωνές των πιο ανίσχυρων και να υπογραμμίζει την ανάγκη για κλιματική δικαιοσύνη”.
Ανάμεσα σε όσα θα ακουστούν σήμερα αναμένεται να είναι προτροπές να γίνει πιο πράσινη οικονομία, να χρηματοδοτηθεί επαρκώς η ενεργειακή μετάβαση και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των κοινωνιών καθώς ο κόσμος είναι ολοένα πιο καυτός.
Αντιφάσεις
Ένα από τα κυριότερα ζητήματα είναι ο εξηλεκτρισμός.
Η Τουρκία υπόσχεται για παράδειγμα να αυξήσει το μερίδιο του ηλεκτρισμού στη συνολική κατανάλωση ενέργειας (για τη θέρμανση κτιρίων, για την κίνηση οχημάτων…) στο 35% ως το 2035, όμως –κι αυτό είναι το κρίσιμο– δεν ξεκαθαρίζει αν η επιπρόσθετη παραγωγή θα προέλθει από πηγές απαλλαγμένες από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αν με άλλα λόγια θα μειωθούν οι εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την υπερθέρμανση της Γης.
Και η άλλη συνδιοργανώτρια της COP31 του Νοεμβρίου έχει επίσης μπει στο μικροσκόπιο.
Αν και ο Αυστραλός πρωθυπουργός Αλμπανέζι πρόβαλε την αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη χώρα του κι αναφέρθηκε στο “κόστος της απραξίας”, ο υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας της κυβέρνησής του κάνει αυτές τις μέρες ταξίδια στην Ινδία και τη Σαουδική Αραβία για να αυξήσει τον εφοδιασμό της Αυστραλίας με υδρογονάνθρακες.
Η σημερινή σύνοδος ενδέχεται εξάλλου να δώσει την ευκαιρία να υπάρξουν δεσμεύσεις για τη χορήγηση βοήθειας στο Νεπάλ, όπου οι καταστροφικές πλημμύρες της 26ης Αυγούστου άφησαν πίσω –κατά τα επίσημα δεδομένα τουλάχιστον– 1.446 νεκρούς και κάπου 6.700 αγνοούμενους.
Η οικονομική στήριξη του Νεπάλ “δεν είναι ζήτημα ελεημοσύνης” αλλά “νομική και ηθική ευθύνη” έναντι της χώρας της Ασίας, που είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην κλιματική αλλαγή, τόνιζε πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών Σισίρ Χανάλ.
Για τη Ρέιτσελ Κλίτους, η καταστροφή αυτή αποτελεί αληθινή δοκιμασία για το ταμείο επέμβασης σε περιπτώσεις απωλειών και ζημιών (FRLD), που ιδρύθηκε από τον ΟΗΕ για την αντιμετώπιση ακριβώς τέτοιων καταστάσεων, αλλά υφίσταται τρομερή έλλειψη χρηματοδότησης.
- -